Viktor Tausk (ur. 12 marca 1879 w Żylinie, zm. 3 lipca 1919 w Wiedniu) – chorwacki psychoanalityk, prawnik, dziennikarz, lekarz.
Życiorys Urodził się w żydowskiej rodzinie w Żylinie, wówczas należącej do Austro-Węgier, jako syn dziennikarza i tłumacza Hermana (1850–1916) i jego żony Emilie Roth Tausk; miał ośmioro młodszego rodzeństwa, sześć sióstr i dwóch braci. Niedługo po jego urodzinach rodzice przenieśli się do Chorwacji. Uczył się w szkole w Sarajewie. Zdecydował się studiować prawo i przez pewien czas praktykował w Mostarze jako asystent prawnika.
W 1897 roku po raz pierwszy odwiedził Wiedeń, rok później poznał Marthę Frisch (1881–1957). Ochrzcił się i w 1900 roku ożenił się z nią. Mieli dwóch synów, Mariusa i Victora-Hugo; po kilku latach rozwiedli się. Od 1906 roku Tausk przebywał w Berlinie, gdzie pracował jako dziennikarz i próbował sił jako artysta, pisząc poezje i sztuki. Około 1907 roku zainteresował się psychoanalizą, napisał wtedy do Freuda i otrzymał zaproszenie do Wiednia. W 1908 roku odbył szkolenie z psychoanalizy. Dzięki finansowej pomocy Freuda, mógł rozpocząć studia medyczne na Uniwersytecie Wiedeńskim. Pracował w oddziale neurologicznym Frankla von Hochwarta i klinice psychiatrycznej Wagnera-Jauregga, tytuł doktora medycyny otrzymał w styczniu 1914 roku. W 1915 roku został zmobilizowany i przez dziewięć miesięcy jako lekarz wojskowy służył w Lublinie. Po powrocie do Wiednia rozpoczął analizę u Helene Deutsch (Freud odmówił mu analizy). Deutsch, która sama była wówczas analizowana przez Freuda, za jego namową przerwała analizę Tauska.
3 lipca 1919 roku będąc pod wpływem alkoholu Tausk popełnił samobójstwo, zadzierzgając sznur od zasłony wokół szyi i strzelając sobie z rewolweru w głowę. Przyczyn samobójstwa zwykło się upatrywać w jego niespełnionym uczuciu do Lou Andreas-Salomé. Niedługo przed śmiercią zaręczył się ze swoją pacjentką, młodą pianistką Hilde Loewi, która mogła zajść z nim w ciążę. Kurt R. Eissler w swojej biografii zasugerował, że Tausk mógł mieć chorobę afektywną dwubiegunową. Obszerne wspomnienie pośmiertne o Tausku napisał FreudVictor Tausk†. Internationale Zeitschrift für Psychoanalyse 5, 1919.Freud S. Victor Tausk†. Gesammelte Werke Bd. 12, s. 316–318.. W prywatnej korespondencji z Salomé napisał: „Przyznam, że nie będzie mi go brakowało; już dawno zrozumiałem, że nie będzie z niego pożytku, a naprawdę stanowi zagrożenie dla przyszłości”Freud S. Letter from Freud to Lou Andreas-Salomé, August 1, 1919. The International Psycho-Analytical Library..
Dorobek naukowy Opublikował 14 artykułów psychoanalitycznych. Po przedwczesnej śmierci przez długi czas jego wpływ na rozwój psychoanalizy był niedoceniany, dopiero w latach 70. ukazały się biografie i opracowania jego twórczościRoazen P: Brother animal. The story of Freud and Tausk. New York: Alfred Knopf, 1969.Eissler KR: Talent and genius: The Fictitious Case of Tausk Contra Freud. New York: Quadrangle Books, 1971.. W 1983 roku wydano jego dzieła zebrane.
O Tausku opowiadają powieści Brendy Webster Vienna Triangle (1999) i Vrijeme laži (2009) Sibili Petlevski.
Lista prac Paraphrase als Kommentar und Kritik zu Gerhart Hauptmanns „Und Pippa tanzt”. Berlin: Cronbach, 1906 Entwertung des Verdrängungsmotivs durch Recompense. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 1 (3), s. 230–239, 1913 Zur Psychologie der Kindersexualität. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 1 (5), s. 444–458, 1913 Zur Psychologie des alkoholischen Beschäftigungsdelirs. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 3 (4), s. 204–226, 1915 Bemerkungen zu Abrahams Aufsatz Ueber Ejaculatio praecox. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 4, s. 315–327, 1917 Über eine besondere Form von Zwangsphantasien. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 4, s. 52, 1917 Zur Psychologie des Deserteurs. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 4, s. 193; 229, 1917 Zur Psychopathologie des Alltagslebens. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse, 1917 Über die Entstehung des „Beeinflussungsapparates” in der Schizophrenie. Internationale Zeitschrift für ärztliche Psychoanalyse 5 (1), 1919 A Contribution to the Psychology of Child-Sexuality. International Journal of Psycho-Analysis 5, s. 343–357, 1924 Compensation as a Means of Discounting the Motive of Repression. International Journal of Psycho-Analysis 5, s. 130–140, 1924 On the Origin of the „Influencing Machine” in Schizophrenia. Psychoanalytic Quarterly 2, s. 519–556, 1933 Ibsen the Druggist. Psychoanalytic Quarterly 3, s. 137–141, 1934 On Masturbation. Psychoanalytic Study of the Child 6, s. 61–79, 1951 On the Psychology of the Alcoholic Occupation Delirium. Psychoanalytic Quarterly 38, s. 406–431, 1969 On the Psychology of the War Deserter. Psychoanalytic Quarterly 38, s. 354–381, 1969 Diagnostic Considerations Concerning the Symptomatology of the So-Called War Psychoses. Psychoanalytic Quarterly 38, s. 382–404, 1969 Gesammelte psychoanalytische und literarische Schriften; Hans-Joachim Metzger (Hrsg.) Wien, Berlin: Medusa, 1983
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wiedeńskiego Kategoria:Austriaccy psychoanalitycy Kategoria:Austriaccy prawnicy Kategoria:Chorwaccy lekarze Kategoria:Chorwaccy samobójcy Kategoria:Ludzie urodzeni w Żylinie Kategoria:Urodzeni w 1879 Kategoria:Zmarli w 1919