Fontanny rzymskie (wł. Fontane di Roma) – jedno z najbardziej znanych dzieł włoskiego kompozytora Ottorino Respighiego, napisane w 1916 roku. Wraz z poematami symfonicznymi "Pinie rzymskie" (Pini di Roma) i "Święta rzymskie" (Feste Romane) składa się na tzw. trylogię rzymską.
Kłótnia z Arturo Toscaninim związana z włączeniem muzyki Wagnera do programu w czasie I wojny światowej odsunęła premierę o rok. W rezultacie publiczność po raz pierwszy usłyszała "Fontanny rzymskie" 11 marca 1917 w Teatro Augusteo pod dyrekcją Antonio Guarnierego. Przyjęcie było chłodne, ale Toscanini zaprezentował utwór w Mediolanie w 1918 roku i odniósł wielki sukces.
Instrumentarium Utwór jest skomponowany na dużą orkiestrę: dęte drewniane: piccolo, 2 flety, 2 oboje, rożek angielski, 2 klarnety - B i A, klarnet basowy B i A, 2 fagoty dęte blaszane: 4 waltornie F, 3 trąbki strojone w B i A, 3 puzony, tuba instrumenty perkusyjne: kotły, talerze, trójkąt, dzwony D, dzwonki orkiestrowe 2 harfy instrumenty klawiszowe: organy (ad lib.), fortepian, czelesta smyczki: skrzypce I i II, altówki, wiolonczele, kontrabasy
Transkrypcje "Fontanny rzymskie" są dostępne także w transkrypcji na dwa fortepiany, autorstwa kompozytora.
Części utworu i program W każdej z czterech części kompozytor chciał oddać nastrój otoczenia rzymskich fontann o różnych porach dnia i nocy oraz historie przez nie przywoływane.
thumb|left|Rzeźby fontanny di Trevi 1. "La fontana di Valle Giulia all'alba" ("Fontanna w Valle Giulia o świcie") Pierwsza część ilustruje sielski krajobraz o świcie, gdy stada owiec są wyprowadzane na pełne rosy pastwiska. 2. "La fontana del Tritone al mattino" ("Fontanna Trytona rankiem") Głośny sygnał rogów, mających imitować muszle, wprowadza na tle tremolo orkiestry w drugą część: fontannę Trytona. Najady i trytony gonią się wzajemnie, by w końcu oddać się nieokiełznanemu tańcowi w strumieniach wody. thumb|Villa Medici Diego Velazqueza 3. "La fontana di Trevi al meriggio" ("Fontanna di Trevi w południe") Uroczysty temat rozbrzmiewa na tle kołyszącej się orkiestry. Melodia zaprezentowana przez instrumenty dęte drewniane, zostaje przekazana do blaszanych i przybiera triumfalny charakter. Rozbrzmiewają fanfary. Ze skrzącej powierzchni wody wyłania się powóz Neptuna, ciągnięty przez konie morskie, z orszakiem syren i trytonów. Orszak oddala się, z dala słychać jeszcze odgłosy trąbek. 4. "La fontana di Villa Medici al tramonto" ("Fontanna Villa Medici o zmierzchu") Słońce zachodzi nad fontanną w Villa Medici. W melancholijny temacie orkiestra przywołuje bijące dzwony, szelest liści i śpiew ptaków. Wraz z nadejściem nocy zapada cisza.
Przypisy Wkładka do nagrania Naxos 8.550539 (Royal Philharmonic Orchestra, 1991 pod dyr. Enrique Bátiza). Komentarz autorstwa Keitha Andersona Wkładka do nagrania Deutsche Grammophon (Berliner Philharmoniker, dyr. Herbert von Karajan), Komentarz autorstwa Stephanie von Buchau
Linki zewnętrzne Krótkie fragmenty utworu w sklepie Amazon
Kategoria:Rzym Kategoria:Poematy symfoniczne