Kościół Świętego Józefa – rzymskokatolicki kościół parafialny, znajdujący się przy ul. Roosevelta w Zabrzu, należący do dekanatu zabrzańskiego w diecezji gliwickiej, metropolii katowickiej.
Historia kościoła
Parafia św. Józefa w Zabrzu została wyodrębniona w 1931 roku z terytorium parafii św. Andrzeja Apostoła. W latach 1930–1931 wybudowano nowy kościół. Budowniczym kościoła został proboszcz parafii św. Andrzeja Apostoła, ksiądz Jan Zwior. Konsekracji świątyni dokonał 4 września 1932 roku kardynał Adolf Bertram.
Architektura i wnętrze świątyni Kościół to jeden z ciekawszych przykładów architektury modernistycznej na Górnym Śląsku. Autorem projektu jest Dominikus Böhm z Kolonii. Świątynie projektowane przez Böhma mają specyficzny klimat, zarówno w warstwie materialnej (surowy monumentalizm, rzetelna konstrukcja oraz szczerość w zastosowaniu materiałów) jak i niematerialnej (wpływ na emocje odbiorców, stosowanie symboliki, gra światłem). Architekt zastosował w projekcie kościoła wiele cytatów z historii, m.in.: symbolika światła jako emanacji Boga, symbolika liczb świętych (katedry średniowiecza) (7, 12, 33, 40), plac wejściowy do kościoła „paradisus” – podobne place znajdowały się przed starochrześcijańskimi bazylikami, fasada – rzymskie bramy (brama do nieba) lub akwedukt – woda życia, przejście od „profanum” do „sacrum” – święta brama (porta sacra) – obmycie – oczyszczenie z grzechów, metafora drogi życia – wydłużona nawa kościoła, której towarzyszy 7 okien witraży z siedmioma sakramentami w witrażach, chrzcielnica u podstawy wieży u wejścia do świątyni – motyw oczyszczenia u progu „świętej drogi” na drodze chrześcijanina do zbawienia, nieba – (symbolicznie wieża i spiralne schody). lewo|mały|Wnętrze kościoła Dominikus Böhm uważał, że architekt powinien projektować obiekt całościowo, począwszy od bryły, formy przestrzeni, aż po wyposażenie i detal (Böhm był również twórcą wnętrz, mebli, witraży, mens ołtarzowych). Kościół zaprojektowany został na planie łuku, projektant nawiązuje tutaj do starożytnych budowli rzymskich oraz świątyń wczesnochrześcijańskich. Zbudowany został z cegły, mur jest nieotynkowany. Cegły są w różnych odcieniach, o zróżnicowanym stopniu wypalenia i zostały celowo sprowadzone z różnych cegielni. Fronton przedstawia potrójny rząd arkad (powtarza się on w otworach wieży, wewnętrznym obejściu i w oknach). Fronton arkad rozpostartych pomiędzy dwiema surowymi, płasko zwieńczonymi wieżycami kojarzy się z wyglądem rzymskich akweduktów. W dużych oknach po stronie zachodniej znalazły się witraże w ciemnych kolorach i przedstawiają sakramenty święte, a okna po stronie wschodniej świątyni dają niewielkie ilości światła. Najjaśniejsze miejsce kościoła to część ołtarza głównego, który uniesiony jest wysoko nad posadzkę nawy. Witraż - „Najświętszy Sakrament” - zaprojektowany został w 1942 roku. W 1957 roku umieszczono w prezbiterium witraż „Świętej Rodziny”. W świątyni znajduje się cykl obrazów autorstwa Antona Figla z Monachium.
Organy Główne organy zostały wybudowane w 1940 roku przez firmę Rieger jako opus 2926. W 2003 Vladimir Grygar z Prościejowa wymienił kontuar. Posiadają wiatrownice membranowe. Organista siedzi bokiem do prezbiterium. Drugie, mniejsze organy w prezbiterium również wybudowała firma Rieger. W 1998 Grygar przeniósł je z krypty kościoła do prezbiterium, przebudował prospekt według projektu prof. Juliana Gembalskiego i wyposażył w nowy kontuar. Można nimi sterować także ze stołu gry organów głównych.
Dyspozycja organów głównych: Manuał IManuał IIManuał IIIPedał1. Prinzipal 8'1. Gemshorn 8'1. Rohrgedackt 16'1. Untersatz 16'2. Salizjonal 8'2. Geigen prinzipal 4'2. Flöten prinzipal 8'2. Prinzipal bas 16'3. Kupfer flöte 4'3. Nachthorn 4'3. Quintadena 8'3. Rohrgedackt 16' *4. Oktave 2'4. Flachflöte 2'4. Ital. Prinzipal 4'4. Prinzipal flöte 8'5. Mixtur 1 1/3'5. Nazard 2 2/3'5. Dolcflöte 4'5. Gemshorn 8' *6. Trompete 16'6. Sifflöte 1'6. Blockflöte 2'6. Ital. Prinzipal 4' *7. Krummhorn 8'7. Scharf cymbel 1'7. Posaune 16'8. Vox humana 8'8. Singend Cornett 2'
Dzwony Na wieży wiszą 4 dzwony. Najmniejszy pochodzi z oryginalnego zestawu, natomiast 3 większe poświęcono w 1958 roku. +Dane dzwonówImięWaga (kg)TonŚrednica (cm)Rok odlaniaOdlewnia4św. Józef~350 kgh' (-)85 cm1931Petit & Gebr. Edelbrock, Gescher3św. Barbara~550 kga’ (-)94 cm1958Eugeniusz Felczyński, Przemyśl2św. Juda Tadeusz~700 kgg’ (-)105 cm1Maryja~1200 kge’ (+)123 cm
Przypisy
Linki zewnętrzne Kościół św. Józefa w Zabrzu
Oficjalna strona parafii św. Józefa w Zabrzu
Józefa Józefa Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Józefa Kategoria:Architektura modernizmu w województwie śląskim Kategoria:Ekspresjonizm ceglany Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1931