Zygmunt Pomarański

thumb|Zygmunt Pomarański więzień KL Auschwitz thumb|Rondo Braci Pomarańskich w Zamościu Zygmunt Pomarański ps. „Zyga”, „Brzóska”, „Środa”, „Zbyszek” (ur. 20 stycznia 1898 w Ciechocinku, zm. 29 września 1941 w KL Auschwitz) – kapitan geograf rezerwy Wojska Polskiego, żołnierz Pierwszej Kompanii Kadrowej, komendant Polskiej Organizacji Wojskowej obwodu radomskiego, iłżeckiego, koneckiego i zamojskiego, wydawca, księgarz, kompozytor.

Życiorys Urodził się 20 stycznia 1898 w Ciechocinku, w rodzinie Józefa i Marii z Doranttów. Był bratem Stefana Pomarańskiego (1893–1944) i Józefa Pomarańskiego (1896–1942).

W 1910 rozpoczął naukę w Gimnazjum Mariana Rychłowskiego w Warszawie. Jako gimnazjalista należał do tajnej drużyny skautowej im. Romualda Traugutta (od 1929 1 Warszawska Drużyna Harcerska im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka”)). Od 1912 był członkiem Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”. W 1913 wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich. Był członkiem 3 plutonu Pierwszej Kompanii KadrowejP. Witek, G. Witek, op.cit., s. 32.. Dowodził jedną z grup penetrujących okolice Domaszowic, Niewachlowa i SzydłówkaP. Witek, G. Witek, op.cit., s. 69.. 13 sierpnia 1914 został ranny w rosyjskim ostrzale artyleryjskim od strony CzarnowaP. Witek, G. Witek, op.cit., s. 71.. W 1915 przydzielony do Polskiej Organizacji Wojskowej w okręgu piotrkowskim, następnie kolejno komendant obwodów radomskiego, iłżeckiego, koneckiego i zamojskiego. W listopadzie 1918 uczestniczył w rozbrajaniu wojsk austriackich. W latach 1919–1921 był żołnierzem Wojska Polskiego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył w 3 pułku piechoty Legionów. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 3396. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Posiadał przydział w rezerwie do 9 pułku piechoty Legionów w Zamościu. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 1. lokatą w korpusie oficerów geografów.

W 1917 założył wraz z bratem Stefanem Pomarańskim przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarnię w Zamościu, uczestniczył w redagowaniu czasopism „Kronika Powiatu Zamojskiego” i „Teka Zamojska”. W 1931 zdał egzamin na notariusza w kancelarii notarialnej Bolesława Leśmiana w Zamościu. W 1931 został komornikiem sądu grodzkiego w Kraśniku, następnie w Hrubieszowie. Od 1933 był notariuszem w Kozienicach, a od 1938 w Zamościu.

30 października 1939 zwrócił się Prezesa Sądu Okręgowego w Zamościu o zwolnienie z obowiązków notariusza. W latach 1940–1941 prowadził z rodziną sklep artykułów gospodarstwa domowego. Od października 1939 brał udział w tworzeniu komórek Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej, jego dom był punktem kontaktowym. Członkiem ZWZ była też jego żona Jadwiga, syn Ziemowit „Wrzos” i córka Danuta. Pełnił funkcję pierwszego komendanta rejonu I Zamość-Miasto (do maja 1940) i oficera organizacyjnego obwodu Zamość (do dnia aresztowania).

Był także wydawcą, księgarzem i kompozytorem. Jest autorem mazurków i polonezów, melodii do wierszy poetów legionowych. Skomponował m.in. melodię do pieśni O mój rozmarynie. W 1935 ukazały się jego kompozycje pt. Pieśni o wojnie i na wojnie pisane w układzie na głos i fortepian.

Został aresztowany w lutym 1941 i wywieziony na Zamek LubelskiJan Grygiel, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa w obwodzie zamojskim 1939–1944. Szkice, wspomnienia, dokumenty, Warszawa 1985, s. 53., stamtąd do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie zmarł.

W 2011, z inicjatywy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Oddział Zamość, rondo przed kościołem Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Zamościu otrzymało nazwę „ronda Braci Pomarańskich” dla upamiętnienia trzech braci: Stefana, Zygmunta i Józefa.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (12 marca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”... Złoty Krzyż Zasługi (25 lutego 1939) „za zasługi na polu pracy społecznej”. Srebrny Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”. Krzyż Legionowy Odznaka Pamiątkowa „Pierwszej Kompanii Kadrowej” Krzyż 4. pułku piechoty za lata 1915–1916 Honorowy Krzyż Harcerski z Czasów Walk o NiepodległośćJan Grygiel, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa w obwodzie zamojskim 1939–1944. Szkice, wspomnienia, dokumenty, Warszawa 1985, s. 69.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Prace Zygmunta Pomarańskiego w serwisie Polona.pl

Kategoria:Absolwenci i uczniowie szkoły imienia Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Harcerze 1. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Romualda Traugutta „Czarna Jedynka” Kategoria:Kapitanowie geografowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Ciechocinku Kategoria:Ludzie związani z Hrubieszowem Kategoria:Ludzie związani z Kielcami Kategoria:Ludzie związani z Kozienicami Kategoria:Ludzie związani z Kraśnikiem Kategoria:Ludzie związani z Zamościem Kategoria:Notariusze II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy kompozytorzy Kategoria:Polscy księgarze Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku Kategoria:Polscy skauci Kategoria:Polscy wydawcy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Więźniowie zamku lubelskiego (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1941 Kategoria:Żołnierze 1 Kompanii Kadrowej Legionów Polskich