Irena Kamińska-Szmaj (ur. 24 stycznia 1950 w Nowej Cerekwi, zm. 25 czerwca 2026) – polska matematyk, filolog polski, specjalizująca się w nauce o współczesnym języku polskim, nauczyciel akademicki.
Życiorys Urodziła się w 1950 w Nowej Cerekwi w województwie opolskim, gdzie spędziła dzieciństwo i ukończyła szkołę podstawową. Następnie kontynuowała naukę w I Liceum Ogólnokształcącym w Raciborzu, które ukończyła w 1968, uzyskując świadectwo dojrzałości. W tym samym roku rozpoczęła studia matematyczne, a w 1970 studia polonistyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1975 roku została magistrem filologii polskiej po obronie pracy dyplomowej pt. Zasady dzielenia wyrazów. Rys historyczny oraz założenia językowe programu automatycznego dzielenia wyrazów dla maszyn poligraficznych, napisanej pod kierunkiem Jerzego WoronczakaPrzegląd Uniwersytecki Uniwersytetu Wrocławskiego, R. 8, Nr 8 (77), sierpień 2002, s. 26..
Po obronie pracy pogłębiała swoją wiedzę specjalizacyjną w Instytucie Matematycznym UWr, przygotowując oprogramowanie na maszynę cyfrową Odra 1204 do automatycznego sporządzania konkordancji, indeksów leksykalnych i statystyczno-językowych analiz tekstów staropolskich. Tytuł naukowy doktora nauk humanistycznych uzyskała w 1984 na podstawie dysertacji pt. Różnice leksykalne między stylami funkcjonalnymi polszczyzny pisanej w ujęciu statystycznym, napisanej ponownie pod kierunkiem Jerzego Woronczaka. Stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie językoznawstwa polskiego uzyskała w 1995 na podstawie rozprawy pt. Język propagandy politycznej w prasie międzywojennej (1919–1923).
Zawodowo była związana z Instytutem Filologii Polskiej UWr od 1975, gdzie rozpoczynała pracę od stanowiska asystenta. W 1997 została mianowana na stanowisko profesora nadzwyczajnego. W 2002 otrzymała tytuł profesora nauk humanistycznych, a wkrótce potem stanowisko profesora zwyczajnegoPrzegląd Uniwersytecki Uniwersytetu Wrocławskiego, R. 8, Nr 8 (77), sierpień 2002, s. 27..
Od 1997 roku trzykrotnie współorganizowała razem z Anną Dąbrowską w Karpaczu konwersatoria z cyklu „Język a kultura” oraz z Janem Miodkiem we Wrocławiu w latach 1998 i 2000 konferencję naukową na temat „Świadomości normatywno-stylistycznej współczesnych Polaków”. Od 2001 była członkiem kolegium redakcyjnego „Rozpraw Komisji Językowej” Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego. W latach 1993–1996 była wicedyrektorem Instytutu Filologii Polskiej. Od roku 1998 pełniła funkcję kierownika Zakładu Współczesnego Języka Polskiego. Od 1998 kierowała Podyplomowym Studium Filologii Polskiej oraz od 1996, jako przedstawiciel Instytutu Filologii Polskiej, sprawowała naukową opiekę nad Kolegium Nauczycielskim im. Grzegorza Piramowicza we Wrocławiu. Od 1999 roku była członkiem senackiej Komisji Dyscyplinarnej ds. Studenckich. Udzielała też porad językowych w ramach istniejącej przy Instytucie Filologii Polskiej telefonicznej poradni językowej. Wypromowała ponad dwudziestu doktorów i ok. dwustu magistrów.
Dorobek naukowy W swojej działalności naukowej zajmowała się zagadnieniami związanymi z badaniami z zakresu językoznawstwa matematycznego, a w szczególności językoznawstwa statystycznego, badaniami socjolingwistycznymi i dociekaniami związanymi z szeroko rozumianą relacją między językiem a kulturą oraz zagadnieniami pragmatyki językowej, ze szczególnym uwzględnieniem języka tekstów perswazyjnych, strategii zachowań językowych i funkcji stereotypów językowych. Do jej ważniejszych publikacji należąDane na podstawie katalogu BN w Warszawie.: Różnice leksykalne między stylami funkcjonalnymi polszczyzny pisanej. Analiza statystyczna na materiale słownika frekwencyjnego, Wrocław 1990. IBSN 83-229-0392-8 Judzi, zohydza, ze czci odziera: język propagandy politycznej w prasie 1919–1923, Wrocław 1994. . Słownik wyrazów obcych, Wrocław 2002. . Od starożytności do współczesności: język, literatura, kultura: księga poświęcona pamięci profesora Jerzego Woronczaka, Wrocław 2004. . Nowy słownik ortograficzno-gramatyczny, Wrocław 2007. . Agresja językowa w życiu publicznym. Leksykon inwektyw politycznych 1918-2000. Wrocław 2007, . Ideologie w słowach i obrazach, Wrocław 2008. . Ideologie codzienności, Wrocław 2009. . Język polskiej lewicy. Od Wielkiego Proletariatu do końca PRL, Wrocław 2017. ISSN 2083-7763.
Przypisy
Bibliografia
Przegląd Uniwersytecki Uniwersytetu Wrocławskiego, R. 8, Nr 8 (77), sierpień 2002, s. 26–27
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy poloniści Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Ludzie związani z Raciborzem Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Zmarli w 2026