Powiat brodnicki – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Jego siedzibą jest miasto Brodnica.
Podział administracyjny Powiat brodnicki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonego województwa toruńskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Znalazły się w nim od 1999 roku gminy Osiek i Świedziebnia, wchodzące wówczas w skład powiatu rypińskiego.
Z powiatem brodnickim graniczą jednostki: powiat nowomiejski w województwie warmińsko-mazurskim od północy, powiat działdowski w województwie warmińsko-mazurskim od wschodu, powiat żuromiński w województwie mazowieckim od południowego wschodu, powiat rypiński od południa, powiat golubsko-dobrzyński od południowego zachodu, powiat wąbrzeski od zachodu, powiat grudziądzki od północnego zachodu.
W skład powiatu wchodzi 10 gmin: 1 miejska, 2 miejsko-wiejskie oraz 7 wiejskich. Na jego terenie położone są 3 miasta: Brodnica, Górzno oraz Jabłonowo PomorskieRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..
+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0402011 miejska 25x25px Brodnica — 0402022 wiejska 25x25px Bobrowo Bobrowo 0402032 wiejska 25x25px Brodnica 0402042 wiejska 25x25px Brzozie Brzozie 0402053 miejsko-wiejska 25x25px Górzno Górzno 0402062 wiejska 25x25px Bartniczka Bartniczka 0402073 miejsko-wiejska 25x25px Jabłonowo Pomorskie Jabłonowo Pomorskie 0402082 wiejska 25x25px Osiek Osiek 0402092 wiejska Świedziebnia Świedziebnia 0402102 wiejska 25x25px Zbiczno Zbiczno
Geografia W północnej części powiatu znajdują się pojezierza Chełmińskie i Brodnickie, zaś na południu Dobrzyńskie. Główną rzeką powiatu jest Drwęca z obszarem specjalnej ochrony ptaków Bagienna Dolina Drwęcy.
Pokrycie terenu Powiat brodnicki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 1039,98 km², co stanowiło 5,8% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 8. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 116. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (70,3%) oraz leśne (22,0%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 4,0% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 3,1%.
Demografia
Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie brodnickim zamieszkiwało 77 345 mieszkańców: 38 989 kobiet (50,4% ludności) i 38 356 mężczyzn (49,6%), czyli 3,9% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 74 osób na km². Pod względem ludności powiat brodnicki zajął w 2024 roku 7. miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 127. lokatę wśród 314 powiatów Polski.
Wskaźnik urbanizacji wyniósł 42,6%; w miastach w tym dniu mieszkały 32 924 osoby, zaś na wsi 44 421 osób.
Gospodarka Główne sektory gospodarki na terenie powiatu to budownictwo, przemysł rolno-spożywczy, mleczarski, cukierniczy, mięsny, odzieżowy, meblarski, motoryzacyjny, obróbki papieru, materiałów opatrunkowych.
We wrześniu 2019 r. wskaźnik bezrobocia rejestrowanego w powiecie brodnickim wynosił 6,5%.
Transport Transport drogowy
Drogi krajowe (Trzebnica – Gniezno – Toruń – Brodnica – Ostróda)
Drogi wojewódzkie (Brodnica – Lidzbark – Działdowo – Mława – Przasnysz – Ostrołęka) (Brodnica – Rypin – Sierpc – Bielsk (Paparzyn – Radzyń Chełmiński – Jabłonowo Pomorskie – Tywola
Transport kolejowy (Poznań Wschód – Toruń Główny – Jabłonowo Pomorskie – Olsztyn Główny – Żeleznodorożnyj) (Działdowo – Brodnica – Jabłonowo Pomorskie – Grudziądz – Laskowice Pomorskie – Chojnice) (Kutno – Płock – Sierpc – Rypin – Brodnica)
Zabytki thumb|Chata podcieniowa w Szczuce z XVII wieku. Najważniejsze zabytki: kościół św. Katarzyny w Brodnicy, ruiny zamku krzyżackiego w Brodnicy, Brama Chełmińska w Brodnicy, Wieża Mazurska w Brodnicy, Pałac Anny Wazówny w Brodnicy, barokowy zespół poreformacki w Brodnicy, Pałac Narzymskich w Jabłonowie Pomorskim (proj. F.A. Stüler), chata podcieniowa w Szczuce z XVII wieku, kościół św. Marcina z 1752 roku w Grążawach.
Starostowie brodniccy thumb|Budynek Starostwa Powiatowego w Brodnicy Na podstawie źródła: Leonard Kowalski (od 1 stycznia 1999 do 20 listopada 2002) Waldemar Gęsicki (od 20 listopada 2002 do 1 grudnia 2010) Piotr Boiński (od 1 grudnia 2010 do 2 maja 2024) Paweł Szramka (od 2 maja 2024 do 2 grudnia 2025) Arkadiusz Orłowski (od 2 grudnia 2025)
Uwagi
Przypisy
brodnicki