Powiat wąbrzeski – powiat w Polsce, położony w północno-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, na obszarze Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego, w dorzeczu Wisły i jej prawego dopływu Drwęcy, w centrum historycznej ziemi chełmińskiej. Jego siedzibą jest miasto Wąbrzeźno.
Podział administracyjny Powiat wąbrzeski powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonego województwa toruńskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zmniejszonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Wchodzące wówczas w skład powiatu miasto i gmina Radzyń Chełmiński weszły w 1999 roku w skład powiatu grudziądzkiego.
Z powiatem wąbrzeskim graniczą jednostki: powiat grudziądzki od północy, powiat brodnicki od wschodu, powiat golubsko-dobrzyński od południa, powiaty toruński i chełmiński od zachodu.
W skład powiatu wchodzi 5 gmin: 1 miejska oraz 4 wiejskie. Na jego terenie położone jest jedno miasto – WąbrzeźnoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..
+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0417011 miejska 25x25px Wąbrzeźno — 0417022 wiejska 25x25px Dębowa Łąka Dębowa Łąka 0417032 wiejska 25x25px Książki Książki 0417042 wiejska 25x25px Płużnica Płużnica 0417052 wiejska 25x25px Ryńsk
Pokrycie terenu Powiat wąbrzeski według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 500,81 km², co stanowiło 2,8% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 18. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 281. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (85,7%, ósme miejsce w kraju) oraz leśne (8,4%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 4,0% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 1,8%.
Demografia
Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie wąbrzeskim zamieszkiwało 32 155 mieszkańców: 16 356 kobiet (50,9% ludności) i 15 799 mężczyzn (49,1%), czyli 1,6% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 64 osoby na km². Pod względem ludności powiat wąbrzeski zajął w 2024 roku ostatnie miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 301. lokatę wśród 314 powiatów Polski.
Wskaźnik urbanizacji wyniósł 39,7%; w miastach w tym dniu mieszkało 12 755 osób, zaś na wsi 19 400 osób.
Transport drogowy Drogi przebiegające przez teren powiatu: (Grudziądz – Okonin – Radzyń Chełmiński – Wąbrzeźno – Golub-Dobrzyń – Rypin) (Stolno – Lisewo – Wąbrzeźno – Pląchoty – Brodnica) ( Bydgoszcz – Strzyżawa – Unisław – Chełmża – Orzechowo – Wąbrzeźno)
Transport kolejowy Linia kolejowa nr 353 (Poznań Wschód – Toruń Główny – Kowalewo Pomorskie – Wąbrzeźno – Jabłonowo Pomorskie – Iława Główna – Olsztyn Główny – Żeleznodorożnyj)
Starostowie wąbrzescy Na podstawie źródła: Krzysztof Maćkiewicz (od 1 stycznia 1999).
Uwagi
Przypisy
wąbrzeski