Ćwik – męski stopień harcerski obecny w polskim harcerstwie od początków ruchu. W ZHP jest to czwarty w kolejności stopień, zdobywany po odkrywcy a przed harcerzem orlim. W ZHR oraz innych organizacjach zachowujących przedwojenny system 5 stopni jest on zdobywany jako trzeci w kolejności, po wywiadowcy a przed harcerzem orlim.

Etymologia

Nazwa ćwik wywodzi się ze staropolskiego słownictwa. W Encyklopedii staropolskiej Aleksander Brückner objaśniał ten wyraz jako określenie człowieka „ćwiczonego”, „wyćwiczonego”, a więc doświadczonego, sprytnego i obytego. Znaczenie to koresponduje z harcerskim użyciem nazwy, odnoszonej do harcerza zaprawionego w działaniu, zaradnego i godnego zaufania.

Historia Nazwa ćwik należy do najstarszej polskiej terminologii harcerskiej. W wydanych w 1912 roku Harcach młodzieży polskiej autorstwa Eugeniusza Piaseckiego i Mieczysława Schreibera po raz pierwszy zastosowano między innymi terminy „harcerz”, „harcerstwo”, „harcmistrz”, „zastęp”, „zastępowy” oraz właśnie „ćwik”. Stopień ten wszedł następnie do utrwalonego systemu stopni harcerskich w Polsce.

W 1912 Naczelnictwo Skautowe wprowadziło system składający się z 4 stopni, ćwik był trzecim z nich. Rozkazem z 15 kwietnia 1914 wprowadzono oficjalną oznakę stopnia.

W okresie międzywojennym ćwik należał do 5 podstawowych stopni harcerskich, jako trzeci w kolejności zdobywania. Stopień ten stosowany był także w Szarych Szeregach, a po II wojnie światowej funkcjonował do 1949 oraz w krótkim okresie po reaktywowaniu ZHP 1957–1962 (a w niektórych środowiskach nieformalnie przez cały okres PRL). Używano go też w latach 80. w drużynach i szczepach skupionych w KIHAM.

Stopień zachowano w polskiej tradycji harcerskiej. Współczesne systemy stopni różnych organizacji harcerskich i skautowych sytuują go wśród stopni oznaczających wyższy poziom samodzielności, umiejętności i służby.

Współcześnie Stopień ćwika funkcjonuje obecnie w ZHP, ZHR, SH oraz Stowarzyszeniu Harcerstwa Katolickiego „Zawisza” Federacji Skautingu Europejskiego. W ZHP jest to czwarty stopień w kolejności zdobywania, należy do stopni starszoharcerskich i występuje w parze ze stopniem żeńskim samarytanka. W ZHR jest trzecim w kolejności zdobywania stopniem harcerza po wywiadowcy i poprzedza harcerza orlego. W Skautach Europy również zachowano nazwę ćwik jako nazwę męskiego stopnia.

Współcześnie sylwetka ćwika jest rozumiana jako wzorzec harcerza znajdującego się krok przed wejściem w dorosłość i bliskiego przejścia do wędrowników – doświadczonego, zaradnego i odpowiedzialnego, mistrza technik harcerskich, zdolnego do służby oraz do podejmowania zadań na rzecz zastępu i otoczenia.

Przypisy

Kategoria:Harcerstwo Kategoria:Stopnie harcerskie

en:Ćwik / Samarytanka