Videlské sedlo (również Sedlo Videlský kříž; historyczna nazwa , Gebirgssattel lub Gabel Kreuz) – przełęcz o wysokości 930 m n.p.m. na Śląsku, w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (), na granicy gmin Bělá pod Pradědem i Vrbno pod Pradědem, pomiędzy szczytami gór Malý Děd i Osikový vrch. Przez przełęcz przebiega umowna granica pomiędzy Dolnym i Górnym Śląskiem.
Charakterystyka mały|250px|Punkt geodezyjny na przełęczy Videlské sedlo (2018 rok) thumb|250px|Widok z przełęczy Videlské sedlo na górę Osikový vrch (2016 rok) Nazwa przełęczy bierze się ze znajdującej się w pobliżu osady Vidly, położonej około 2,1 km na południowy wschód od przełęczy. Druga współistniejąca przynależna jej nazwa to: (), która to nazwa bierze się z położonego nieopodal drogi nr żelaznego krzyża, przytwierdzonego do zadaszonego krzyża drewnianego. Przełęcz Videlské sedlo jest bardzo popularną i uczęszczaną przełęczą, położoną na granicy części (mikroregionów) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Orlíka () i Masywu Pradziada (). Na podstawie szczegółowej mapy Państwowego urzędu geodezyjnego o nazwie () w Pradze punkt siodłowy przełęczy znajduje się na parkingu i blisko przebiegającej szosy nr Bruntál – Bělá pod Pradědem, bardzo krętej, która w zimie na skutek zasypania śniegiem może być nieprzejezdna i ma wysokość 930 m n.p.m. oraz współrzędne geograficzne (). Blisko tej drogi umieszczono punkt geodezyjny, oznaczony na mapach geodezyjnych numerem (206.), o wysokości 930,09 m n.p.m. oraz współrzędnych geograficznych (), z widocznym koło niego zamontowanym, stalowym słupkiem ostrzegającym przed jego zniszczeniem z tabliczką, z napisem Státní triangulace Poškození se trestá. Na przełęczy przy przebiegającej drodze znajduje się niewielki parking oraz wiata turystyczna z przystankiem linii autobusowej z połączeniem do Jesionika () i Ołomuńca (). Przełęcz ze wszystkich stron jest gęsto zalesiona borem świerkowym. Z uwagi na zalesienie jest ona ograniczonym punktem widokowym. Ponadto z przełęczy biorą swój początek trzy inne drogi (m.in. Miliónová cesta czy Silonova trasa) na których wytyczono szlaki rowerowe czy szlaki turystyczne. Na przełęczy znajduje się skrzyżowanie turystyczne o nazwie () z podaną na tablicy informacyjnej wysokością 930 m.
Wody Grzbiet główny (grzebień) góry Pradziad, biegnący od przełęczy Skřítek do przełęczy Červenohorské sedlo oraz dalej do przełęczy Ramzovskiej () jest częścią granicy Wielkiego Europejskiego Działu Wodnego, dzielącej zlewiska Morza Bałtyckiego i Morza Czarnego.
Przełęcz położona jest na północny wschód od tej granicy, należy więc do zlewni Morza Bałtyckiego, do którego płyną wody m.in. z dorzecza rzeki Odry, będącej przedłużeniem płynących z tej części Wysokiego Jesionika rzek czy górskich potoków (m.in. płynącej w pobliżu przełęczy rzeki Biała Głuchołaska () czy potoku o nazwie Česnekový potok (2)). Blisko przełęczy, ze stoku północno-zachodniego bierze swój początek wspomniana wcześniej rzeka Biała Głuchołaska.
Ochrona przyrody Cała przełęcz znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt. Na przełęczy nie utworzono żadnych rezerwatów przyrody lub innych obiektów nazwanych pomnikami przyrody. Ponadto na jej obszarze nie wytyczono żadnych ścieżek dydaktycznych.
Turystyka thumb|250px|Chata Videlský kříž (2021 rok) Przełęcz położona jest blisko osady Vidly ze znajdującym się w niej w odległości około 1,9 km na południowy wschód od przełęczy górskim hotelem Vidly oraz parkingu, skąd biegnie żółty szlak turystyczny 17px i blisko osady Bělá z położonym blisko drogi nr schroniskiem turystycznym Chata Eduard. Ponadto przełęcz znajduje się w odległości około 2,5 km na północny wschód od najstarszego schroniska turystycznego w Wysokim Jesioniku o nazwie Švýcárna, położonego na stoku góry Malý Děd. Do bazy turystycznej w okolicy góry Pradziad jest od przełęczy około 3,5 km w kierunku południowo-zachodnim. Znajdują się tam następujące hotele górskie i schroniska turystyczne: na wieży Pradziad: hotel Praděd oraz na stoku góry Pradziad hotel górski Kurzovní chata i schronisko Barborka na stoku góry Petrovy kameny hotele górskie: Ovčárna i Figura oraz schronisko Sabinka
Ponadto blisko przełęczy położona jest chata o nazwie (), ale nie ma ona charakteru typowego schroniska turystycznego, a którą zalicza się do tzw. chat łowieckich.
Szlaki turystyczne Klub Czeskich Turystów () wytyczył w obrębie przełęczy dwa szlaki turystyczne na trasach:
17px Videlské sedlo – góra Malý Děd – schronisko Švýcárna
17px Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lysý vrch – góra Ztracený vrch – góra Děrná – góra Jelení loučky – góra Ostruha–JV – góra Medvědí louka – przełęcz Kristovo loučení – szczyt Kazatelny – szczyt Kazatelny–SV – góra Přední Jestřábí–JZ – góra Přední Jestřábí – narodowy rezerwat przyrody Rejvíz – Rejvíz
Szlaki rowerowe Przez przełęcz wyznaczono dwa szlaki rowerowe na trasach:
17px Vidly – Videlské sedlo – góra Osikový vrch – góra Lysý vrch – góra Ztracený vrch – góra Děrná – Ostruha–JV – góra Ostruha – przełęcz Kristovo loučení – przełęcz Prameny Opavice – góra Příčný vrch – góra Lysý vrch – Zlaté Hory
17px Videlské sedlo – rezerwat przyrody Vysoký vodopád – góra Malý Děd – góra Velký Jezerník – góra Velký Klín – Jeřáb – góra Velký Klínovec – Červenohorské sedlo
25px Podjazdy drogoweLp.TrasaOznaczenieDługość kmRóżnica wysokości mŚrednie nachylenie %Ilość pętlic drogowych1 Vrbno pod Pradědem – Videlské sedlo 11,03793,422 Bělá pod Pradědem – Videlské sedlo 7,93884,92
Trasy narciarskie W obrębie przełęczy nie wytyczono żadnej trasy narciarstwa zjazdowego. W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaków rowerowych przebiegają trasy narciarstwa biegowego.
16px Videlské sedlo – rezerwat przyrody Vysoký vodopád – góra Malý Děd – góra Velký Jezerník – góra Velký Klín – Jeřáb – góra Velký Klínovec – Červenohorské sedlo
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Przełęcze Jesioników Kategoria:Przełęcze Wysokiego Jesionika