– imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego. Wywodzi się od przydomku apostoła Szymona, nadanego mu przez Jezusa Chrystusa: (petros) – „kamień, głaz”, przejęte jako i do polskiego bezpośrednio z łacinyJan Grzenia, Słownik imion, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 2002, , M. Malec (red.), Słownik etymologiczno–motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 2, Kraków 1995, . W Nowym Testamencie wymieniane w wersetach i J 1,42. Jest to jedno z najwcześniej notowanych w Polsce imion, po raz pierwszy zapisane w 1136 roku, w Bulli gnieźnieńskiej.
Według statystyk z 2026 roku było to drugie co do popularności imię w Polsce (po Annie), a pierwsze wśród imion męskich, noszone przez 682 516 osób (są w Polsce także osoby o żeńskim imieniu Piotra). Wśród imion nadawanych nowo narodzonym dzieciom w 2023 roku Piotr zajmował 28. miejsce spośród imion męskich.
Było notowane w dawnej Polsce w formach: Piotr, Pioter (do czasów współczesnych na Kaszubach), Piotyr, Pieter, Pietyr i ze zdrobnieniami: Piotrach, Piotrak, Piotral, Piotran, Piotrania (rodz. męski), Piotrań, Piotrasz, Piotraszec, Piotraszek, Piotraszko, Piotrek, Piotrk, Piotrko, Piotro, Piotrosz, Piotruchno, Piotrul, Piotrun, Piotrusz, Piotruszek, Piotruszka (rodz. męski), Piotruszko, Piotryk/a (rodz. męski), Piotrzec, Piotrzech, Piotrzej, Piotrzek, Piotrzę, Piotrzyk, Piotrzyka (rodz. męski); z niemieckim przyrostkiem Piotrman; Piotyra (rodz. męski), Pieterka (rodz. męski), Pietrach, Pietrak, Pietran, Pietrań, Pietrasz, Pietraszek, Pietraszko, Pietrek, Pietrel, Pietresz, Pietrko, Pietroń, Pietrosz, Pietruka, Pietrul, Pietrusz, Pietruszek, Pietruszka (rodz. męski; por. Pietruszka – balet Strawińskiego), Pietruszko, Pietryga, Pietrzanko, Pietrzec, Pietrzech, Pietrzej, Pietrzek, Pietrzel, Pietrzesz, Pietrzę, Pietrzych, Pietrzyczka, Pietrzyk, Pietrzyka (rodz. męski); Pietryło (wschodniosłowiańskie); Piotuch, Piet, Pieta (rodz. męski), Pietka, Pietuch, Pietucha (rodz. męski), Pietusz, Pioch, Piocha (rodz. męski), Piochal, Piochno, Piech, Piechel, Piechnik, Piechno, Piecho, Piechota (rodz. męski), Piechura (rodz. męski), Piechurka (rodz. męski), Piec(z), Piec(z)a (rodz. męski), Piec(z)ak, Piec(z)ek, Piec(z)zk, Piec(z)ka, Piec(z)ko, Piec(z)o, Piec(z)ych, Piec(z)yk, Piec(z)ysz, Piesz, Pieszak, Pieszczk, Pieszek, P(i)eszel, P(i)esz(e)lin, Pieszk, Pieszka (rodz. męski), Pieszko, Pieszo, Pieszyca, Pieszyk, P(i)eszyl, Pac(z)oł, Pac(z)ołaM. Malec (red.), Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych, t. 2, Kraków 1995, .
Polska forma Piotr z „o” zamiast „e” jest regularną zmianą spowodowaną przez tzw. przegłos lechicki (por. też np. kościół z ).
W Martyrologium Rzymskim jest czterdziestu sześciu świętych o tym imieniu, a w szerszych repertoriach niemal stu pięćdziesięciu.
Brzmienie w innych językach język angielski – Peter (Butrus) język białoruski – Piotra (Пётра), Piatro (Пятро) język bułgarski – Petyr (Петър) język czeski – Petr język duński – Peter esperanto – Petro język estoński – Peeter język fiński – Pietari, Pekka, Petri, Petteri język francuski – Pierre Język gaelicki szkocki – Peadar albo (tak samo jak Patryk) Pàdraig dialekt gaskoński – Pey, Pèir
język hiszpański – Pedro Języki indoaryjskie – Pathar interlingua – Petro język islandzki – Pétur język irlandzki – Peadar język japoński – Piitaa (ピーター) język kataloński – Pere język litewski – Petras łacina – Petrus język niderlandzki – Peter, Pieter, Piet język niemiecki – Peter, Petrus język norweski – Peter język ormiański – Petros, Bedros język portugalski – Pedro (Piotr) język rumuński – Petru język serbochorwacki – Petar (Петар) język słowacki – Peter język szwedzki – Petter, Per etnolekt śląski – Pyjter, Piter język ukraiński – Petro (Петро) język węgierski – Péter język włoski – Pietro, Piero, Pier, Pierino
Imieniny Piotr imieniny obchodzi: 1 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra z Atroi, 3 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra Balsamosa-Apselamosa, 5 stycznia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Bonillego, 9 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Sebasty, 10 lub 14 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra Orseolo, 12 stycznia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Franciszka Jameta, 14 stycznia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Dondersa, 15 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra z Castelnau, 16 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze śwśw. Berardem, Ottonem, Akkursjuszem i Adiutem, 28 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra Nolasco, 30 stycznia, w dzień wspomnienia św. Piotra, cara Bułgarii, 1 lutego, w dzień wspomnienia św. Piotra Galaty, eremity, 2 lutego, w dzień wspomnienia bł. Piotra z Ruffii, 8 lutego, w dzień wspomnienia bł. Piotra Ogniowego, 14 lutego, w dzień wspomnienia św. Piotra II, biskupa Aleksandrii, 21 lutego, w dzień wspomnienia św. Piotra z Capitolitas, oraz – w dzień wspomnienia św. Piotra Damianiego (dawniej 23 lutego), 3 marca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Ireneusza Rogue, 3 lub 10 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra od św Jeremiasza de Geremia 4 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra Pappacarbone, 12 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze śwśw. Doroteuszem i GorgoniuszemKatolsk.no, 14 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze św. Afrodyzjuszem (Afrodyzym)Katolsk.no, 30 marca, w dzień wspomnienia św. Piotra Regalado, 14 lub 15 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Gonzáleza, 25 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra od św. Józefa de Betancur, 27 kwietnia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Armengola, 28 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Chanel, 29 kwietnia, w dzień wspomnienia św. Piotra z Werony, 30 kwietnia, w dzień wspomnienia śwśw. Amatora, Piotra Mnicha i Ludwika z Kordoby, 3 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Argos, 7 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Pawii, 15 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra z Lampsaku, 19 maja, w dzień wspomnienia bł. Piotra Wrighta, 21 maja, w dzień wspomnienia św. Piotra z Parenzo, 29 maja, w dzień wspomnienia bł. Piotra Petroniego, 2 czerwca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Furtiana, towarzysza bł. Sadoka 7 czerwca, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego razem ze śwśw. Sabinianem, Habencjuszem, Jeremiaszem i in. towarzyszami, 12 czerwca, w dzień wspomnienia św. Piotra, pustelnika z Athosu, 17 czerwca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Gambacorty, 29 czerwca, w dzień wspomnienia św. Piotra apostoła, 4 lipca, w dzień wspomnienia bł. Piotra Jerzego Frassatiego, 8 lipca, w dzień wspomnienia św. Piotra Eremity, 19 lipca, w dzień wspomnienia bł. Piotra z Foligno (Crisci), tercjarza 30 lipca, w dzień wspomnienia św. Piotra Chryzologa i św. Piotra z Mogliano, 1 sierpnia, w dzień wspomnienia bł. Piotra Favre, 3 sierpnia, w dzień wspomnienia św. Piotra I, biskupa Anagni, 30 sierpnia, w dzień wspomnienia św. Piotra, patrona Trevi, 9 września, w dzień wspomnienia św. Piotra Klawera i św. Piotra z Chavanon, 10 września, w dzień wspomnienia św. Piotra, biskupa Composteli, 11 września, w dzień wspomnienia św. Piotra, metropolity Nicei, 14 września, w dzień wspomnienia św. Piotra II, biskupa Tarentaise, 17 września, w dzień wspomnienia św. Piotra z Arbués, 23 września, w dzień wspomnienia św. Piotra, wspominanego ze św. Andrzejem, Janem i Antoninem, 9 października, w dzień wspomnienia św. Piotra Galaty, mnicha, 18 października, w dzień wspomnienia św. Piotra z Alkantary, 21 października, w dzień wspomnienia bł. Piotra Capucciego, 29 października, w dzień wspomnienia św. Piotra Jednookiego, 25 lub 26 listopada, w dzień wspomnienia św. Piotra I, biskupa Aleksandrii, 6 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Paschalisa, 9 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Fouriera, 21 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Kanizego, 25 grudnia, w dzień wspomnienia św. Piotra Czcigodnego.
Władcy Królowie Portugalii i cesarze Brazylii Piotr I Sprawiedliwy, Piotr I Okrutny (1320–1367), król Portugalii od 1357 Piotr II (1648–1706), król Portugalii od 1683 Piotr III (1717–1786), król Portugalii od 1777 Piotr I (1798–1834), cesarz Brazylii 1822–31, król Portugalii w 1826 (jako Piotr IV), regent Portugalii 1832–34 Piotr V (1837–1861), król Portugalii od 1853 Piotr II (1825–1891), cesarz Brazylii 1831–89
Carowie Rosji Piotr I Wielki (1672–1725), car Rosji od 1682, cesarz od 1721 Piotr II Romanow (1715–1730), car Rosji od 1727 Piotr III Romanow (1728–1762), cesarz Rosji w 1762
Królowie Aragonii Piotr I (ok. 1068–1104), król Aragonii 1094–1104 Piotr II Katolicki (ok. 1175–1213), król Aragonii od 1196 Piotr III Wielki (1240–1285), król Aragonii od 1276 i Sycylii od 1282 Piotr IV Ceremonialny (1319–1387), król Aragonii od 1336
Pozostali władcy Piotr Orseolo (1011 – 1046 lub 30 sierpnia 1059), król Węgier w latach 1038–1041 i 1044–1046. Piotr I (?–1197), car Bułgarii 1196–97 Piotr I Okrutny (1334–1369), król Kastylii od 1350 Piotr II Petrowić-Niegosz (1813–1851), władyka Czarnogóry od 1830 Piotr I Karadziordziewić (1844–1921), król Serbii 1903–1918, król SHS od 1918 Piotr II Karadziordziewić (1923–1970), król Jugosławii 1934–45 Pierre – członek monakijskiej rodziny królewskiej
Święci i błogosławieni
bł. Piotr z Castelnau bł. Piotr Dańkowski bł. Piotr Friedhofen bł. Piotr Jerzy Frassati bł. Piotr Igneo bł. Piotr Werhun bł. Piotr Bonifacy Żukowski
Inne osoby Identyfikowane po imieniu Piotr Włostowic (ok. 1080–1153), możnowładca śląski, palatyn Bolesława Krzywoustego Piotr Lombard (ok. 1095–1159), teolog Piotr z Goniądza
Identyfikowane po nazwisku Piotr Abelard – filozof i teolog, benedyktyn Piotr Adamczyk – aktor Pedro Almodóvar – hiszpański reżyser Piotr Andrukiewicz – polski zakonnik i dziennikarz Piotr Bajtlik – aktor Piotr Bałtroczyk – dziennikarz, satyryk Pierre Beaumarchais – Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais – francuski dramaturg Piotr Beczała – śpiewak Peter Behrens – architekt, malarz Piotr Bikont – krytyk kulinarny Piotr Boratyński – kasztelan bełski i przemyski, sekretarz królewski, poseł na Sejm I RP Piotr Borkowski – polski informatyk Piotr Borowski – polski aktor Pierre Boulez – kompozytor, dyrygent Pierre Bouvier – kanadyjski wokalista zespołu Simple Plan Pierre Paul Broca – francuski lekarz Piotr Brożek – piłkarz Pieter Bruegel (starszy) – malarz Piotr Brzózka (ur. 1989) – polski kolarz górski Pierre Cardin – projektant mody Petr Čech – piłkarz czeski Pierre Corneille – francuski dramaturg Peter Crouch – piłkarz Pierre Curie – fizyk, mąż Marii Curie-Skłodowskiej Piotr Cyrwus – aktor Piotr Czajkowski – kompozytor rosyjski Pedro Damiano – portugalski aptekarz i szachista Pedro Delgado – hiszpański kolarz Piotr Diemiczew – sowiecki polityk Piotr Dębowski – dziennikarz sportowy Piotr Dudek – polski judoka Peter Gene Hernandez – amerykański piosenkarz Peter Gustav Lejeune Dirichlet – niemiecki matematyk Piotr Domaradzki – pisarz, dziennikarz Peter Carl Fabergé – szwajcarski jubiler Pierre de Fermat – matematyk francuski Piotr Fijas – polski skoczek narciarski Piotr Florek – wojewoda wielkopolski Peter Frenette – amerykański skoczek narciarski Piotr Fronczewski – aktor Peter Gabriel – muzyk Piotr Gacek – polski siatkarz Piotr Galiński – tancerz, choreograf Piotr Gembarowski – dziennikarz Per Gessle – szwedzki piosenkarz i kompozytor, członek Roxette Piotr Górny – polski raper Piotr Grajter – polski organista Piotr Gruszka – polski siatkarz Piotr Gąsowski – polski aktor Piotr Hajduk – kompozytor, aranżer, wokalista Piotr Olivier Janiak – dziennikarz Piotr Ikonowicz – polityk Piotr Jaroszewicz – generał i polityk, premier Piotr Kapica – fizyk rosyjski Piotr Kaszuba – ambasador RP w Republice Słowenii Piotr Kletowski – krytyk filmowy Piotr Kraśko – dziennikarz Piotr Krzywicki – prawnik, poseł na Sejm RP IV i V kadencji Piotr Kropotkin – anarchista, uczony, rewolucjonista