Homoseksualizm w klasyfikacji DSM był sklasyfikowany jako dewiacja seksualna zarówno w pierwszym wydaniu Diagnostycznego i statystycznego podręcznika zaburzeń psychicznych (DSM-I) z 1952 roku, jak i w drugim wydaniu (DSM-II) z 1968 roku. W grudniu 1973 roku Zarząd Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (APA) zagłosował za usunięciem homoseksualizmu z DSM i zastąpieniem go zaburzeniem orientacji seksualnej. W kwietniu 1974 roku decyzję Zarządu w referendum poparło 58% głosujących członków Towarzystwa.
Głównym czynnikiem, który przyczynił się do depatologizacji homoseksualizmu przez APA, była działalność aktywistów gejowskich, znaczenie miały również opinie niektórych lekarzy kwestionujące dotychczasowe podejście do homoseksualizmu, rosnąca w siłę antypsychiatria oraz wpływ młodszego pokolenia psychiatrów. Działacze gejowscy, poprzez formę społecznego protestu, wywierali naciski na środowisko APA w celu zmiany nastawienia psychiatrii. Uznając ówczesne teorie psychiatryczne za główną przyczynę piętna społecznego, którego doświadczali, doprowadzili do zakłócenia przebiegu dorocznych spotkań Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w 1970 i 1971 roku. A następnie w latach 1971–1973 uczestniczyli w oficjalnych dyskusjach z psychiatrami.
Obecnie istnieje naukowy konsensus, że homoseksualizm nie wiąże się sam w sobie z żadnymi zaburzeniami psychicznymi, co potwierdzają oświadczenia szeregu organizacji naukowych, m.in. Światowej Organizacji Zdrowia, Światowego Towarzystwa Psychiatrycznego, Panamerykańskiej Organizacji Zdrowia, Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego, Amerykańskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego i Amerykańskiego Towarzystwa Medycznego.
Okoliczności, które towarzyszyły wykreśleniu homoseksualizmu z list chorób psychicznych przez APA (szczególnie kwestia nacisku ze strony środowisk LGBT oraz zamieszek i aktów przemocy wobec naukowców z ich strony) budzą ogromne kontrowersje do dziś, wiele środowisk konserwatywnych uznaje to za dowód na polityczne motywy stojące za decyzją o wykreśleniu homoseksualizmu z tej listySilverstein C. The Implications of Removing Homosexuality from the DSM as a Mental Disorder [Letter to the Editor]. „Archives of Sexual Behavior”. 38 (2), s. 161–3, 2009 [Epub 2008].doi:10.1007/s10508-008 9442-x. PMID 19002408PMID 19002408Ronald Bayer: Homosexuality and American Psychiatry: The Politics of Diagnosis. Princeton: Princeton University Press, 1987, s. 102–7. ISBN 0–691-02837–0.https://lithub.com/the-gay-activists-who-fought-the-american-psychiatric-establishment/https://daily.jstor.org/how-lgbtq-activists-got-homosexuality-out-of-the-dsm/.
Wydarzenia w latach 1948–1969 Ukazanie się Raportu Kinseya oraz analizy Forda i Beacha Po II wojnie światowej psychoanaliza uzyskała dominujący wpływ w amerykańskiej psychiatrii. W tamtym okresie źródłem wiedzy psychiatrycznej o homoseksualizmie były niereprezentatywne badania na pacjentach lub więźniach. I wtedy pojawili się naukowcy, którzy rzucili wyzwanie psychiatrii patologizującej homoseksualizm. Pierwsze wyzywanie rzucili biolog Alfred Kinsey i jego współpracownicy oraz antropolog Clellan Ford i biolog Frank Beach.
W 1948 roku Kinsey opublikował raport na temat seksualności amerykańskich mężczyzn – Sexual Behavior in the Human Male. Wiele osób było zszokowanych jego wynikami, ponieważ uczestnicy badania przyznawali się do różnorodnych zachowań seksualnych, również takich, które nie były społecznie akceptowane, a nawet zakazane przez prawo. Najwięcej kontrowersji wzbudziły (i nadal budzą) dane dotyczące homoseksualizmu. Wynikało z nich bowiem, że 37% mężczyzn ma za sobą co najmniej jedno doświadczenie homoseksualne zakończone orgazmem, 10% mężczyzn jest głównie homoseksualnych przez przynajmniej 3 lata swojego życia, a 4% mężczyzn jest wyłączne homoseksualnych przez całe swoje życie. Te rezultaty świadczyły o tym, że homoseksualizm jest powszechniejszy, niż wcześniej sądzono i podważały pogląd, że jest on nienaturalny. Badane osoby nie stanowiły reprezentatywnej próby amerykańskiego społeczeństwa, przez co dane Kinseya na temat homoseksualizmu były zawyżone.
W 1951 roku Ford i Beach opublikowali analizę dotyczącą zachowań seksualnych różnych społeczności ludzkich i różnych gatunków zwierząt (zwłaszcza naczelnych) – Patterns of Sexual Behavior. Stwierdzili, że homoseksualizm regularnie występuje w przyrodzie, oraz że niektóre rodzaje zachowań seksualnych w obrębie tej samej płci były uważane za normalne i akceptowane w 49 z 76 społeczności.
Publikacja DSM-I W 1952 roku homoseksualizm został sklasyfikowany jako dewiacja seksualna i umieszczony wśród socjopatycznych zaburzeń osobowości w pierwszym wydaniu Diagnostycznego i Statystycznego Podręcznika Zaburzeń Psychicznych (DSM-I) opracowanego przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne. W grupie dewiacji seksualnych znalazły się również: transwestytyzm, pedofilia, fetyszyzm oraz sadyzm. Podręcznik zaznaczał, że osoby, u których zdiagnozowano socjopatyczne zaburzenie osobowości: „są przede wszystkim chore pod względem społecznym i dostosowania się do dominującego środowiska kulturowego, a nie tylko z punktu widzenia osobistego dyskomfortu i relacji z innymi osobami”.
Ukazanie się badania Hooker Drugim wyzwaniem dla psychiatrii było przełomowe badanie psycholog Evelyn Hooker, które ukazało się w 1957 roku na łamach „Journal of Projective Techniques”. Dotyczyło ono związku między orientacją seksualną a psychopatologią. Było to pierwsze badanie w historii, w którym porównano niepoddawanych leczeniu psychiatrycznemu i nieprzebywających w więzieniu homoseksualistów z analogiczną grupą osób heteroseksualnych. Homoseksualistów do badania rekrutowano przez organizację homoseksualną z Kalifornii – Mattachine Society. Autorka badania przyznała, że próba badawcza nie jest losowa, a uzyskanie jej byłoby niezwykle trudne, jeśli nie niemożliwe. 30 homoseksualnych mężczyzn zostało dopasowanych pod względem wieku, IQ i wykształcenia do 30 heteroseksualnych mężczyzn. Hooker poddała ich trzem testom projekcyjnym: MAPS, TAT i testowi Rorschacha. Uzyskane wyniki przekazała ekspertom do oceny. Eksperci na podstawie wyników testu Rorschacha nie potrafili rozróżnić homoseksualistów od heteroseksualistów w sposób statystycznie istotny. Autorka badania wstępnie zasugerowała, że osoby homoseksualne są normalne pod względem psychicznym. W tamtym czasie większość psychologów uważała test Rorschacha za doskonały wyznacznik zdrowia psychicznego. Współcześnie, prawdopodobnie mniejszość z nich oceniłaby czyjeś zdrowie psychiczne na podstawie tego testu.
Wydanie Raportu Wolfendena w USA W 1963 roku konsensus wśród psychiatrów w sprawie patologizacji homoseksualizmu został podkreślony w napisanym przez Karla Menningera wstępie do amerykańskiego wydania Raportu Wolfendena, brytyjskiego dokumentu z 1957 roku dotyczącego statusu prawnego homoseksualizmu i prostytucji. Menninger zgodził się z głównym wnioskiem raportu, że dobrowolne stosunki homoseksualne między dorosłymi osobami nie powinny być uważane za przestępstwo, ale zignorował wniosek mówiący o tym, że homoseksualizm nie jest chorobą psychiczną, stwierdzając, że homoseksualizm „stanowi dowód niedojrzałości seksualnej i zahamowania lub regresji rozwoju psychicznego. Bez względu na to, co opinia publiczna mówi na temat homoseksualizmu, psychiatrzy nie mają wątpliwości co do nienormalności takiego zachowania”.
Publikacja DSM-II W opublikowanej w 1968 roku klasyfikacji DSM-II homoseksualizm znalazł się w grupie dewiacji seksualnych w kategorii zaburzeń osobowości i innych określonych zaburzeń niepsychotycznych. Do dewiacji seksualnych zaliczono również fetyszyzm, pedofilię, transwestytyzm, ekshibicjonizm, wojeryzm, sadyzm i masochizm.
Psychiatrzy Irving Bieber i Charles Socarides w końcu lat 60. byli wiodącymi i stanowczymi zwolennikami patologizacji homoseksualizmu. W 1968 roku homoseksualni aktywiści pojawili się na konwencie Amerykańskiego Towarzystwa Medycznego, gdzie Socarides dawał wykład. Żądali dopuszczenia przeciwników patologizacji homoseksualizmu do dyskusji na przyszłych konwentach, domagali się też swojego udziału w tych dyskusjach oraz przeprowadzenia neutralnych badań nad homoseksualizmem.
Niedługo po ukazaniu się drugiego wydania DSM psychoanaliza zaczęła tracić na popularności wśród członków Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Wtedy zaczęła też rosnąć w siłę grupa młodych psychiatrów, nazywanych „Młodymi Turkami”, których irytowała słaba systematyka oraz brak jednoznacznych zasad i kryteriów diagnostycznych w psychoanalitycznej psychiatrii.
Zamieszki w Stonewall Lata 60. były dekadą gniewu, buntu i frustracji. Pod koniec tamtego dziesięciolecia ponad pół miliona amerykańskich żołnierzy uczestniczyło w wojnie w Wietnamie, a straty w ludziach sięgnęły dziesiątek tysięcy. Feministki, studenci, Afroamerykanie, a w końcu geje i lesbijki zorientowali się, że ich opinie były lekceważone i postanowili to zmienić.
W czerwcu 1969 roku doszło do zamieszek w gejowskim barze Stonewall w Nowym Jorku. Zapoczątkowały one ruch wyzwolenia gejów. Pojawiły się dwie nowe i bardzo wpływowe organizacje homoseksualne: Front Wyzwolenia Gejów (GLF) i Gay Activist Alliance (GAA). Działacze homoseksualni uznali teorie psychiatryczne za główną przyczynę piętna społecznego, którego doświadczali. GLF był otwarcie wojujący i radykalny politycznie, wręcz rewolucyjny. Celem tej organizacji było nie tylko „wyzwolenie” osób homoseksualnych, ale wszystkich „ciemiężonych” przez kapitalizm.
Wydarzenia w latach 1970–1974 1970–1971 Spotkanie APA w San Francisco Gdy w maju 1970 roku Stany Zjednoczone dokonały inwazji na Kambodżę, studenci Uniwersytetu w Kencie podpalili budynek szkolenia rezerwowych oficerów korpusu. W odpowiedzi na ten atak żołnierze Gwardii Narodowej zastrzelili 4 studentów i ranili kilku kolejnych. Na fali protestów, które ogarnęły kraj, gejowscy aktywiści wspólnie z feministkami podjęli wysiłek w celu zakłócenia przebiegu dorocznego spotkania Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w San Francisco. Podczas panelu dotyczącego homoseksualizmu i transseksualizmu znieważono Irvinga Biebera. Kolejne wydarzenia rozegrały się na sali, na której odbywała się dyskusja panelowa poświęcona seksualności i gdzie znajdowały się setki lekarzy. Doszło na niej do przepychanek słownych między aktywistami i feministkami a psychiatrami. Ponadto protestujący zabierali mikrofony, przez które następnie artykułowali swoje żądania: „Przestańcie mówić o nas i zacznijcie rozmawiać z nami” i „My was wysłuchaliśmy, teraz wy wysłuchajcie nas”. Większość psychiatrów opuściła salę. Jeden z lekarzy zadzwonił po policję, żeby zastrzeliła protestujących. Ci, którzy zostali, musieli wysłuchiwać, jak działacze gejowscy określają psychiatrię jako narzędzie tortur i ucisku.
Zaproszenie aktywistów gejowskich przez Kenta Robinsona Psychiatra Kent Robinson spotkał się z Larrym Littlejohnem, jednym z aktywistów, którzy zakłócili spotkanie psychiatrów. Robinson dowiedział się, że działacze homoseksualni chcą wziąć udział w następnym zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Zgodził się przekazać ich żądanie władzom Towarzystwa. John Ewing, przewodniczący Komitetu Programowego, przystał na to gdy Robinson ostrzegł go, że odmowa oznacza ryzyko jeszcze większego zakłócenia spotkania. Kent Robinson nie znał żadnego homoseksualnego psychiatry, a regulamin konwentu APA mówił, że przewodniczącym proponowanej sesji musi być psychiatra, więc sam zgłosił na to stanowisko. Za wskazaniem Littlejohna, Robinson skontaktował się z Frankiem Kamenym, najbardziej znanym aktywistą gejowskim w Waszyngtonie, w celu zaproszenia jego i innych działaczy na zjazd APA.
Publikacja książki The Manufacture of Madness