Anatol Mühlstein (ur. 22 sierpnia 1889 w WarszawieFotokopia aktu urodzenia w: Anatol Mühlstein, Dziennik: wrzesień 1939-listopad 1940 (przekł. Dorota Zamojska; uwagi Jan E. Zamojski) Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, , za s. 112.Według biogramu opublikowanego w Polskim Słowniku Biograficznym urodził się w Pińsku), zm. 29 wrześniaInny miesiąc śmierci we wstępie pióra Jana Eugeniusz Zamojskiego do „Dzienników” Mühlsteina (PWN, Warszawa 1999): „Gdy zmarł, 29 października 1957 roku (...)”, s. 21. 1957 w Paryżu) – polski dyplomata, radca poselstwa i Chargé d’affaires w Brukseli, radca ambasady RP w Paryżu, biznesmen, publicysta.

Życiorys Syn Naftalego Mühlsteina (Bera – według PSB) i Marii z Zyskindów. Pochodził z żydowskiej rodziny kupieckiej. W Pińsku uczył się w szkole rabinackiej, ale jej nie ukończył. W okresie gimnazjalnym brał udział w rewolucji 1905 roku. W związku z wykryciem przez carską policję bomb, które przechowywał w składach drewna swojego ojca na Solcu, zmuszony był do ucieczki za granicę zaboru rosyjskiego. Studiował na uniwersytecie w Genewie, w Paryżu i Brukseli. Był wówczas rzecznikiem asymilacji ŻydówZ trojga rodzeństwa Anatola Mühlsteina dwoje: brat Stanisław Milecki (którego żoną była Helena ze Starzyńskich, siostra Stefana Starzyńskiego) i siostra było zasymilowanych i spolonizowanych. – poglądy na ten temat przedstawił w wydanej w 1913 r. w Warszawie książce Asymilacja, polityka i postęp.

W czasie I wojny światowej uczestniczył w belgijskim ruchu oporu i był współzałożycielem oraz redaktorem Le Flambeau, pisma rozprowadzanego konspiracyjnie w Belgii pod okupacją armii Cesarstwa Niemieckiego. Swe artykuły podpisywał pseudonimem Saint-Georges.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę wstąpił do służby dyplomatycznej RP. Został przyjęty 24 maja 1919 r. i przydzielony do Poselstwa RP w Brukseli, gdzie pełnił funkcje sekretarza legacyjnego, a następnie radcy poselstwa. W 1927 r. przez pół roku był Chargé d’affaires RP w Brukseli. 1 maja 1930 został przeniesiony do Ambasady RP w Paryżu, najpierw jako I sekretarz ambasady, później jako radca ambasady i minister pełnomocny (od lutego 1931). W ambasadzie odgrywał rolę pierwszoplanową. 4 maja 1932 r. ożenił się z córką bankiera francuskiego Bratanek Edwarda Rothschilda, ówczesnej głowy francuskiej linii Rotszyldów. Dianą; ślubu w Wielkiej Synagodze w Paryżu udzielił naczelny rabin Francji, . Ich dom był znanym salonem paryskim, gdzie bywali politycy i dyplomaci. W 1934 marszałek Józef Piłsudski wysłał go do Kowna z (nieudaną) misją próby nawiązania stosunków dyplomatycznych z LitwąPor. Anatol Mühlstein, Sprawozdanie z pobytu na Litwie, Zeszyty Historyczne zeszyt 104, Paryż 1993, s. 130-137.. 30 czerwca 1936 został odwołany z Paryża do WarszawyRównocześnie z ambasadorem Alfredem Chłapowskim i objął stanowisko radcy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Przed II wojną światową odszedł z MSZ i wyjechał do Paryża, gdzie zajmował się biznesem i wydał m.in. książkę Le Maréchal Pilsudski: (1867-1919). Kontynuował wydawanie Le Flambeau w Brukseli. Wraz z żoną prowadzili znany salon towarzyski w Paryżu. W lipcu 1940, po klęsce Francji wyjechał wraz z rodziną do USA, gdzie był przedstawicielem Wolnej Francji i zajmował się publicystyką polityczną. W 1942 r. ogłosił tam swoją koncepcję Stanów Zjednoczonych Europy ŚrodkowejAnatol Mühlstein, The United States of Central Europe, New York 1942.. Przyjął obywatelstwo amerykańskie. Po zakończeniu II wojny światowej powrócił do Paryża. Utrzymywał stały kontakt ze środowiskiem Kultury w Maisons-Laffitte, zwłaszcza z Józefem Czapskim.

W młodości socjalista, później ewoluował w kierunku liberalizmu. Był przyjacielem Józefa Piłsudskiego i autorem książki o nim. Fragmenty jego wspomnień ukazały się w Zeszytach HistorycznychAnatol Mühlstein, Pamiętnik, Zeszyty Historyczne, zeszyt 43, Paryż 1978, s.44-101.

Dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Suzanne Dumont, córka wydawcy belgijskiego pisma Le Flambeau, drugą - Diana de Rothschild (ur. 12.12.1907, Paryż), najstarsza córka i Nelly, z którą ożenił się 4.05.1932, a rozwiódł w 1951. Z tego drugiego małżeństwa miał trzy córki: Nathalie Mühlstein Josso (1934-2022), endokrynologa pediatrycznego, która studiowała zaburzenia rozwoju płci, w tym interpłciowość, historyka i biografistkę , oraz malarkę CecileZ uwagi na jego zaangażowanie w wychowanie dzieci Raymond Aron określił Mühlsteina, parafrazując Balzaca (Ojciec Goriot) jako Matkę Goriot. Anatol Mühlstein, Dziennik: wrzesień 1939-listopad 1940 (przekł. Dorota Zamojska; uwagi Jan E. Zamojski) Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, , s.21.. Anka Mühlstein to historyk i pisarka francuska, żona pisarza Louisa Begleya.

Ordery Pośmiertnie, za wybitne zasługi w długoletniej służbie dyplomatycznej, został w 1998 r. dwukrotnie odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego. 20 kwietnia został mu nadany Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, a 17 września został uhonorowany Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Ponadto posiadał otrzymane w czasach II RP: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Komandorski Orderu Korony Dębowej (Luksemburg) Krzyż Komandorski Orderu Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Komandorski Orderu Korony (Belgia)

Przypisy

Ważniejsze publikacje Asymilacja, polityka i postęp, Warszawa 1913, wersja elektroniczna (zdigitalizowana) Dziennik: wrzesień 1939-listopad 1940, (przekł. Dorota Zamojska; uwagi Jan E. Zamojski), Warszawa 1999, Wydawnictwo Naukowe PWN, Le Maréchal Pilsudski: (1867-1919), 2e éd., Paris 1939, Librairie Plon, Monroe, Truman et la bombe atomique (pod pseudonimem: Archibald Bigfour), Paris 1947 La protection des minorités Bruxelles 1918 wyd. René Van Sulper, L'Union des Imprimeries (S.A.) The United States of Central Europe, New York 1942

Bibliografia Alina Szklarska-Lohmanowa: Mühlstein Anatol, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 22(1977), s. 313-314 Anatol Mühlstein, Pamiętnik, Zeszyty Historyczne, zeszyt 43, Paryż 1978, s.44-101., Biogram Anatol Mühlstein w: Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej (redakcja naukowa Jacek M.Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana), Warszawa 1994, wyd. BGW, s. 106. Kajetan Morawski, Tamten brzeg. Wspomnienia i szkice, Paryż 1960, wyd. Księgarnia Polska Kajetan Morawski, Anatol Mühlstein, Zeszyty Historyczne, zeszyt 43, Paryż 1978, s. 101-105

Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Dębowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia) Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej w Belgii Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni II Rzeczypospolitej we Francji Kategoria:Radcy MSZ II Rzeczypospolitej Kategoria:Sekretarze legacyjni II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1957 Kategoria:Ludzie związani z paryską „Kulturą” Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie