Warcisław III (ur. ok. 1211, zm. 17 maja 1264E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 151-154.) – książę dymiński, syn Kazimierza II, księcia pomorskiego, szczecińskiego i dymińskiego, z dynastii Gryfitów oraz Ingardy; kuzyn Barnima I Dobrego.
Lata panowania Rządy opiekuńcze W chwili śmierci swego ojca był małoletni. Rządy opiekuńcze nad księstwem dymińskim, do czasu osiągnięcia przez niego wieku sprawnego, objęła matka Ingarda (dwór jego rezydował w Dyminie na Pomorzu PrzednimK. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 35.). Potwierdzają ten stan liczne dokumenty sygnowane jej własną i męża pieczęciąE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 151-152.. W latach 1219–1221, Warcisław III za sprawą króla Danii Waldemara II został pozbawiony na rzecz Rugii części swojego księstwa. W 1222, co potwierdził Barnim III, stał się fundatorem parafii w Komorowie, w pobliżu jeziora MalchinE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 152..
Samodzielne rządy left|thumb|120px|Pieczęć Warcisława III z 1225 r. Książę dymiński był słabego charakteru, pokojowo nastawiany do polityki (związany z obozem duńskim). Pierwszy dokument sygnowany jego pieczęcią pochodził z ok. 1225. Żoną Warcisława III była Zofia (według Lubinusa – łac. Sophia GuisiacaJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 390.), córka Albrechta I i Matyldy z Blakenburga. Małżeństwo obojga zawarte zostało ok. 1236E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 154.. Zbiegło się ono w czasie z zawarciem (20 czerwca 1236), gdzie (łac.) puer – takim terminem określano jeszcze wiek chłopięcy Warcisława – miał stać się lennikiem margrabiów brandenburskich, odstępując im miasta Stargard Meklemburski, Bezrzecze, Krzemień i Ostrów oraz całość księstwa wołogoskiego. Osłabiał tym samym swoje księstwo, poddając je pod władanie Branbenburgii, prawdopodobnie na wypadek bezpotomnej śmierciZ. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 54.. Pod ogromnym naciskiem Barnima I układu tego nie zrealizowano. W późniejszych walkach z Brandenburczykami odzyskano część ziem ze Stargardem, które zostały przekazane przez mnichów kołbackich – Branbenburgii.
thumb|150px|right|Ruiny klasztoru Eldena w Greifswaldzie thumb|150px|right|Tablica upamiętniająca pochówek Warcisława III w Eldenie Warcisław III dążył do nawiązania współpracy z książętami wielkopolskimi, w czasie rozbicia dzielnicowego Polski. Kronika wielkopolska wskazuje, że w 1258 książę pomorski udzielał Bolesławowi Pobożnemu pomocy zbrojnej w sile 600 ciężkozbrojnych, przeciwko Kazimierzowi kujawskiemu. W roku następnym, w dowód wdzięczności za udzieloną pomoc, Bolesław wspomógł Warcisława w wojnie ze Świętopełkiem gdańskim. Wojna toczyła się w okolicach SłupskaM. Hlebionek, Bolesław Pobożny i Wielkopolska jego czasów, ss. 82-83.Z. Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, s. 58..
Warcisław III i jego kuzyn Barnim I, celem wzmocnienia swojej władzy zachęcali do osadnictwa na terenach swoich domen. Od 1234, Barnim i Warcisław konkurowali ze sobą w zakładaniu miast. Warcisław ufundował m.in. Demmin (1249), Greifswald (1250) i Kołobrzeg (1255). Dwa lata przed śmiercią w 1262 podpisał dokument lokacyjny na prawie lubeckim, w którym osiedle Nowe miasto nad Regą – (łac. Nova civitas supra Regam) otrzymało prawa miejskie, a także 100 łanów ziemi, w okolicach dolnego biegu Regi (dzisiejsze Gryfice)S. Rzeszowski, Z dziejów Gryfic, s. 65..
Rodzina Zofia (Sophia Guisiaca), córka Albrechta I von Arnsteina i Matyldy blankenburskiej, żona księcia dymińskiego została wymieniona jedynie raz, przy transumacji fundacji dla dominikanów kamieńskich. Ta nakładała obowiązek komemoracji za przedstawicieli dynastii książęcej (8 lipca 1305). Po śmierci męża stała się właścicielką pokaźnego majątku w Greifswaldzie, gdzie bezimiennie wymieniono ją w dokumencie z 1265E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 152, 154..
Warcisław III prawdopodobnie miał kilku synów, którzy zmarli w dzieciństwie, bądź w młodości oraz jedną córkę. W XVIII w. przypisywano mu Barbarę, ksienię klasztoru w MarianowieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 172-173..
Genealogia
Bogusław Iur. najp. 1127zm. 18 III 1187 Anastazja Mieszkównaur. prawd. 1164zm. po 31 V 1240 Esbernur. ?zm. w okr. 1204–1211 Helena(c. jarla szwedzkiego Guttorma)ur. ?zm. ? Kazimierz II pomorskiur. p. 1179zm. 1219 Ingardaur. ok. 1190zm. 1248
Zofia (Sophia Guisiaca)ur. ok. 1220zm. ?OO 1236 Warcisław III(ur. ok. 1211, zm. 17 V 1264) Barbara?ur. ?zm. 1300NN, synowie?(zmarli w dzieciństwie, bądź młodości)
Śmierć Warcisława III Po jego śmierci, w 1264 władzę nad całym Pomorzem Zachodnim przejął Barnim I. Książę Warcisław III został pochowany w klasztorze cystersów w Eldenie. Tamtejszym mnichom, w swym testamencie, wystawionym w Darsin koło Greifswaldu, przypisał 13 łanów ziemi.
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Rzeszowski S., Z dziejów Gryfic [w]: Białecki T. (pod red.), Ziemia Gryficka 1969, Gryfickie Towarzystwo Kultury w Gryficach, Szczecin 1971.
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, .
Literatura dodatkowa (online) Madsen U., Wartislaw III. Herzog von Pommern-Demmin (niem.), [data dostępu 2010-10-06].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w XIII wieku Kategoria:Zmarli w 1264