Las Krążel lub Las Krężel – jeden z kompleksów leśnych znajdujący się na terenie gminy Kazimierz Biskupi, miejsce egzekucji przez oddział Sonderkommando i pochówku ludności żydowskiej z gmin Golina, Kleczew, Skulsk oraz getta w Zagórowie w latach 1940–1944.
Powstanie Styczniowe W marcu 1863 roku w Lesie Krążel, należącym wówczas do rodziny Mielżyńskich z Kazimierza Biskupiego, obozował oddział Kazimierza Mielęckiego.
W latach 2013–2015 kilkanaście osób z Wielkopolskiego Forum Eksploracyjno-Historycznego przeszukało część lasu za pomocą wykrywaczy metali. Odnaleziono dziesiątki pocisków, kul i bryłek ołowiu z czasów powstania styczniowego.
II wojna światowa Masowe mordy i pochówki ludności pochodzenia żydowskiego rozpoczęto 27 października 1940 roku w lesie w okolicach osady Wygoda, gdzie pod pretekstem leczenia sanatoryjnego zamordowano starszych i schorowanych Żydów z Kalisza. Rok później rozpoczęto eksterminację ludności zgromadzonej w gettach powiatu konińskiego. W lesie testowano najbardziej wydajne metody zabijania, a wśród nich wpędzanie ludzi do dołu wypełnionego palonym wapnem, a następnie polewania go wodą. Wskutek lasowania się wapna ofiary ginęły w okrutnych męczarniach. Do lasu przywożono także zagazowanych już gazami spalinowymi Żydów z getta w Zagórowie. Prawdopodobnie mordowano także rażąc prądem, jednak brak źródeł potwierdzających te zeznania.
Według Mieczysława Sękiewicza, jednego ze świadków mordów w Lesie Krążel, co najmniej jednemu dziecku Niemcy roztrzaskali głowę o brzeg auta.
Według różnych źródeł do roku 1944 w Lesie Krążel zginęło od 3000 do 8000 osób. Za wszystkie zbrodnie odpowiedzialny jest dowódca Sonderkommando – Herbert Lange, który podlegał zwierzchnictwu dowódcy SS z Warthegau, Wilhelmowi Koppe.
Po zakończeniu wojny w miejscu egzekucji wniesiono dwie macewy, które w 1980 roku zastąpiono większym pomnikiem ufundowanym przez społeczeństwo ówczesnego województwa konińskiego. W 2002 roku dzięki Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie powstał kolejny nagrobek w głębi lasu. Obecnie w miejscu kaźni znajduje się jeden pomnik i trzy nagrobki.
Galeria
Przypisy Praca zbiorowa pod redakcją Zbigniewa Chodyły, Dzieje Kazimierza Biskupiego, wyd. 2, Konin: Wydawnictwo „Aspeks”, 2001, s. 203–206, ISBN 83-88349-03-01.
Krzysztof Gorczyca, Michał Górny, Krzysztof Płachciński, Szlakiem partii Kazimierza Mielęckiego 1863. Studium Historyczno-Archeologiczne, Muzeum Okręgowe w Koninie, Konin 2022, s. 264–285, .
Bibliografia
Kategoria:Cmentarze z II wojny światowej w województwie wielkopolskim Kategoria:Cmentarze żydowskie w województwie wielkopolskim Kategoria:Lasy w województwie wielkopolskim Kategoria:Kazimierz Biskupi (gmina) Kategoria:Masakry w Polsce
Kategoria:Zbrodnie niemieckie w Kraju Warty Kategoria:Zbrodnie oddziałów SS i policji niemieckiej