Roman Horoszkiewicz, ps. „Wojnicz” (ur. 5 stycznia 1892 w powiecie czortkowskim, zm. 11 grudnia 1962 w Opolu) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, powstaniec śląski, po II wojnie światowej działacz kulturalny na Śląsku Opolskim.
Życiorys Pochodził z rodziny inteligenckiej o silnych polskich tradycjach niepodległościowych. Syn Tadeusza i Heleny z Dobek-Zarębów. Źródła podają różne nazwy jego miejsca urodzenia: Sołówka, Sałówka, Stalówka, zgodne są natomiast co do położenia tej miejscowości w powiecie czortkowskimOczywiście, chodzi o wieś Salówka (zob. ), która obecnie nie istnieje i jest dzielnicą wsi Jagielnica.. Ukończył gimnazjum w Krakowie. Następnie w 1910 roku podjął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim z dziedziny heraldyki i historii sztuki. Ukończył je dopiero w 1925, ze względu na służbę w Legionach Polskich i udział w III powstaniu śląskim.
Od 3 sierpnia 1914 służył w pierwszej kompanii kadrowej. 12 sierpnia tego roku przeszedł do oddziału konnego Władysława Prażmowskiego. Następnie służył jako konny ordynans w komendzie 1 pułku piechoty. We wrześniu 1917, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii i wysłany na front włoski. Walczył w szeregach I batalionu 100 pułku piechoty. 19 grudnia 1917 pod Cortelazzo został ranny. Później został przeniesiony do 120 pułku piechoty.
18 listopada 1918 generał Bolesław Roja przydzielił go do Biura Prasowego w Polskiej Komendzie Wojskowej w Krakowie. W Wojsku Polskim został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W maju 1921 przybył na Górny Śląsk, by wziąć udział w III powstaniu. Walczył m.in. w rejonie Strzelec a następnie w był dowódcą taktycznym pułku królewskohuckiego Karola Gajdzika.
W latach 1923–1925 studiował archeologię na Uniwersytecie Lwowskim, pracując równocześnie w Muzeum Dzieduszyckich. Po ukończeniu studiów podjął pracę nauczyciela historii w gimnazjum, następnie został zastępcą wojewódzkiego konserwatora zabytków w Brześciu nad Bugiem. Założył Muzeum Ziemi Pińskiej. Był publicystą, zajmującym się głównie tematyką krajoznawczą. W latach 1934–1939 pracował w dyrekcji Polskiego Radia. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Tarnopol. Posiadał przydział do 54 pułku piechoty Strzelców Kresowych w TarnopoluRocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 11, 507.. Działacz Zw. Strzeleckiego; sprawował funkcję komendanta podokręgu tarnopolskiego (1933–1934), a w latach 1934–1935 był szefem propagandy w Komendzie Głównej. W Tarnopolu redagował „Głos Polski”.
W sierpniu 1939 został zmobilizowany do 20 Dywizji Piechoty. W kampanii wrześniowej wziął udział w stopniu kapitana, biorąc udział w obronie Warszawy. Po kapitulacji doczekał końca wojny jako jeniec wojenny. Po wojnie zamieszkał czasowo w Krakowie, następnie udał się do Katowic, by zająć się zabezpieczaniem ocalałych po wojnie zabytków na terenie całego województwa śląskiego.
W 1946 podjął się organizowania polskiego życia kulturalnego i naukowego w Opolu. Pracował w Urzędzie Miasta, Wydziale Kultury i Sztuki Wojewódzkiej Rady Narodowej, Muzeum Okręgowym (ob. Muzeum Śląska Opolskiego). Był organizatorem Komitetu Organizacji Wykopalisk Prehistorycznych w Opolu. Działał w towarzystwach naukowych.
Zmarł w Opolu, został pierwotnie pochowany na cmentarzu przy ulicy Wrocławskiej, następnie prochy przeniesiono na cmentarz komunalny w Opolu-Półwsi (sektor 1ZBOWID-1-21).
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (7 lipca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (24 kwietnia 1946) „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski”. Krzyż Walecznych (trzykrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (8 lipca 1929) „za zasługi na polu pracy organizacyjno-rolniczej”. Śląski Krzyż Powstańczy Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
Upamiętnienie Jego imię noszą ulice w Opolu i Kędzierzynie-Koźlu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Tarnopolem Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym w Opolu Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Urodzeni w 1892 Kategoria:Zmarli w 1962 Kategoria:Żołnierze 1 Kompanii Kadrowej Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich