Granica brandenbursko-polska – granica dzieląca terytoria Królestwa Polskiego i Marchii (a następnie Elektoratu) Brandenburgii w latach 1249–1252 do 1701 roku.
Historia Granica powstała w okresie rozbicia dzielnicowego, kiedy to Brandenburgia zawładnęła ziemią lubuską w latach 1249–1252.
W 1320 roku granica biegła od styku granic Śląska (ks. głogowskie), Wielkopolski i Brandenburgii (na zachód od Kargowej) w kierunku północnym na zachód od Międzyrzecza i Skwierzyny. Po dojściu do Warty przybierała kierunek północno-wschodni, początkowo równolegle do Noteci na południe od Santoku i Drzenia, następnie od Wielenia po Ujście opierała się o Noteć. Potem biegła w kierunku północnym korytem Gwdy i na północ od Złotowa dochodziła do styku granic Polski, Brandenburgii i Pomorza (ks. wołogoskie).
Po włączeniu do Polski powiatu wałeckiego w 1368 roku i zhołdowaniu Santoka (1365–1370) granica przesunęła się na zachód i podzielona została na dwa odcinki rozdzielone terytorium pomorskim. Biegła od styku granic Śląska w kierunku północnym, na zachód od Międzyrzecza, Skwierzyny i Santoka do styku granic Polski, Brandenburgii i ks. szczecińskiego w okolicach Barlinka. Drugi odcinek granicy brandenburskiej (Nowej Marchii) biegł początkowo w kierunku wschodnim i po dojściu do Drawy biegł w kierunku północnym do styku granic Polski, Brandenburgii (Nowa Marchia) i Pomorza na północny zachód od Drahimia.
Po oddaniu w 1402 roku Nowej Marchii w zastaw zakonowi krzyżackiemu granica uległa skróceniu do odcinka od styku granic ze Śląskiem do styku granic Brandenburgii, Nowej Marchii i Polski, przy czym w 1420 roku Santok został ostatecznie i spalony przez elektora Fryderyka I Hohenzollerna, a następnie przekazany w dzierżawę ponownie joannitom, którzy zbudowali nową murowaną wieżę o boku 5 × 5 m, niemniej w 1433 Polacy po raz ostatni ponownie odbili Santok na cztery lata. Po powrocie Nowej Marchii do Brandenburgii została w 1466 roku przywrócona co do zasady granica sprzed 1402 roku, a Santok został ostatecznie pozostawiony w granicach Brandenburgii, przy czym Rzeczpospolita aż do końca swojego istnienia nie ustawała w roszczeniach do tego grodu, konsekwentnie podtrzymując nieprzerwane obsadzanie godności kasztelana santockiego (w latach 1231–1793 było ich 61)P. Anders, W. Kusiak, Puszcza Notecka przewodnik krajoznawczy, G&P Oficyna Wydawnicza, Poznań 2005, s. 183..
Od 1618 margrabiowie brandenburscy przejęli lenno pruskie, a granica brandenbursko-polska stała się de facto granicą Polski z Brandenburgią-Prusami. W 1657 roku lenne Księstwo Pruskie stało się suwerenne w następstwie traktatów welawsko-bydgoskich, zaś po koronacji elektora Fryderyka Wilhelma na króla w Prusach w 1701 roku granica brandenbursko-polska stała się faktyczną granicą Polski z Królestwem Prus, jednak ta ostatnia przesunęła się wkrótce daleko na wschód, wskutek II rozbioru Polski w 1793 r.
Marchia Brandenburska przestała istnieć de iure w 1815 roku, a dawna granica brandenbursko-polska stała się wówczas granicą, z jednej strony: prowincji Prus Zachodnich oraz Wielkiego Księstwa Poznańskiego, a zatem ziem zaboru pruskiego wchodzących w skład części Królestwa Prus pozostawionej poza granicami Związku Niemieckiego, zaś z drugiej strony: Związku Niemieckiego i zarazem prowincji Brandenburgii, wchodzącej w skład należącej do związku części Państwa Pruskiegooficjalna nazwa Prus w aktach prawnych Związku Niemieckiego, jako że konsekwentnie unikano w nich określania Prus mianem królestwa z korektą na rzecz drugiej ze stron dokonaną przez króla Prus w okolicach Czarnomyśla.
Bibliografia
Przypisy
Kategoria:Granice Polski Kategoria:Królestwo Polskie Kategoria:Historia Brandenburgii Kategoria:Geografia historyczna Polski