BBTS Włókniarz Bielsko-Biała (piłka nożna)

BBTS Włókniarz Bielsko-Biała (Bielsko-Bialskie Towarzystwo Sportowe Włókniarz) – sekcja piłkarska polskiego klubu sportowego z Bielska-Białej, powstała w 1907 pod nazwą Bielitzer Fussball Klub.

BBTS (BFK/BBSV) było jednym z pierwszych klubów powstałych na dzisiejszym obszarze Polski. W 1921 reprezentacja Bielska, składająca się głównie z graczy ówczesnego BBSV, była drugim przeciwnikiem reprezentacji Polski w historii (mecz nieoficjalny). Do 1928 drużyna rozegrała wiele spotkań z zespołami krakowskimi, przede wszystkim Cracovią i Wisłą – zarówno towarzyskich, jak i ligowych. Przed II wojną światową należała do czołowych drużyn rozgrywek w województwie śląskim, później występowała głównie na szczeblu wojewódzkim i okręgowym.

W 1968 doszło do fuzji BBTS z Włókniarzem Bielsko-Biała – w latach 1971–1997 klub nosił nazwę BBTS Włókniarz Bielsko-Biała. Sekcja piłkarska zakończyła działalność w tej formie w wyniku fuzji z DKS Inter Komorowice w 1997. Powstał w ten sposób klub, znany obecnie pod nazwą Podbeskidzie Bielsko-Biała, uznawany za spadkobiercę tradycji BBTS Włókniarz.

Historia 1907–1921: Początki piłkarstwa w Bielsku Początki piłkarstwa w BielskuNazwa w języku niemieckim: Bielitz. są datowane na rok 1907. W tym czasie miasto należało do Monarchii Austro-Węgierskiej (Śląsk Austriacki), a zdecydowaną większość mieszkańców stanowiła ludność niemieckojęzyczna (według spisu powszechnego z 1910 – 81,6%), stąd też dominowała ona również wśród członków władz przyszłego klubu.

thumb|Pierwszy plac gry BFK (późniejszego BBTS) koło parku Słowackiego – obecnie kompleks sportowy z boiskiem Orlik Wiosną 1907 grupa zapaleńców, na czele z Rudolfem Jędrzejowskim i dr. Stonawskim, zorganizowała w Bielsku mecz piłki nożnej. Stonawski zainteresował się tą dyscypliną podczas studiów w Wiedniu; w międzyczasie powstały pierwsze kluby krakowskie – Cracovia i Wisła (1906). Wzorem tych miast, postanowiono założyć stowarzyszenie sportowe również w Bielsku. Pierwsza wzmianka o powstającym klubie znalazła się w gazecie Bielitz-Bialaer Anzeiger – była to informacja o planowanym na 4 czerwca 1907 walnym zgromadzeniu. Nazwa powstającego klubu znalazła się w prasie po raz pierwszy parę miesięcy później – zapraszano wówczas na posiedzenie Bielitzer Fussball Klubu (BFK), które miało odbyć się 12 września 1907. Był to najstarszy klub na Śląsku Cieszyńskim. Przyjął on barwy czarno-niebieskie.

Pierwszy boiskiem nowego klubu był plac położony koło parku Franciszka JózefaObecnie park im. Juliusza Słowackiego., popularne wówczas miejsce rozrywki (obecnie znajduje się tam kompleks sportowy z boiskiem Orlik, sąsiadujący z parkiem, ul. Piastowską i I LO im. Kopernika). BFK podejmował wówczas m.in. takie drużyny, jak: Admira Wiedeń, Cracovia, Wisła Kraków, Germania Katowice czy DSV Opawa. 25 lutego 1909 zmieniono nazwę klubu na Bielitz-Bialaer Fussball Klub (przymiotnik Bialaer odnosił się do sąsiadującej z Bielskiem, odrębnej jeszcze wtedy galicyjskiej Białej), a następnie, w kwietniu 1911 na Bielitz-Bialaer Sport Verein (BBSV). W tym samym roku zaczęły powstawać również pierwsze sekcje innych dyscyplin sportu. We wrześniu 1911 otwarto jeden z najstarszych obiektów sportowych w Polsce, który do dzisiaj służy piłkarzom – stadion na Górce, położony w dawnym kamieniołomie na Żywieckim Przedmieściu, powyżej ul. Młyńskiej. Pierwszym przeciwnikiem BBSV na nowym obiekcie był Rapid Wiedeń lub Germania Wrocław.

thumb|left|170px|Herb BBSV W latach 1912–1914 BBSV zdobywał trzykrotnie wicemistrzostwo Moraw i Śląska Cieszyńskiego, ulegając jedynie DSV Opawa (rozgrywki organizował Morawsko-Śląski Związek Piłki Nożnej, podlegający Austriackiemu Związkowi Piłki Nożnej). W tym czasie BBSV stał się również szerzej znany dzięki występom w meczach towarzyskich. Wśród pokonanych przez bielszczan zespołów znalazły się m.in. Schlesien Wrocław i VfR 1897 Wrocław, VfR Królewska Huta czy tradycyjny rywal – Wisła Kraków. Jednymi ze znanych piłkarzy BBSV byli: Ladislaus Dlabać, Emil Reichl i Josef Stürmer – reprezentanci Austrii.

Wybuch I wojny światowej w lipcu 1914 wywołał trudności w skompletowaniu drużyny, gdyż wielu zawodników i działaczy klubowych zostało skierowanych na front. Po niedługim czasie udało się zaprosić do gry na bielskim boisku drużyny z Wiednia, Budapesztu czy Pragi, a skład zasilili m.in. piłkarze powołani do wojska, przebywający w miejscowym garnizonie (np. Adolf Fischera z Wiener AF). Znaczącą rolę odgrywał w tym czasie w klubie Konrad Kwaśniewski, kierownik sekcji piłkarskiej.

W 1918 Polska odzyskała niepodległość, a w jej granicach znalazło się również (ostatecznie od 1920) Bielsko. Drużyna piłkarska BBSV została jednym z członków efemerycznego Wschodniośląskiego Związku Piłki Nożnej (z siedzibą właśnie w Bielsku), zdobywając jego mistrzostwo. W czerwcu 1921 przedstawiciele klubu wynegocjowali w Krakowie przyłączenie WZPN do Krakowskiego Związku Okręgowego Piłki Nożnej (KZOPN), co stało się faktem w lipcu 1921.

1921–1927: Występy w krakowskiej klasie A thumb|Drużyna Bielsko w 1921 Lato i jesień 1921 obfitowały w mecze towarzyskie BBSV, rozgrywane zarówno z klubami polskimi (Warta Poznań, Union Łódź, Jutrzenka Kraków, Wisła Kraków), jak i niemieckimi (Beuthener SuSV) czy węgierskimi (Kispesti AC). We wrześniu 1921 bielska drużyna wzięła udział w czterozespołowym turnieju zorganizowanym przez Cracovię, w którym uznała jedynie wyższość gospodarzy. 4 grudnia 1921 reprezentacja Bielska, której trzon stanowili piłkarze BBSV (7 zawodników w składzie), zmierzyła się z kadrą narodową Polski w nieoficjalnym meczu, będąc jej drugim w historii przeciwnikiem (po reprezentacji Lwowa). Spotkanie, zakończone porażką bielszczan 1:3, odbyło się w ramach przygotowań Biało-Czerwonych do historycznego pojedynku z Węgrami, rozegranego 18 grudnia 1921.

W 1922 BBSV po raz pierwszy przystąpił do rozgrywek krakowskiej klasy A, będącej przedsionkiem mistrzostw Polski. W inauguracyjnym meczu bielszczanie zostali pokonani przez Cracovię 0:3. Drużyna zakończyła debiutancki sezon na 3. miejscu w tabeli, wyprzedzając Jutrzenkę i Makkabi Kraków oraz lokalnego rywala, Sturm Bielsko. 2 i 3 września 1922 zorganizowano uroczystości jubileuszowe 15-lecia klubu (na czele z prezesem Robertem Jaworkiem), w których udział wzięli – poza działaczami BBSV – m.in. delegaci władz lokalnych, wojska, innych bielskich klubów sportowych, Wisły Kraków oraz zaproszeni do wzięcia udziału w turnieju piłkarskim piłkarze Cracovii, Jutrzenki Kraków i Hakoah Bielsko. W jego ramach BBSV rozegrał dwumecz z Cracovią (2:1 i 0:0).

thumb|left|Stadion BBSV (późniejszego BBTS) na Górce Sezon 1923 BBSV zakończył na 4. miejscu w krakowskiej klasie A, poza duetem Wisła – Cracovia ulegając również Jutrzence. Podobnie jak w poprzednich latach drużyna rozegrała wiele spotkań towarzyskich (w tym dwumecz z Legią Warszawa), zwyciężyła również w turnieju zorganizowanym z okazji 15-lecia innego niemieckiego klubu z Bielska, Sturmu. Rozgrywek sezonu 1924 BBSV nie mógł zaliczyć do udanych – zajął 5. lokatę, ostatnią chroniącą przed spadkiem. Bielszczanie dokonali jednak historycznego zwycięstwa w meczu o punkty ligowe nad Cracovią 3:1, w dodatku na stadionie rywala. W 1925 nie odbyły się ligowe rozgrywki regionalneW 1925 odbywały się jedynie mistrzostwa Polski, których uczestnicy zostali wyłonieni w rozgrywkach regionalnych sezonu 1924. Przełożenie gier ogólnopolskich miało związek z pierwszym, historycznym udziałem reprezentacji Polski w Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu., część zawodników BBSV reprezentowała jednak Bielsko w Pucharze KZOPN, w którym piłkarze z grodu nad Białą dotarli do finału. Po raz pierwszy BBSV wziął również udział w okręgowych rozgrywkach Pucharu Polski.

Kolejne sezony bielszczanie ukończyli na dalszych miejscach, poza pierwszą trójką tabeli. BBSV miał jednak szansę na historyczny udział w rozgrywkach ogólnopolskich; w 1927 powstała z inicjatywy najlepszych polskich klubów Liga, niezależna od Polskiego Związku Piłki Nożnej i utworzona bez jego zgody. Wzięcia udziału w nowym turnieju odmówiła Cracovia, podobnie uczynił później również klub z Bielska. Ostatecznie wolne miejsce w Lidze zajęła Jutrzenka Kraków, a rozgrywki te zostały oficjalnie uznane przez PZPN za mistrzostwa Polski po ich zakończeniu.

1928–1939: Walka o prymat na Śląsku Przed sezonem 1928 powstał Podokręg Bielsko-Biała Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Nożnej, którego członkiem stał się BBSV. W latach 1928 i 1929 w województwie śląskim istniały trzy równorzędne grupy klasy A – bielska, katowicka i królewskohucka. Ich zwycięzcy mierzyli się ze sobą o mistrzostwo okręgu, zaś mistrz otrzymywał prawo udziału w eliminacjach do Ligi ogólnopolskiej. BBSV wygrał obie edycje na poziomie podokręgu. W 1930 czołowe kluby województwa ogłosiły powstanie Okręgowej Ligi Śląskiej, w której znalazł się również BBSV. Po roku rozgrywki te stanowiły już wyższy szczebel, niż klasa A. Klub z Bielska zajmował początkowo w nowo powstałych rozgrywkach miejsca w dolnej części tabeli, by w 1932 zająć ostatnią lokatę. Od sezonu 1932/1933 Okręgowa Liga Śląska opierała się na systemie jesień-wiosnaPonieważ sezon 1932 był przejściowy, tzn. żadna z drużyn nie spadała z ligi w wyniku przejścia na system jesień-wiosna, BBSV uratował się od degradacji mimo zajęcia ostatniego, 11. miejsca..

thumb|150px|Kajetan Kryszkiewicz – piłkarz i trener BBTS w latach 1938–1939 W sezonie 1932/1933 drużyna zajęła 10., ostatnie miejsce przed strefą spadkową, by w kolejnym wypaść z ligi. W tym okresie BBSV ponosił dotkliwe porażki, jak 0:7 na własnym boisku z KS 06 Załęże czy 0:10 z Naprzodem w Lipinach. Rundę jesienną 1934/1935 zespół spędził w bielskiej klasie A, klub złożył jednak odwołanie i w lutym 1935 został przywrócony do Okręgowej Ligi Śląskiej, nie rozgrywając jednak do końca sezonu żadnych spotkań. Czarno-Niebiescy ponownie opuścili ją jednak po kolejnym sezonie. W latach 1936–1938 drużyna zwyciężała bielską klasę A, co gwarantowało przejście do eliminacji do rozgrywek wojewódzkich. W Okręgowej Lidze Śląskiej bielszczanie znaleźli się ponownie w sezonie 1938/1939, zajmując 6. lokatę.

Poza aspektem sportowym, w połowie lat 30. XX wieku dokonywały się zmiany w strukturze wewnętrznej BBSV. Końcem grudnia 1934 odbyło się walne zebranie klubu, będącego wówczas pod zarządem kuratora. W wyborach do zarządu po raz pierwszy zwyciężyła nieoczekiwanie strona polska. W lutym 1936 doszło do postulowanego wcześniej spolszczenia nazwy klubu na Bielsko-Bialskie Towarzystwo Sportowe (BBTS). Od tej pory otrzymywał on znaczące wsparcie finansowe od władz miastaDopiero w 1930 burmistrzem Bielska został wybrany po raz pierwszy Polak, Józef Kobiela; pełnię władzy w Radzie Miejskiej strona polska przejęła kilka lat później, m.in. na skutek działań wojewody Michała Grażyńskiego., m.in. na remont stadionu, i stał się ogniskiem polskiego ruchu narodowego.

W 1938 klub postawił sobie za cel awans do rozgrywek ogólnopolskich, co wydawało się realne, patrząc na wyniki meczów towarzyskich (w tym zwycięstwo nad Ruchem Chorzów 2:1) i stabilność finansową, utrzymywaną dzięki szerokiemu wsparciu miejscowych fabrykantów. Grającym trenerem został były król strzelców Ligi państwowej w barwach Warty Poznań, reprezentant Polski Kajetan Kryszkiewicz. Plany sportowe przekreślił wybuch II wojny światowej – BBTS rozegrało jedynie mecz 1. kolejki sezonu 1939/1940. Po wkroczeniu do Bielska okupantów hitlerowskich i przyłączeniu miasta do III Rzeszy klub został rozwiązany, a życie piłkarskie przeszło do konspiracji.

1945–1960: Powojenna odbudowa klubu