Jan Bokszczanin (ur. 7 lipca 1887 w Syrycy, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Stanisława i Pelagii z Maciuszewskich, urodzony w majątku Syryca (Siryca), w gminie Tołoczyn ówczesnego powiatu sieńskiego guberni mohylewskiej. Po ukończeniu gimnazjum realnego w Wilnie został powołany w 1908 do wojska rosyjskiego, gdzie odbył służbę jednoroczną w Smoleńsku. W latach 1909–1912 uczęszczał do Wileńskiej Szkoły Wojennej, jako podchorąży. 6 sierpnia1912 awansowano go na podporucznika z przydziałem do 5 syberyjskiej strzeleckiej brygady artylerii.

W czasie I wojny światowej służył w armii rosyjskiej. W 1915 został ranny. W lipcu 1917 dołączył do tworzonego na wschodzie Wojska Polskiego. Był żołnierzem III Korpusu Polskiego oraz I Korpusu Polskiego. Na początku stycznia 1919 przedostał się do Polski.

14 marca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia kapitana ze starszeństwem od dnia 7 listopada 1918 i przydzielony z dniem 25 stycznia 1919 do Szkoły Artylerii w RembertowieDz. Rozk. Wojsk. Nr 32 z 22 marca 1919, poz. 1051, 1066.. Pełnił służbę w 2 pułku artylerii polowej Legionów. W dniach 3–5 czerwca 1920 dowodził podgrupą artylerii w obronie rzeki Berezyny. W sierpniu i wrześniu 1920 dowodził grupą artylerii przydzieloną do XXXIII Brygady Piechoty. 9 września 1920 został zatwierdzony w stopniu kapitana artylerii z dniem 1 kwietnia 1920, w „grupie byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”. W latach 1920–1923, na froncie i w garnizonie Kielce, dowodził II dywizjonem 2 pap Leg.. Za postawę wykazaną podczas walk, w 1921 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy, a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.:

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 133. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Z dniem 1 sierpnia 1924 został przesunięty ze stanowiska dowódcy II dywizjonu na stanowisko kwatermistrza pułku. 1 grudnia 1924 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 27. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W marcu 1926 został wyznaczony na stanowisko komendanta Szkoły Podoficerów Zawodowych Artylerii w Toruniu. W kwietniu 1928 został przeniesiony z Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu do 11 pułku artylerii polowej w Stanisławowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. Od 6 kwietnia 1929 dowodził 10 pułkiem artylerii ciężkiej w Przemyślu-Pikulicach i sprawował je przez kolejnych dziesięć lat. Na pułkownika awansował ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 i 9. lokatą w korpusie oficerów artylerii.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowodził artylerią Obrony Przemyśla. Po agresji ZSRR na Polskę w dalszym etapie walk dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD, pod poz. 54. Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Starym w Kielcach (kwatera 5B-1-13).

Był żonaty z Zofią z Wojciechowskich, inżynierem ogrodnictwa, tu Julia Bokszczaninowa., z którą miał córkę Marię Zofię (1926–2023), filologa, profesora nauk humanistycznych, i syna Jerzego Piotra (ur. 19 października 1928).

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4543 – 1921 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 10 listopada 1938. Krzyż Walecznych trzykrotnie – 1921 Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1935 „za zasługi w służbie wojskowej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 – 1928 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości – 1928 Brązowy Medal za Długoletnią Służbę – 1938

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, generał brygady Jan Bokszczanin został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci przy Szkole Podstawowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Zamieniu.

Zobacz też awanse generalskie oficerów II Rzeczypospolitej Polskiej z 2007 jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kwatermistrzowie oddziałów artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Obrońcy Przemyśla (1939) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie – ofiary zbrodni katyńskiej – mianowani generałami Wojska Polskiego III Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie 2 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Kategoria:Oficerowie 10 Pułku Artylerii Ciężkiej (II RP) Kategoria:Oficerowie 11 Karpackiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Pułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy bitwy nad Berezyną (1920) Kategoria:Wojskowi związani z Przemyślem Kategoria:Żołnierze I Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918 Kategoria:Żołnierze III Korpusu Polskiego w Rosji 1917–1918 Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1940