Natalia Piekarska-Poneta (ur. 10 stycznia 1937 w Jeleśni, zm. 18 października 2013 w Oświęcimiu) – polska nauczycielka, od 2004 roku honorowa obywatelka miasta Katowice, działaczka podziemia w okresie stalinowskim, członkini Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego, pisarka, działaczka społeczna.
Życiorys mały|W Katowicach matka Natalii zamieszkała z dziećmi w narożnym budynku w pobliżu koszar mały|Budynek szkoły średniej w Chorzowie, gdzie uczyła się Natalia Piekarska i jej koleżanki mały|Pobyt w tym więzieniu przyczynił się w 1996 r. do powstania książki Byłam nie tylko na Mikołowskiej mały|Budynek sądu w Bytomiu, gdzie w 1953 r. osądzono licealistki z Chorzowa mały|Budynek byłego Domu Poprawczego w Wodzisławiu Śląskim
mały|Katowice Murcki: Skwer Natalii Piekarskiej-Ponety Najwcześniejsze lata spędziła w miejscowości urodzenia, następnie rodzina przeniosła się do Katowic. Zamieszkali w pobliżu koszar wojskowych. Uczyła się m.in. w Publicznej Szkole Powszechnej nr 8 im. Bolesława Chrobrego w Katowicach przy ulicy Świerczewskiego (przemianowana na Raciborską). Gdy po śmierci Józefa Stalina zmieniono w 1953 roku nazwę miasta Katowice na Stalinogród, brała udział w drukowaniu ulotek protestacyjnych np. Precz z komunizmem i pisaniu na murach wezwań typu: Precz ze Stalinogrodem, Komuna to zaraza, Śmierć komunie.
Została zatrzymana przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej wieczorem 18 marca 1953 roku. Zatrzymano w tej sprawie również dwie koleżanki z Państwowego Liceum Ogólnokształcącego dla Pracujących w Chorzowie: Zofię Klimondę i Barbarę Galas. Zarzucono jej m.in. rozrzucanie z okna ulotek antypaństwowych. W czasie przesłuchań była bita i poniżana. Wyrokiem sądu wojewódzkiego z 8 czerwca 1953 roku skazano ją na umieszczenie w zakładzie poprawczym. Przebywała m.in. w areszcie śledczym w Katowicach przy ulicy Mikołowskiej. Ze schroniska dla nieletnich w Wodzisławiu Śląskim zbiegła 24 września 1953 roku. Pojmano ją ponownie w Gdańsku 2 czerwca 1955 roku, gdzie uczyła się pod swoim nazwiskiem w średniej szkole sportowej – Technikum Wychowania Fizycznego w Gdańsku Wrzeszczu. Po powtórnym zatrzymaniu przewieziono ją na Górny Śląsk do Schroniska dla Nieletnich w Zabrzu przy ulicy 1 Maja.
Po wyjściu na wolność przejściowo pracowała w sklepie Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska. Kontynuowała naukę m.in. w Liceum Kulturalno-Oświatowym w Gliwicach. Kwalifikacje nauczycielskie uzyskała, pracując i równocześnie ucząc się, w Liceum Pedagogicznym dla Pracujących w Opolu. Następnie ukończyła Studium Nauczycielskie w Raciborzu (funkcjonowało od 1954 do 1973 roku) oraz Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Opolu. Ponad 30 lat pracowała jako nauczycielka m.in. w Sławniowicach i w Rybniku. Do Szkoły Podstawowej Nr 14 w Rybniku Chwałowicach przeszła w roku szkolnym 1978/79.
Po transformacji systemowej 1989 roku poszukiwanie zaginionych i wybrakowanych dokumentów sądowych doprowadziło do prawnego zrehabilitowania Natalii Piekarskiej-Ponety. W 2004 roku otrzymała tytuł Honorowego Obywatela Miasta Katowice i symboliczne klucze do miasta.
Swoje przeżycia z lat stalinowskich opisała w książkach: Byłam nie tylko na Mikołowskiej, wydanej w 1996 oraz Siedziałam za Katowice: wspomnienia (dwa wydania). Opublikowała też dużego formatu książkę z ilustracjami w kolorze dla dzieci Malutki, Robokop, Plaskaty i Bani (2000) oraz tomiki poezji: Bańki Mydlane (2003), Taniec Motyli (2004), Perturbacje: wiersze (2008) oraz Plamy na słońcu (2008). Brała udział w spotkaniach autorskich.
Zarząd Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” uhonorował represjonowaną medalem „Serce Solidarności” 22 kwietnia 2004. W październiku 2010 roku otrzymała „Medal Mikołaja z Rybnika W Służbie Oświaty”. Otrzymała Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.
Natalia Piekarska-Poneta była członkinią: Stowarzyszenia Piłsudczyków, Związku Artystów Polskich, honorowym członkiem Zrzeszenia Literatów im. Jana Pawła II w Chicago. Należała również do Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego w Katowicach, gdzie w Oddziale w Rybniku została wybrana do Zarządu Oddziału.
Życie prywatne Jej rodzicami byli Stanisław i Anna Piekarscy, mieszkańcy Jeleśni. Pobrali się w 1927 roku. W czasie kryzysu gospodarczego lat dwudziestych XX wieku rodzice prowadzili piekarnię. Matka następnie zajęła się krawiectwem oraz przyuczaniem do tego zawodu dziewcząt, a ojciec wstąpił do wojska. W czasie II wojny światowej został pojmany przez wojsko sowieckie. Z transportu kolejowego w głąb Związku Sowieckiego udało mu się zbiec w grupce kilku osób. Powrócił na krótko do domu i skierował się do polskiego wojska na Zachodzie, gdzie zaginął.
Okoliczności życiowe zmuszały Natalię Piekarską do zmian miejsca zamieszkania. Podczas wojny, jak przekazał jej starszy brat, mieszkali kolejno w 33 domach. Mieszkała m.in. w Jeleśni, Krzeszowicach, Katowicach, Rybniku, Białej koło Prudnika, Raciborzu i Wodzisławiu Śląskim, gdzie spędziła ostatnie lata życia.
Miała kilku braci. Starszych: Włodzimierza i Edwarda, oraz młodszego Tadeusza.
Wyjeżdżała za granicę kraju. Odwiedziła ZSRR (w latach 60. XX wieku) i USA (w 2009 roku).
Ostatnie pożegnanie w dniu 22 października 2013 roku rozpoczęło się uroczystością w kościele Mariackim w Katowicach. Spoczywa na cmentarzu w Katowicach przy ulicy FrancuskiejOznaczenie lokalizacji grobu w dokumentach cmentarnych: C1 F-664,22 (Cmentarz przy ulicy Francuskiej, sektor F).
W kulturze – upamiętnienie Wystąpiła w półgodzinnym filmie dokumentalnym Henryka Urbanka Lekcja Stalinogrodu wyświetlonym przez TVP1 2 maja 1995 roku. Tytuł filmu nawiązuje do faktu, że protestujące osoby są uczennicami.
W 2011 roku etiuda filmowa Bajka, opowiadająca o działalności Natalii Piekarskiej-Ponety, a nakręcona przez uczniów Gimnazjum Nr 3 im. Józefa Pukowca w Rybniku zajęła równorzędne pierwsze miejsce w swojej kategorii wiekowej w konkursie Muzeum Historii Polski w Warszawie pt. „Rówieśnicy”; utwór został wyróżniony podczas Festiwalu Filmów Dokumentalnych w Gdyni w 2012 r.
W 2022 roku w Gdyni film dokumentalny ...musimy się na nowo policzyć w reżyserii Grzegorza Wojciecha Tomczaka, o spotkaniu Natalii Piekarskiej-Ponety i Anny Walentynowicz w Koszalinie w 2008 roku, wziął udział w filmowym XIV Festiwalu NNW (Niepokorni Niezłomni Wyklęci).
Na mocy uchwały Rady Miasta Katowice z 17 grudnia 2014 roku imieniem Natalii Piekarskiej-Ponety nazwano skwer, położony w dzielnicy Murcki, w rejonie ulicy Karola Bohdanowicza obok Zespołu Szkół nr 2 im. Jarosława Iwaszkiewicza przy ulicy W. Goetla.
Tygodnik Niedziela w numerze 15 z dnia 12 kwietnia 2026 r. w wydaniu małopolskim Niedziela małopolska zamieszczając relację z Technikum Komunikacyjnego nr 25 w Krakowie przekazał informację o zorganizowanej tam aukcji charytatywnej. W ramach dziewiątego wydania tej corocznej zbiórki zostały przedstawione wydarzenia z 1953 roku, a publikacja Natalii Piekarskiej-Ponety Siedziałam za Katowice została poddana licytacji i wylicytowana na rzecz Hospicjum św. Łazarza w Krakowie.
Twórczość Byłam nie tylko na Mikołowskiej, Miejska Biblioteka Publiczna im. Konstantego Prusa w Rybniku, „Kasta” Nysa, 1996 , Malutki, Robokop, Plaskaty i Bani, „Kasta” Nysa, 2000 , Bańki mydlane, Wydawnictwo Scriba, Racibórz, 2003 , wstęp: Ryszard Frączek, Taniec motyli, Wydawnictwo Scriba, Racibórz, 2004 , Siedziałam za Katowice, Wydawnictwo Scriba, Racibórz, 2004 , Od wydawcy: Ryszard Frączek, wstęp: Krystyna Kiereta, Siedziałam za Katowice: Wspomnienia, Wydawnictwo Scriba, Racibórz, 2005, wydanie II poszerzone , Wstęp: Norbert Niestolik, wydawca: Ryszard Frączek Plamy słońca, „Komdruk-Komag” Gliwice, , wstęp: Władysław Panasiuk, Perturbacje, „Komdruk-Komag” Gliwice, , słowo wstępne: Marian Kosiński, Wanda Gizicka, Ziarenka myśli, „Komdruk-Komag” Gliwice, , posłowie: Natalia Piekarska-Poneta.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Honorowi obywatele Katowic Kategoria:Ludzie związani z Wodzisławiem Śląskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem „Serce Solidarności” Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia w Bytomiu Kategoria:Zmarli w 2013 Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach Kategoria:Ludzie urodzeni w Jeleśni