Gabriela Porębina, również Olak-Porębina (ur. 8 lutego 1927 w Kamieniu w byłym powiecie Gostyń, zm. 23 czerwca 1996 w Sosnowcu), żona Stanisława Poręby – polska filolog, rusycystka, historyk literatury rosyjskiej XX wieku, organizator życia naukowego. Profesor zwyczajny Uniwersytetu Śląskiego.
Biografia naukowa Absolwentka Katedry Historii Literatury Rosyjskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (1951). Uczennica Kazimierza Wyki. Pracę na UJ rozpoczęła już w roku 1949. Doktorat (praca kandydacka na temat Powieści Wandy Wasilewskiej, ros. Романы Ванды Василевской) obroniła w Państwowym Instytucie Pedagogicznym im. Aleksandra Hercena w Leningradzie w roku 1955.
Była pierwszym docentem-rusycystą, wyhabilitowanym w macierzystym Uniwersytecie Jagiellońskim (1964, stopień naukowy otrzymała w roku 1965) (na podstawie dysertacji Aleksander Woronski. Poglądy estetyczne i krytycznoliterackie. 1921–1928). Była jednym z twórców rusycystyki na Uniwersytecie Gdańskim, dokąd przeniosła się w roku 1969, i na Uniwersytecie Śląskim, z którym związała się na stałe w roku 1974; w latach 1973–1975 wykładała też na Uniwersytecie w Poznaniu. Na UŚ kierowała Zakładem Filologii Rosyjskiej, a od 1975 roku – nowo powstałym Instytutem Filologii Rosyjskiej (do 1984) i działającym w jego ramach Zakładem Historii Literatury Rosyjskiej, była inicjatorem powołania i redaktorem 15. pierwszych tomów uznanej w środowisku historyków literatury rosyjskiej serii wydawniczej „Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze”. We współautorstwie z mężem Stanisławem napisała pierwszy polski podręcznik akademicki do historii literatury rosyjskiej całego okresu sowieckiego.
Upamiętnienie
Ocena
Publikacje Spis publikacji za lata 1960–1994 zamieszczony jest w książce
Książki Aleksander Woronski. Poglądy estetyczne i krytycznoliterackie (1921–1928) (1964). Rosyjska powieść radziecka lat 1917–1932 (1966). Rosyjska powieść radziecka lat 1932–1941, cz. 1–2 (1970). Twórczość Dymitra Furmanowa w literaturoznawstwie radzieckim. Z zagadnień rozwoju metodologii badań historycznoliterackich (1978). Od proletkultu do realizmu socjalistycznego. Węzłowe problemy literatury radzieckiej okresu międzywojennego (1989). Historia literatury rosyjskiej 1917–1991 (współautor: Stanisław Poręba, 1994; 1996).
Redakcja książek Antologia poezji rosyjskiej, cz. 1: Od Kantemira do Rylejewa (1972), cz. 2: Od Odojewskiego do Chlebnikowa (1974). „Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze” [RSL], t. 1–2 (1977). Antologia rosyjskiej poezji radzieckiej lat 1917–1941 (1978). Radziecka metodologia badań filologicznych po roku 1945, t. 1: Literaturoznawstwo (1978). Z zagadnień rozwoju poetyki prozy rosyjskiej [RSL, t. 3] (1979). Literatura radziecka wobec idei rewolucyjnych (1979). Antologia rosyjskiej poezji radzieckiej lat 1941–1977 (1979). Organizacja świata przedstawionego w dziele literackim [RSL, t. 4] (1980). Idea pracy w literaturze rosyjskiej (1980). Zagadnienia gatunków literackich [RSL, t. 5] (1981). Fabuła w dziele literackim [RSL, t. 6] (1982). Biografia literacka [RSL, t. 7] (1983). Rosyjska poezja radziecka. Antologia (1986). Retoryka, perswazja, ideologia [RSL, t. 8] (1986). Problematyka realizmu w rosyjskiej literaturze radzieckiej [RSL, t. 9] (1986). Małe formy literackie [RSL, t. 10] (1987). Poetyka i ideologia w literaturze rosyjskiej [RSL, t. 11] (1987). Współczesna literatura radziecka z perspektywy trzydziestolecia (1956–1986) [RSL, t. 12] (1988). Wartości i wartościowanie w literaturze [RSL, t. 13] (1989). Przełomowe okresy literackie [RSL, t. 14] (1990). Literatura a „pieriestrojka” [RSL, t. 15] (1991).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy rusycyści Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 1996 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego