Rynek w Bytomiu – rynek z czasów średniowiecza znajdujący się w śródmieściu Bytomia.

Historia Rynek powstał w średniowieczu, ale dzisiaj nie przypomina formą swojego pierwowzoru. Pierwotnie rynek miał kształt kwadratu, obecnie wyraźnie przypomina prostokąt. Jest jednym z nielicznych obiektów w mieście, które przetrwały m.in. najazdy Mongołów, czy liczne miejskie pożary i nie zostały zniszczone, a jedynie przebudowane. W 1873 na rynek trafił tzw. bytomski lew – rzeźba upamiętniająca ofiary w wojnie francusko-pruskiej z powiatu bytomskiego. Według legendy, gdy miastu będzie zagrażać niebezpieczeństwo lew przebudzi się. Podczas szybkiego rozwoju miasta w II połowie XIX wieku przez rynek przebiegała linia tramwajowa. Zmiany w wyglądzie rynku nastąpiły po II wojnie światowej, kiedy to wchodząca do niemieckiego wówczas miasta Armia Czerwona wysadziła w powietrze kwartał kamienic wraz z bytomskim ratuszem. W ten sposób rynek powiększył się dwukrotnie i w tej formie stoi po dzisiejszy dzień. Na początku XXI wieku miasto zrewitalizowało rynek wymieniając jego powierzchnię, oraz montując fontannę we wschodniej jego części. W 2008 r. na rynku ponownie stanęła rzeźba śpiącego lwa, która została skradziona w 1945 r. przez żołnierzy Armii Czerwonej. W 2009 roku bytomski rynek został jednym z siedmiu cudów architektury województwa śląskiego.

Architektura mały|Widok z lotu ptaka (2025) W średniowieczu przy rynku stało zaledwie kilka domów. Pozostałością jednym z nich są zabytkowe piwnice Domu Gorywodów. Na przestrzeni wieków zaczęto stawiać coraz to nowsze i większe budowle. W czasach nowożytnych przy rynku mieszkali już tylko zamożni mieszczanie. Z powodu kilku pożarów w mieście, nieraz odbudowywano zabudowania centrum Bytomia. Szybki rozwój Górnego Śląska w XIX wieku spowodował, że zaczęto wyburzać starsze typy kamienic, zastępując je nowymi, wzorowanymi na secesji, modernizmie, neorenesansie, czy ekspresjonizmie. Po II wojnie światowej wiele budowli zostało zniszczonych w wyniku ostrzelania miasta przez wojska Armii Czerwonej. W ich miejsce powstały nowe, już nie tak skomplikowane architektonicznie budowle. Kamienice, które nie zostały doszczętnie zniszczone, zostały odbudowane.

Zabudowa historyczna dwukondygnacyjna kamienica z XVIII–XIX wieku, rozebrana w 1945 roku pod numerem 2 w latach 1879–1945 w pierzei zachodniej znajdował się ratusz autorstwa Paula Jackischa pod numerem 1 zachodnia pierzeja (niezachowana)

Płyta Rynku Lew śpiący, pozostałość pomnika poległych w wojnie prusko-francuskiej (zabytek nr rej. B/255/13 z 2013) fontanna z 1999 roku pozostałości średniowiecznej studni pod płytą: zasypane pozostałości średniowiecznych piwnic w zachodniej części Rynku

Pierzeja północna mały|Narożne kamienice przy ul. Podgórnej (2006) kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z 2. połowy XIII wieku, wielokrotnie przebudowywany (ul. ks. Karola Koziołka 3, zabytek, nr rej. A/261/09 z 21 grudnia 1970) wraz z ogrodzeniem i bramami (zabytek nr. rej. A/503/2018 z 26 czerwca 2018) pawilon, pod nim piwnice Domu Gorywodów z XIV wieku (ul. Strażacka 8, zabytek, nr rej. 1149/70 z 7 grudnia 1970) blok mieszkalny (nr 5) secesyjna kamienica z początku XX wieku, siedziba Biura Promocji Bytomia (nr 7) kamienica narożna (ul. Podgórna 18; nr rej. A/1578/25 z 3 czerwca 2025Spis obiektów wpisanych do rejestru (tabela) - stan na 5 sierpnia 2025 bip.katowice.wkz.gov.pl [dostęp 2025-08-07]) kamienica narożna (ul. Podgórna 7/9) kamienica (nr 11) kamienica z 1896 roku, projektu Alberta Bohma (nr 12, zabytek, nr rej. A/1429/91 z 10 lipca 1991; obecnie nr rej. A/1016/22Spis obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków z terenu województwa śląskiego (stan na 7 października 2022 r.) wkz.katowice.pl [dostęp 2022-10-14])

Pierzeja zachodnia kamienica (ul. Rycerska 2) kamienica (nr 14) secesyjna kamienica z początku XX wieku (Krakowska 1)

Pierzeja południowa modernistyczny wieżowiec Kina Gloria z 1931 roku (ul. Karola Szymanowskiego 2) kamienica (nr 19) kamienica z oficynami z 1903 roku (nr 20, zabytek, nr rej. A/125/04 z 24 października 2004) kamienica z oficyną z 1909 roku (nr 21, zabytek, nr. rej. A/126/04 z 24 października 2004) kamienica projektu Alvina Wedemanna (nr 22) kamienica projektu Alvina Wedemanna (nr 23) kamienica (nr 24) blok mieszkalny z 1950 roku (nr 25) narożna kamienica czterokondygnacyjna z 1910 roku, projektu braci Richarda i Paula Ehrlichów (nr 26 / ul. Krawiecka 1, zabytek, nr rej. A/127/04 z 24 października 2004), siedziba Centrum Sztuki Współczesnej Kronika kamienica (ul. Gliwicka 13) kamienica (ul. Gliwicka 15) Pierzeja wschodnia kamienica (ul. Gliwicka 8) kamienica (ul. Piastów Bytomskich 13) kamienica (ul. Józefa Jainty 9)

Galeria

Przypisy

Bytom Kategoria:Ulice i place w Bytomiu Kategoria:Śródmieście (Bytom)