Korzeniec – powieść Zbigniewa Białasa, wydana w 2011 roku nakładem warszawskiego Wydawnictwa MG.
Tytuł odnosi się do jednego z bohaterów: Alojzego Korzeńca, ale także podkreśla więź fabuły z korzennością. Inspiracją do napisania powieści był dla autora kafelek umieszczony w posadzce sosnowieckiego domu przy ulicy Żytniej 16Autor wyjaśnił genezę Korzeńca w obszernym wywiadzie: I. Pawłowska, Powstała powieść o... Sosnowcu, "Wiadomości Zagłębia", 28.12.2010-3.01.2011, s. 5. Informacje o powstaniu utworu można też znaleźć w artykule: M. Warchała, Sosnowiec doczekał się powieści retro, "Gazeta Wyborcza. Katowice" nr 10, 14.01.2011, s. 6.. Korzeniec jest pierwszym tomem "trylogii sosnowieckiej". Tom drugi, Puder i pył, ukazał się w roku 2013, a trzeci, Tal, w roku 2015 nakładem Wydawnictwa MG.
Bohaterowie, czas i miejsce akcji Ważniejsze postaci występujące w powieści: Alojzy Korzeniec – glazurnik z Sosnowca, właściciel dobrze prosperującej firmy kafelkarskiej Jadwiga Korzeniec (de domo Zimorodzic) – żona Alojzego, autorka sentymentalnych powieści w odcinkach pisanych pod pseudonimem do miejscowej gazety Antonina Zimorodzic - matka Jadwigi Korzeniec Walerian Monsiorski – redaktor naczelny „Iskry” Heinrich Dietel (młodszy) – niemiecki fabrykant, właściciel przędzalni czesankowej Emma (hist. Niukanen - ale autor nie wymienia nazwiska) – fińska bona zatrudniona przez Dietlów Heinz Dietel i Inge Dietel – podopieczni Emmy Emanuel Appel, Tadeusz Meyerhold, Andrzej Neumann, Lechosław Lech-Leszka – sosnowieccy moderniści, kawiarniani dyskutanci. Panna Izabela (autor nie wymienia nazwiska) – nauczycielka, sufrażystka, esperantystka Szymon Kogut – czeladnik w firmie Alojzego Korzeńca Eustachy Goździk - zarządca rzeźni miejskiej Estera Pławner – młoda Żydówka zatrudniona najpierw u Korzeńców, a następnie u Dietlów Kapitan Berndt Schulte – młody pruski oficer posterunku granicznego w Mysłowicach mieszkańcy Sosnowca i okolic
Czas akcji: 28 czerwca 1913 – 28 czerwca 1914. Miejsce akcji: Sosnowiec, Mysłowice, Trójkąt Trzech Cesarzy, epizodycznie - Siewierz.
Odbiór W recenzjach wydawniczych przed ukazaniem się powieści podkreślono, że fabryczne i podupadające architektonicznie, zniszczone miasto, jakim jest Sosnowiec, odnalazło wreszcie swojego kronikarza, który umyślił sobie pokazać je w momencie, gdy stawało się częścią rosyjskiego traktu kolejowego... Fakt, iż autor umieścił akcję w przededniu I wojny światowej i unaocznił wewnętrzne konflikty miejskie, z których konflikt główny uczynił sprawą polityczną, zadecydował o szczególnej ważności tej książkicyt. za I. Pawłowska, "Powstała powieść o Sosnowcu", Wiadomości Zagłębia, 28. XII 2010 - 3. I. 2011, s. 5.
Recenzje po ukazaniu się książki: [D]la wszystkich znajdzie się w powieści coś szczególnie smakowitego. Dla jednych będzie to naprawdę sensacyjna fabuła, historia tajemniczej zbrodni badana przez niefachowego redaktora lokalnej gazety, dla innych charakterystyki postaci, czasem wręcz brawurowo przedstawiane, dla kolejnych stałe przywoływanie wydarzeń i osób historycznych, dla wszystkich wreszcie potoczysta narracja pełna lekkiego humoru i język opisów (Tomasz Kostro, "SOSNart"T. Kostro, Zabawa literacka z głową, "SOSNart", listopad 2011; https://web.archive.org/web/20120513132812/http://sosnart.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=94:zabawa-literacka-z-gow&catid=5:wydarzenia&Itemid=10). Korzeniec ma wszystko to, co historyczno-obyczajowa powieść mieć powinna ... Czyżby to nowy diament literacki Zagłębia? (Maciej Bylczyński, "SOSNart"M. Bylczyński, Jest "Korzeniec", "SOSNart", grudzień 2011). Ma Wrocław swojego Krajewskiego, miał Sztokholm swojego Stiega Larssona, a Sosnowiec ma Zbigniewa Białasa. Profesor anglistyki na Uniwersytecie Śląskim ... napisał książkę, której jego rodzinnemu miastu mogą pozazdrościć Katowice, Gliwice czy Zabrze (Katarzyna Pachelska, "Dziennik Zachodni"K. Pachelska, Korzeniec – kryminał z Sosnowca, http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/467541,korzeniec-kryminal-z-sosnowca,id,t.html). Tak fascynująco o ukochanym mieście potrafi pisać chyba tylko Leopold Tyrmand zaś Zbigniew Białas odkrywając przed czytelnikiem sekrety Sosnowca nie tylko nie odziera go z magii, lecz wręcz przeciwnie – czyni go miejscem, który wciąż zaskakuje i przyciąga (Justyna Gul, granice.pl). Sosnowiec to społeczny i obyczajowy tygiel rozwijającego się zagłębia przemysłowego i najdalej na zachód wysunięte miasto rosyjskiego imperium naznaczonego zbliżającym się już rozpadem. Świetnie i wiarygodnie opisane (Leszek Bugajski, "Business Traveller Poland"). [P]ieczołowity badacz historii… Pisze swój niby-kryminał smakowicie (Szpilman, Kiepura i Gierek w tle!), z talentem… pointylisty... daleko od tzw. mainstreamu (Tomasz Sas, Express Ilustrowany, Łódź). Czytający poznaje fantastyczną historię miasta, którego nie ma, a może nawet nigdy nie było (Ada Grzelewska, finelife.plAda Grzelewska, "Kocham Cię, Sosnowcze" https://web.archive.org/web/20111229014116/http://www.finelife.pl/#/sections/finesoul/articles/article_finesoul_korzeniec/?p=0).
Obszerne wywiady z autorem po ukazaniu się powieści zamieściły: "Gazeta Wyborcza"I. Sobczyk, "Zabiłem Alojzego Korzeńca", "Gazeta Wyborcza" Katowice, 24.02.2012, s. 7 i s 10, "Dziennik Zachodni", Program 2 Polskiego Radia, dwukrotnie Polskie Radio Łódź, TVP 2"Wszystko o kulturze", 11 marca 2012, 23:10, kilkakrotnie TVP Katowice, TV Sosnowiec, Granice.pl, "Wiadomości Zagłębia"I. Kieliś, "Gdyby popularność była mniej czasochłonna...", "Wiadomości Zagłębia", 17.01.2012 - 23.01.2012, s. 7, e-sosnowiec.pl: e-sosnowiec ::: wirtualne miasto :, "Kurier Miejski"S. Kosman, "Magiczne Sosnowice", marzec 2012, Nr 3 (366), s. 12, https://web.archive.org/web/20141125162800/http://www.kuriermiejski.com.pl/archiwum/366.pdf, Radio Egida, "Gazeta Uniwersytecka UŚ"A. Nęcka "Sosnowiecka lekcja historii", "Gazeta Uniwersytecka UŚ", Nr 8 (198), maj 2012, s. 24-25, ŚląskA. Sikora "Od sepii do pawiego ogona", Miesięcznik społeczno-kulturalny "Śląsk", 07 (201) rok XVIII, lipiec 2012, s. 87, https://archive.ph/20130503161510/http://www.alfa.com.pl/slask/201207/s87.htm, "Nowe Zagłębie""Sosnowiec w wersji retro: Z Profesorem Zbigniewem Białasem rozmawia Joanna Wójcik", "Nowe Zagłębie" (1/25) styczeń-luty 2013, s. 2-4.
W dniach 28 listopada - 2 grudnia oraz 5 - 9 grudnia 2011 dziesięć fragmentów powieści wyemitował Program 2 Polskiego Radia w cyklu „To się czyta” w interpretacji Mariana Opani.
We wrześniu 2011 firma Silesia Events zorganizowała pierwszy cykl wycieczek „Śladami Korzeńca” w ramach Gier Miejskich. W styczniu 2012 ukazał się pierwszy historyczno-topograficzny przewodnik po mieście śladami bohaterów powieściA. Urgacz, "Sosnowiec według Korzeńca", SOSNart, styczeń 2012, s. 2-5, https://web.archive.org/web/20120616183914/http://sosnart.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=106:sosnowiec-wedug-korzeca&catid=5:wydarzenia&Itemid=10.
Nagrody i wyróżnienia Śląski Wawrzyn Literacki 2011: nagroda przyznawana przez Bibliotekę Śląską w KatowicachK. Pachelska, Książka Korzeniec nagrodzona Śląskim Wawrzynem Literackim. Nagroda Artystyczna Miasta Sosnowca (edycja 2012) Zagłębiowska Nagroda "Humanitas" 2013 "Najlepsza książka na jesień" (edycja 2011): w plebiscycie zorganizowanym przez największy polski wortal literacki granice.pl. Wybór internautów w kategorii "proza polska". „Najlepsza Książka Roku 2011”: w plebiscycie organizowanym przez granice.pl. Wybór internautów w kategorii "proza polska" Nominacja do nagrody "Historia zebrana" (edycja 2011) w konkursie organizowanym przez wortal historyczny histmag.org. Jedyny utwór beletrystyczny, który uzyskał nominację Nominacja do Nagrody Literackiej Srebrny Kałamarz 2011 przyznawanej przez Fundację im. Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego
Adaptacja teatralna Spektakl będący adaptacją powieści został wystawiony w ramach obchodów 115-lecia Teatru i 110-lecia miasta przez Teatr Zagłębia w Sosnowcu. Polska prapremiera: 26 maja 2012. Reżyseria i scenografia: Remigiusz Brzyk, adaptacja i dramaturgia: Tomasz Śpiewak, muzyka Jacek Grudzień. Podczas premiery wystąpili: Grzegorz Kwas (Alojzy Korzeniec, Walerian), Maria Bieńkowska (Jadwiga), Agnieszka Okońska (Emma), Edyta Ostojak (Ester), Wojciech Leśniak (Kerszenblat, Ociepa, Rzeźnik), Agnieszka Bieńkowska (Matka), Ewa Kopczyńska (Izabela, Pani Doktor), Michał Bałaga (Andrzej, Celnik Wilhelm), Aleksander Blitek (Sosnowiczanin 1), Tomasz Muszyński (Sosnowiczanin 2, Klaja), Jarosław Tyran (Kiepura, Ojciec, Policjant), Piotr Bułka (Czeladnik Kogut, Lubelski), Przemysław Kania (Meyerhold, Celnik Franz), Krzysztof Korzeniowski (Emanuel, Celnik Mikołaj).
Wersję telewizyjną na potrzeby Teatru Telewizji zrealizowali Remigiusz Brzyk oraz Marcin Koszałka. Spektakl emitowano 1 kwietnia 2014 w paśmie TVP Kultura.
Odbiór spektaklu „Według "Korzeńca" można by natychmiast nakręcić trzymający w napięciu wieloodcinkowiec miary "The Killing" czy "The Wire" - seriali kryminalnych, w których zbrodnie to tylko pretekst, by pokazać, jak działa i degeneruje się system sprawiedliwości, edukacji, ochrony mniejszości. […] Utrzymany w klimacie nowoczesnego, trzeźwego sentymentalizmu "Korzeniec" […] wydaje się najlepszym, co mogło wydarzyć się w tym miejscu i w tym momencie" (J. Derkaczew, Gazeta Wyborcza)J. Derkaczew, "Co wydarzyło się w Sosnowcu" https://web.archive.org/web/20120529051800/http://m.wyborcza.pl/wyborcza/1,105226,11809981,Co_wydarzylo_sie_w_Sosnowcu.html. „Po sukcesie czytelniczym powieści wiele wskazuje na to, że jej sceniczna wersja, zrealizowana w Teatrze Zagłębia, osiągnie równie wielką popularność. […] Kto nie zna "Korzeńca" - serdecznie polecam. I książkę, i spektakl, bo w obydwu wersjach to rzecz wyjątkowa" (H. Wach-Malicka, Dziennik Zachodni)H. Wach-Malicka, "Korzeniec wyjątkowy" http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/584345,korzeniec-wyjatkowy-ballada-o-sosnowcu-z-notatnika,id,t.html. „Manifest lokalnej tożsamości… Sosnowiecka „Ziemia obiecana"” (D. Lubina-Cipińska, Rzeczpospolita). "Przykład teatru rozrywkowego, ale stawiającego ważne społeczne pytania" (W. Mrozek, Przekrój)W. Mrozek, "Kto zabił kafelkarza?" Przekrój nr 26, 27-06-2012. „Zaledwie w kilka dni po premierze spektakl okrzyknięto Cholonkiem Zagłębia…[a] książka Białasa w pewnym sensie zaczyna pełnić rolę mitu założycielskiego miasta” (A. Głowacka, Śląsk)A. Głowacka, „W Trójkącie Trzech cesarzy” Śląsk, nr 07(201) ROK XVIII lipiec 2012, s. 69 https://web.archive.org/web/20131229113750/http://www.alfa.com.pl/slask/201207/s69.htm. Maciej Nowak uznał spektakl za jedną z pięciu najważniejszych premier teatralnych roku 2012,"Inżynier Mamoń to ja", Przekrój nr 51/52, 18-12-2012. Pochlebne recenzje zamieściły także: Wiadomości ZagłębiaI. Kieliś "Korzeniec scenicznie", Wiadomości Zagłębia, 29.05.2012-04.06.2012, s.6, "SOSNart"T. Kostro, "Korzeń puścił u nas pędy", SOSNart czerwiec 2012, 6/52, s. 4-5 "Ultramaryna" oraz portale specjalistyczne: "Teatralia"K. Głowacka, "Sosnowiec, jakiego nie znamy" http://www.teatralia.com.pl/artykuly/2012/lipiec_2012/150712_sjnz.php oraz "Teatr dla Was""Korzeniec" w Teatrze Zagłębia w Sosnowcu - pisze Julia Korus - Teatr dla Was. Reportaże o spektaklu były emitowane w Teleexpressie, TVP2TVP2, Wszystko O Kulturze, 17.06.2012 godz. 23:00 https://archive.ph/20130504010028/http://www.tvp.pl/kultura/magazyny-kulturalne/wszystko-o-kulturze/wideo/17062012-2300/7537732 i TVP3. W specjalistycznej prasie zagranicznej o "Korzeńcu" pisały czeskie "Divadelni noviny"Divadelni noviny 3/2013 https://www.divadelni-noviny.cz/peklo-raj-a-nedostatecna-vira-2.