Ogólnopolski Związek Zawodowy „Inicjatywa Pracownicza” (OZZ IP) – polski związek zawodowy działający na terenie całego kraju. Prawnie zarejestrowany 23 sierpnia 2004, faktycznie działa od 2002.
W swojej deklaracji ideowej określa siebie jako „oddolny, samorządny związek zawodowy” i odwołuje się do zasad samorządności, spółdzielczości, federalizmu i demokracji bezpośredniej.
Historia mały|Baner Inicjatywy Pracowniczej w czasie manifestacji w Poznaniu (2008). mały|Baner Inicjatywy Pracowniczej na demonstracji w Warszawie (2021). mały|OZZ IP na demonstracji o prawa osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów w 2023.
Jeszcze przed oficjalną rejestracją związku zawodowego działacze Inicjatywy Pracowniczej zaangażowani byli w szereg akcji protestacyjnych przeciwko likwidacji miejsc pracy oraz uelastycznianiu prawa pracy. W 2002 związek między innymi wziął udział w akcjach protestacyjnych przeciwko grupowym zwolnieniom w poznańskich zakładach H. Cegielski, gdzie w 2004 zorganizowano komisję zakładową związku, a jednym z jej założycieli był były członek Solidarności oraz Solidarności 80 – Marcel Szary. Jednym z pierwszych działań Inicjatywy Pracowniczej było wezwanie zarządu do rozmów płacowych. W świetlicy zakładowej stawiło się ok. 200 osób, przedstawiciele zarządu jednak nie przybyli. Zdenerwowani robotnicy zorganizowali „płytę” – wiec załogi, a następnie przeszli ulicami pod budynek zarządu. Podobnych akcji w ciągu dwóch lat związek przeprowadził kilkanaście, trwały od 20 minut do 3 godzin. Drugą, niezwykle spektakularną inicjatywą związku, który oficjalnie zrzeszał 12 pracowników (nieoficjalnie ponad 800), było wezwanie do manifestacyjnego brania urlopu na żądanie. 16 kwietnia 2007 90% pracowników zakładów H. Cegielski nie stawiło się do pracy, przybyli za to pod siedzibę zarządu, żądając podwyżek.
Inicjatywa Pracownicza uczestniczyła w protestach organizowanych przez Ogólnopolski Komitet Protestacyjny oraz współorganizował obchody rocznicy Poznańskiego Czerwca wraz z Solidarnością 80 i OPZZ „Konfederacja Pracy”.
W 2003 Inicjatywa Pracownicza była organizatorem pierwszej Ogólnopolskiej Konferencji Pracowniczej, która dała początek serii spotkań działaczy pracowniczych w następnych latachPiotr Ciszewski, „III Ogólnopolska Konferencja Pracownicza” (lewica.pl),.Paweł Kończyk, „IV Ogólnopolska Konferencja Pracownicza” (lewica.pl),.Piotr Ciszewski, „Łódź: V Ogólnopolska Konferencja Pracownicza” (lewica.pl),.„1 Maja w Poznaniu” (lewica.pl),..
W kolejnych latach związek angażował się w wiele akcji protestacyjnych w całym kraju, m.in. na Poczcie Polskiej„Poczta Polska ma pieniądze na wycieczki do Watykanu, ale nie ma na podwyżki” (wiadomosci.wp.pl),., w marketach Auchan i KauflandSzymon Marty, „PZS i OZZ IP przeciw Kauflandowi” (lewica.pl) ., w zakładach H. Cegielski – Poznań„Jest zgoda na zwolnienia w Cegielskim” (money.pl),.„Wiec pracowników w zakładach H. Cegielski Poznań” (wnp.pl). oraz w służbie zdrowia„Łódź: Pikieta pracowników służby zdrowia” (niezalezna.pl),.„Bielsko-Biała: OZZ Inicjatywa Pracownicza i Szpital Psychiatryczny zawarły ugodę” (www.rynekzdrowia.pl),.„Strajk pracowników psychiatrycznego ZOZ w Bielsku-Białej” (wiadomości.wp.pl),..
W styczniu 2006 związek przystąpił do Komitetu Pomocy i Obrony Represjonowanych Pracowników, który miał na celu przeciwdziałać stosowaniu represji wobec związkowców. Inicjatywa Pracownicza, razem z WZZ „Sierpień'80” i Związkiem Zawodowym Metalowców stanowiła trzon organizacji. Natomiast Inicjatorami Komitetu byli Krzysztof Łabądź, przewodniczący Wolnego Związku Zawodowego „Sierpień'80” w kopalni „Budryk”, Dariusz Skrzypczak, szef zakładowej organizacji NSZZ „Solidarność” w poznańskiej Goplanie oraz Sławomir Kaczmarek z Ogólnopolskiego Związku Zawodowego „Inicjatywa Pracownicza” w Uniontex w Łodzi.
W czerwcu 2012 Inicjatywa Pracownicza była jednym z organizatorów kampanii pod hasłem „Chleba zamiast igrzysk” przeciwko organizacji w Polsce Mistrzostw Europy w Piłce NożnejDemonstracja w Poznaniu. „Chleba zamiast igrzysk” (www.polskieradio.pl),.Poznań: Chleba zamiast igrzysk! (lewica.pl),..
W maju 2015 związek włączył się w kampanię „Chcemy więcej zarabiać!”, zainicjowaną przez Wolny Związek Zawodowy Sierpień 80. Jej organizatorzy domagali się podniesienia płacy minimalnej do 2800 zł brutto i stawki godzinowej nie mniejszej niż 15 zł. IP wsparła kampanię przeprowadzając akcje informacyjne na temat postawionego postulatu. Odbyły się one w kilku miastach m.in. Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, Zielonej Górze, Lublinie, Bydgoszczy, na Śląsku. W tym samym roku związek przystąpił również do koalicji przeciwko umowom TTIP i CETA. Włączył się w przygotowanie materiałów informacyjnych i ich dystrybucję, samodzielną organizację szeregu pikiet, a także uczestniczenie w demonstracjach innych organizacji (m.in. demonstracja przeciw CETA w Warszawie).
W lutym 2016 związek rozpoczął akcje informacyjną „Dość śmieciowym kontraktom. Żądamy naszych etatów i praw!”. Jej celem było nagłośnienie procesu o ustanowienie stosunku pracy członkini Inicjatywy Pracowniczej w szpitalu w Gorzowie Wielkopolskim, sytuacji pielęgniarek zatrudnianych na umowach cywilnoprawnych, a także wezwanie do wspólnego organizowania się na rzecz bardziej stabilnych warunków pracy. w Toruniu, Gorzowie Wielkopolskim, Ostrowie, Poznaniu, Wrocławiu, Warszawie i wielu innych miejscowościach rozdawano ulotki oraz informowano o skutkach przymusowego samozatrudnienia i możliwościach oporu.
Po inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 Inicjatywa Pracownicza zaangażowała się w niesienie pomocy humanitarnej do Ukrainy, jak i również rozpowszechnianie wiedzy na temat polskiego prawa pracy pośród mniejszości białoruskiej oraz ukraińskiej w Polsce. Rozpoczęto również kampanię mającą na celu zwrócenie uwagi na rosnące ceny wynajmu mieszkań. Inicjatywa Pracownicza wraz z innymi organizacjami (m.in. Socjalny Ruch oraz Operacja Solidarność z Ukrainy) przygotowała petycję do władz RP, w której zażądały interwencji państwa w rynek mieszkaniowy. Związek również ściśle współpracuje z ukraińską organizacją socjalistyczną Ruch Społeczny.
Koła młodych alt=Zdjęcie grupowe uczestników zjazdu|mały|Członkowie i członkinie kół na IV Zjeździe Młodych w Ruchu Pracowniczym w lecie 2023. Od 2020 w strukturach Inicjatywy Pracowniczej funkcjonują koła młodych. Zrzeszają one ponad 300 osób w 8 miastach (Warszawa, Poznań, Łódź, Kraków, Toruń, Wrocław, Katowice, Trójmiasto). Są one jednostkami podstawowymi związku, na równi z komisjami zakładowymi, międzyzakładowymi i środowiskowymi. Koła mają na celu organizację młodych osób wokół spraw pracowniczych, lokatorskich oraz związanych ze studiami. Do akcji przeprowadzonych przez struktury młodych należą coroczne zjazdy, redakcja i kolportaż czasopisma „Alarm studencki", wsparcie związkowców m.in. w zakładach Amazona, Kauflandu i MZK Bydgoszcz, protest Spanie w BUW-ie w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie oraz okupacja Domu Studenckiego Jowita w Poznaniu. 17 maja 2024 koła młodych podjęły strajk okupacyjny w Domu Studenckim Kamionka należącym do Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, żądając m.in. zaniechania planów jego sprzedaży oraz przywrócenia budynków do funkcji akademika. Władze podjęły nieudaną próbę siłowego zakończenia sporu poprzez wezwanie Policji na teren uczelni. W maju 2025 roku miała miejsce okupacja budynku samorządu studentów Uniwersytetu Warszawskiego, pod hasłami utworzenia na uczelni nowych publicznych stołówek, przede wszystkim w budynku Biblioteki. Mimo to, wiosną 2026 roku otwarto w tym miejscu prywatną restaurację BUWBAR, której właścicielka zrezygnowała z najmu po zaledwie miesiącu działania, po fali protestów.
Działalność międzynarodowa W 2012 przedstawiciele związku z Kostrzyna wzięli udział w blokadzie marszu neonazistów we Frankfurcie nad Odrą.
1 marca 2016 razem z pracownikami z różnych zakładów, sektorów i krajów, studentami, bezrobotnymi oraz migrantami Inicjatywa Pracownicza wzięła udział w szeregu skoordynowanych działań przeciwko prekaryzacji i zaostrzaniu prawa do swobodnego przemieszczania się. Protesty odbyły się w wielu miastach we Włoszech, Niemczech, Anglii, Szkocji, Szwecji, Słowenii, Francji i Austrii. w Polsce zorganizowano pikiety pod agencjami pracy tymczasowej nawiązując do sytuacji pracowników tymczasowych, na przemian zatrudnianych i zwalnianych, w firmie Amazon. Odbyły się one pod hasłem „Tymczasowy nie oznacza pokorny”. Był to jeden z wielu protestów Inicjatywy Pracowniczej odnoszących się do pracy tymczasowej.
W lutym 2017 Inicjatywa Pracownicza przeprowadziła w Poznaniu i Warszawie akcje wzywające do solidarności ze strajkującymi pracownikami w Niemczech. Wydarzenie motywowane było działaniami sieci Starbucks, która oferowała polskim pracującym wyjazd do Niemiec na okres od 1 do 4 dni i pracę za niemiecką stawkę minimalną. Celem oferty było zastąpienie tamtejszych pracownic i pracowników w przypadku planowanego strajku. Ostatecznie operator sieci kawiarni Starbucks wycofał się z realizacji powyższej oferty.
W marcu 2020 Inicjatywa Pracownicza dołączyła do międzynarodowej organizacji Amazon Workers International, która jest koalicją pracowników i pracownic magazynów Amazon z różnych organizacji zakładowych i różnych krajów, w tym z Niemiec, Polski, Hiszpanii, Francji, Słowacji i Stanów Zjednoczonych. W tzw. „Czarny piątek”, 27 listopada 2020, pracownicy Amazon, związki zawodowe, w tym Inicjatywa Pracownicza w ramach koalicji Amazon Workers International oraz obywatele z całego świata, wspierani przez szeroką koalicję sojuszników, m.in. Uniglobal, ITUC, IndustriALL, Oxfam, Greenpeace, Progressive International, Amnesty International, rozpoczęli kampanię #MakeAmazonPay.
OZZ jest jednym ze współzałożycieli powstałej w 2018 Międzynarodowej Konfederacji Pracy (ICL), razem z Krajową Konfederacją Pracy (CNT), Freie Arbeiterinnen- und Arbeiter-Union (FAU), Unione Sindacale Italiana (USI), Robotnikami Przemysłowymi Świata (IWW), ESE oraz FORA.
Socjalny Kongres Kobiet mały|Uczestniczki IV Socjalnego Kongresu Kobiet, który miał miejsce 11–12 marca 2023 w Łodzi.
Od 2018 związek zawodowy organizuje Socjalny Kongres Kobiet, którego pierwsza edycja powstała z inicjatywy pracownic poznańskich żłobków. Niedługo potem przyłączyły się do nich m.in. działaczki z Wielkopolskiego Stowarzyszenia Lokatorów. Wydarzenie miało stanowić platformę wymiany doświadczeń i budowania świadomości wspólnoty interesów pracownic różnych zawodów, a także być alternatywą dla Kongresu Kobiet, oskarżanego o elitaryzm oraz klasizm.
Wydarzenie odbyło się 3 marca 2018 w Poznaniu i zgromadziło działaczki z Warszawskiego i Wielkopolskiego Stowarzyszenia Lokatorów, pracownice instytucji kultury (m.in. Centrum Kultury „Zamek”, Teatru Ósmego Dnia, Uniwersytetu Artystycznego), żłobków, Amazona, Volkswagena, medyczne, usług komunalnych oraz instytucji miejskich, bibliotekarki, opiekunki, artystki z Komisji Artystów IP, aktywistki na rzecz praw reprodukcyjnych i studentki. Łącznie miało uczestniczyć w wydarzeniu około 150 osób.
Druga edycja SKK odbyła się jeszcze tego samego roku 13 października również w Poznaniu. Brało w niej udział ponad 100 osób.
Trzecia edycja SKK miała miejsce 11 maja 2019 na terenie Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu.