Sprezzatura – naturalność, swoista nonszalancja dzieła sztuki. Termin stosowany w epoce manieryzmu i baroku, często zamiennie z pojęciem gracji.
Muzyka W muzyce termin oznaczający swobodę 1) w traktowaniu zapisanego rytmu przy wykonywaniu utworu 2) w stosowaniu dysonansów przejściowych podczas komponowania utworu. Słowo sprezzatura było używane już w XV wieku. Pierwszym kompozytorem, który na zjawisko położył nacisk w swoich komentarzach do utworów był Giulio Caccini. Nigdy jednak sprezzatura nie została ściśle zdefiniowana, określona. Dla muzyków, kompozytorów i teoretyków miała szersze lub węższe znaczenie. Przede wszystkim jako sprezzaturę rozumiano troskę o ekspresję linii melodycznejE. Careri Le techniche vocali del canto italiano d’arte tra il XVI e il XVII secolo. „Nuova Rivista Musicale Italiana” 1984 nr 3 s. 359–375., jej lekkość, wrażenie naturalności i wykonywania jakby bez wysiłku, od niechcenia. Termin wykorzystał jako pojęcie estetyczne Baltassare Castiglione w 1528: przeciwstawienie się nadmiernej poprawności potrzebne jest w muzyce, w której jest bardzo wielkim błędem zrobienie jednego po drugim dwóch konsonansów doskonałych, czego nie znosi sam nasz zmysł słuchu. Szczególne znaczenie sprezzatura nabrała w kręgu Cameraty Florenckiej. Dysonansowość, swoboda wykonawcza była wpisana w XVII-wieczną seconda pratica i system barokowej retoryki muzycznej.
Moda Termin ten używany jest także w modzie. Oznacza naturalność i nonszalancję w noszeniu klasycznych ubrań. Może oznaczać też świadome łamanie niektórych zasad męskiej elegancji. Przykładem ubierania się na co dzień według sprezzatury był włoski przemysłowiec Gianni Agnelli.
Przypisy
Literatura Zygmunt M. Szweykowski Sprezzatura i gracja – klucz do estetyki liryki wokalnej wczesnego baroku, „Muzyka” (1987) nr 1, s. 3–20 M. Bukofzer Muzyka w epoce baroku. Od Monteverdiego do Bacha, Warszawa 1970, s. 48 Przekład fragmentów B.Castilgione dotyczących muzyki: https://web.archive.org/web/20170203134745/http://demusica.pl/?Pismo_Diagonali:Nr_2%2F2013%26nbsp%3B
Kategoria:Sztuka