Dzwonek jednostronny, dzwonek rapunkokształtny (Campanula rapunculoides L.) – gatunek rośliny z rodziny dzwonkowatych (Campanulaceae). Występuje w Europie i Azji w strefie umiarkowanej, od Hiszpanii po Iran, Kirgistan, Kazachstan i okolice Jeziora Bajkał na Syberii. Jako gatunek introdukowany rośnie na Wyspach Brytyjskich, Rosyjskim Dalekim Wschodzie oraz w Ameryce Północnej. W Polsce jest pospolity.
Morfologia thumb|left|180px|Kwiat z odgiętymi do tyłu działkami thumb|left|180px|Liść, także od spodu zielony thumb|Jednostronny kwiatostan Pokrój Roślina zielna z wzniesioną łodygą osiągającą do 1 m wysokości. Łodyga jest sztywna, tępokanciasta i pokryta niezbyt licznymi włoskami, czasem nawet naga. Szyja korzeniowa jest zgrubiała. Po ziemią roślina tworzy cienkie rozłogi. Liście Dolne podłużnie sercowate, długoogonkowe, wyższe coraz mniejsze i węższe, na coraz krótszych ogonkach. Blaszki są nierówno karbowano-piłkowane, zwykle skąpo owłosione, od spodu zielone. Najwyższe liście wspierające kwiaty lancetowate, niemal siedzące i drobne. Kwiaty Wyrastają zwykle pojedynczo w kątach górnych liści, osadzone są na krótkich szypułkach i zwisają. Działki kielicha są lancetowate i mniej lub bardziej odgięte do tyłu. Pomiędzy działkami kielicha nie ma ani wyrostków, ani rąbka. Korona niebieskofioletowa, lejkowatodzwonkowata, długości od 1,5 do 2,5 cm, rozcięta do połowy na ostre i rozchylone podczas kwitnienia łatki. Owoce Zwieszone torebki otwierające się trzema otworkami u nasady.
Biologia i ekologia Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do września. Rośnie w miejscach trawiastych i kamienistych, na przydrożach i innych miejscach ruderalnych, na miedzach, w murawach, zaroślach, na skrajach lasów, czasem także na polach uprawnych jako chwast. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny i wyróżniający dla All. Geranion sanguinei.
Zastosowanie Bywa uprawiany jako roślina ozdobna, szczególnie nadająca się do ogrodów naturalistycznych. W Polsce jest w pełni mrozoodporny (strefy mrozoodporności 4–10). Z łatwością rozmnaża się poprzez kłącza; z tego też względu należy kontrolować jego rozwój, by nie zachwaścił ogrodu. Rozmnaża się go przez podział wczesną wiosną lub pod koniec sierpnia, po przekwitnięciu. Najlepiej rośnie na stanowisku słonecznym lub lekko zacienionym.
Zmienność W obrębie gatunku wyróżnia się dwa podgatunki: Campanula rapunculoides subsp. cordifolia (K.Koch) Damboldt – Kaukaz i Azja Mniejsza Campanula rapunculoides subsp. rapunculoides – cały zasięg gatunku W przeszłości wyróżniano szereg odmian, podgatunków lub nawet odrębnych gatunków na podstawie różnic w stopniu owłosienia łodygi czy też kielicha albo głębokości wcięć blaszki liściowej, ale współcześnie zmienności takiej nie nadaje się rangi taksonomicznej.
Przypisy
Kategoria:Dzwonkowate Kategoria:Ozdobne byliny ogrodowe Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza