thumb|Dezeta jako balastowo-mieczowy jacht żaglowy thumb|Przykładowy schemat budowy kadłuba jachtu balastowo-mieczowego widzianego z profilu (u góry) oraz przez przekrój poprzeczny (u dołu) Jacht balastowo-mieczowy – jacht żaglowy wyposażony w stały balast oraz ruchomy miecz, łączący cechy konstrukcji jachtu balastowego i mieczowego.
Historia i budowa Jachty balastowo-mieczowe znane były już w czasach wielkich odkryć geograficznych. Posługiwali się nimi między innymi przemytnicy i piraci ze względu na znaczną zwrotność i szybkość tych jednostek. Początkowo były to łodzie mieczowe z balastem wewnętrznym.
W 1848 r. w stoczni J. F. Walsie w Nowym Jorku powstał 23-metrowy slup „Victorine”. Była to najszybsza łódź żaglowa na rzece Hudson. Równie skuteczne okazały się jednostki zaprojektowane przez E. Burgessa w 1885, 1886 oraz 1887 r., deklasując konkurencyjne łodzie w regatach o Puchar Ameryki. Ostatnim balastowo-mieczowym jachtem startującym w tym wyścigu był „Vigilant” skonstruowany przez Nathaniela Greena Herreshoffa. Do grupy łodzi balastowo-mieczowych należy również jol „Carina” zaprojektowany przez Philipa Rhodesa w 1950 r., słynny między innymi dzięki licznym zwycięstwom w regatach Transatlantic Race i Fastnet. O sprawności tego typu jednostek świadczą liczne regaty oceaniczne, czy wyprawy okołobiegunowe.
Inspirowani tym konstruktorzy pracowali nad coraz doskonalszymi systemami łączenia balastu i miecza. Ciekawą koncepcją wydają się być powstałe w latach 60. XX wieku jachty balastowe z dwoma mieczami pracującymi jeden za drugim w tzw. tandemie. Oprócz poprawienia stateczności kursowej pozwalały na przesuwanie środka bocznego oporu poprzez podnoszenie lub opuszczanie jednego z mieczy. Przykładem takiego rozwiązania jest polska konstrukcja A. Głębskiego oraz J. Strawińskiego – „Futuro”. Alternatywną koncepcją jest stalowa płetwa mieczowa obciążona ołowianym balastem w kształcie cygara. Niekonwencjonalnie zrealizowany jacht balastowo-mieczowy powstał w 1985 r. Wyposażony był w balast wewnętrzny oraz zaburtowe miecze holenderskie.
Do największych zalet jachtów balastowo-mieczowych należy zaliczyć mniejsze zanurzenie niż w przypadku jachtów balastowych, a co za tym idzie możliwość podejścia bliżej brzegu. Wadą ich konstrukcji jest większy ciężar niż jachtów balastowych oraz mniejsza stateczność poprzecznaMechanizm powstawania momentu prostującego oraz rozkład sił na kadłubie podczas przechyłu zbliżony jest do występującego na jachcie mieczowym oraz balastowym i zależy od konstrukcji jednostki.. Waga miecza w jachtach balastowo-mieczowych dochodzi niekiedy do kilku ton. Obecność urządzenia do obsługi miecza stanowi dodatkowy element mogący ulec awarii.
Według niektórych opracowań do grupy jachtów balastowo-mieczowych zaliczane są również jednostki wyposażone w bulbkil oraz finkil, jednakże jest to sprzeczne z formułą pomiarową IOR (International Offshore Rule), zgodnie z którą mieczem nazywa się płetwę o wadze nie przekraczającej 5% wyporności jachtu.
Zobacz też Jacht Jacht żaglowy Jacht motorowy Jacht motorowo-żaglowy Zrównoważenie żaglowe
Uwagi
Bibliografia
Kategoria:Konstrukcja jednostek pływających Kategoria:Żeglarstwo