Piotr Dmitrijewicz Swiatopołk-Mirski (ur. we Władykaukazie, zm. 16 maja w Petersburgu) – rosyjski polityk, arystokrata, minister spraw wewnętrznych Imperium Rosyjskiego w latach 1904–1905.
Życiorys Pochodził z rodziny arystokratycznej o polskich korzeniach, chociaż następnie całkowicie zrusyfikowanej. Była to gałąź książęca (prawosławna) rodu Swiatopołk-Mirskich herbu Białynia. Był synem ks. Dymitra Iwanowicza (1824-1899, generał w Imperium Rosyjskim) i Zofii Jakowlewny z ks. Oberlani. 20 stycznia 1887 potwierdzony księciem w Rosji. Miał siostrę Marię (ur. 1853, po mężu Oberliani), Olgę (ur. 1855, po mężu Bariatynska) i Ninę (ur. 1859, po mężu von Dehn).
Ukończył Korpus kadetów i Akademię Sztabu Generalnego. W 1877 został fligel-adiutandem Jego Cesarskiej Mości. Walczył w wojnie rosyjsko-tureckiej lat 1877–1878. W 1881 awansowany na pułkownika, a w 1894 generałem-majorem. W 1895 został generałem-gubernatorem penzeńskim, następnie w 1897 – gubernatorem jekaterynosławskim. Otrzymał tytuł radcy stanu. Od 1 maja 1900 dowódca oddzielnego korpusu żandarmów. W 1900 mianowany zastępcą ministra spraw wewnętrznych Dmitrija Sipiagina i komendantem korpusu żandarmów, po roku otrzymał stopień generała lejtnanta. W sierpniu 1902 uczestniczył w rozwiązywaniu konfliktu rządu ze zbuntowanymi rosyjskimi studentami, sprawdzając zachowanie na zesłaniu studentów ukaranych zsyłką do Azji Środkowej. Rozmawiał z 59 studentami i z powodzeniem apelował następnie o złagodzenie nałożonych na nich kar. Od 1 września 1902 do 1904 sprawował urząd gubernatora wileńskiego, kowieńskiego i grodzieńskiegoСвятополк-Мирский Петр Дмитриевич. Popierał plany masowych wywózek Polaków z Litwy do Azji, chociaż deklarował się jako przyjaciel ludności polskiej. Dopuścił natomiast zapisywanie języka litewskiego za pomocą znaków języka polskiego w miejsce obowiązkowo wprowadzonej po powstaniu styczniowym cyrylicy.
Po zabójstwie Wiaczesława Plehwego, 1 września 1904 objął po nim urząd ministra spraw wewnętrznych Imperium Rosyjskiego, piastując do 1 lutego 1905. Pragnąc ratować zagrożone samodzierżawie, zmienił ogólny kurs polityki – ograniczył cenzurę, pozwolił na organizację zjazdów ziemskich, ogłosił częściową amnestię, zmniejszył liczbę aresztowań z powodów politycznych. W odróżnieniu od większości urzędników carskich, według określenia Riasanovsky'ego
Deklarował poparcie dla wolności obywatelskich i postępu; w związku z tym okres sprawowania przez niego urzędu ministra spraw wewnętrznych określano jako epokę „wiosny” i „zaufania”, tym drugim pojęciem posługiwał się zresztą sam Swiatopołk-Mirski. Dążył do pozyskania poparcia kręgów liberalnych. Jego główny projekt reformy, zakładający dopuszczenie przedstawicieli ziemstw i rad miejskich do Rady Państwa, został jednak odrzucony przez cara Mikołaja II. Efektem polityki Swiatopołka-Mirskiego było wzmożenie się społecznych żądań gruntownych reform ustrojowych w Rosji. W ostatnich miesiącach 1904 liberałowie, wzorując się na działaniach opozycji francuskiej okresu monarchii lipcowej, rozpoczęli kampanię publicznych bankietów, w czasie których głosili hasła demokratyzacji systemu politycznego państwa. Podobne postulaty wysunął również w listopadzie 1904 kongres ziemstw oraz szereg nowo powstałych organizacji społecznych i zawodowych.
Został zdymisjonowany przez cara, kilka dni po siłowym rozpędzeniu robotniczej demonstracji w Petersburgu (tzw. krwawa niedziela)Michał Heller: Historia Imperium Rosyjskiego, Warszawa 2009, s. 689.. Chociaż o pacyfikacji pokojowej demonstracji zdecydowała cała rada ministrów za przyzwoleniem Mikołaja II oraz władze miejskie PetersburgaA. Asher, The Revolution of 1905. Russia in Disarray, Stanford University Press, Stanford 1988, ISBN 978-0-8047-2327-5, s. 86-87., car uznał, że minister spraw wewnętrznych stracił kontrolę nad wydarzeniami rewolucyjnymi w Rosji. W późniejszej polityce rosyjskiej Swiatopołk-Mirski nie odgrywał już żadnej roli.
Był właścicielem dóbr Ljubotin. 6 lutego 1905 przyznano mu honorowe obywatelstwo Wilna.
19 stycznia 1886 poślubił Katarzynę Aleksiejewną z hr. Bobrinskich (ur. 1864).
Odznaczenia Order Świętej Anny III klasy z mieczami (29 sierpnia 1877) Order Świętego Włodzimierza III klasy z mieczami i z kokardami (29 sierpnia 1877) Order Świętego Stanisława I klasy Legia Honorowa – Francja
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Rady Państwa Imperium Rosyjskiego Kategoria:Generał-gubernatorzy wileńscy Kategoria:Generałowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Gubernatorzy jekaterynosławscy Kategoria:Gubernatorzy penzeńscy Kategoria:Honorowi obywatele Wilna Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Ministrowie spraw wewnętrznych Imperium Rosyjskiego Piotr Swiatopołk-Mirski Kategoria:Odznaczeni Legią Honorową Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Rosjanie pochodzenia polskiego Kategoria:Szlachta Imperium Rosyjskiego Kategoria:Uczestnicy wojny rosyjsko-tureckiej 1877–1878 (strona rosyjska) Kategoria:Urodzeni w 1857 Kategoria:Zmarli w 1914