Ryżaczek (Oligoryzomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Zasięg występowania Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 60–123 mm, długość ogona 55–150 mm, długość ucha 10–20 mm, długość tylnej stopy 18–29 mm; masa ciała 8–41 g.

Systematyka Rodzaj (w randze podrodzaju w obrębie Oryzomys) zdefiniował w 1900 roku amerykański ornitolog Outram Bangs w artykule poświęconym liście ssaków zebranych w regionie Santa Marta w Kolumbii przez W.W. Browne’a, opublikowanym na łamach Proceedings of the New England Zoölogical Club. Na gatunek typowy Bangs wyznaczył (oryginalne oznaczenie) ryżaczka płowego (O. fulvescens).

Etymologia Oligoryzomys: oligos ‘krótki, mały’; rodzaj Oryzomys (ryżniak).

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie i wymarłe po 1500 roku gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxOligoryzomys fulvescens(Saussure, 1860)ryżaczek płowy6 podgatunkówzachodni, wschodni i południowy Meksyk (wraz z półwyspem Jukatan), na południe do skrajnie północno-zachodniej NikaraguiDC: 7,5–8,9 cmDO: 8,2–11,6 cmMC: 10–17,5 gOligoryzomys victus(O. Thomas, 1898)ryżaczek antylskigatunek monotypowySaint Vincent i Grenadyny (znany tylko z miejsca typowego na Saint Vincent)DC: 9,6 cmDO: 12,1 cmMC: brak danychOligoryzomys costaricensis(J.A. Allen, 1893)gatunek monotypowyzachodnia Nikaragua, Kostaryka oraz zachodnia i środkowa PanamaDC: 6–9,6 cmDO: 8–11,7 cmMC: 10–24 gOligoryzomys vegetus(Bangs, 1902)ryżaczek żwawygatunek monotypowywyżyny Kostaryki i zachodniej PanamyDC: 7,5–10,5 cmDO: 11–13,1 cmMC: 11–16 gOligoryzomys delicatus(J.A. Allen & F.M. Chapman, 1897)gatunek monotypowyKolumbia, skrajnie północny Ekwador, północna Wenezuela, Trynidad i Tobago (Trynidad) i region Gujana)DC: 7,9–9,1 cmDO: 9,5–11,9 cmMC: 14–28 gOligoryzomys griseolus(Osgood, 1912)ryżaczek szarawygatunek monotypowywschodnia Kolumbia (wschodnie Andy) oraz skrajnie zachodnia Wenezuela (Táchira)DC: 7,6–8,5 cmDO: 9,6–11,4 cmMC: brak danychOligoryzomys messorius (O. Thomas, 1901)gatunek monotypowypołudniowa Wenezuela, południowa Gujana, południowy Surinam oraz północna Brazylia (Roraima i Amapá)DC: 7,5–9 cmDO: 8,5–10,5 cmMC: 12–23 gOligoryzomys destructor(Tschudi, 1844)ryżaczek niszczycielski2 podgatunkiwschodnie zbocza Andów w Ekwadorze, Peru i Boliwii; być może KolumbiaDC: 9,1–9,6 cmDO: 11,1–12,8 cmMC: brak danychOligoryzomys arenalis(O. Thomas, 1913)ryżaczek piskowygatunek monotypowyPeru (północne wybrzeże i zachodnie zbacza Andów); prawdopodobnie południowy EkwadorDC: około 8 cmDO: około 10 cmMC: brak danychOligoryzomys andinus(Osgood, 1914)ryżaczek andyjskigatunek monotypowyPeru (zachodnie zbocza środkowych Andów)DC: około 10,4 cmDO: około 14,9 cmMC: brak danychOligoryzomys guilleHurtado, 2021gatunek monotypowyPeru (zachodnie zbocza Andów od północnej Limy, na południe do północnej Arequipy)DC: 6–12,3 cmDO: 5,5–13,6 cmMC: 6–31 gOligoryzomys utiaritensis (J.A. Allen, 1916)gatunek monotypowyBrazylia (od południowo-zachodniego Para do północno-zachodniego Mato Grosso)DC: 7,8–10,4 cmDO: 10,3–13,5 cmMC: 14–32 gOligoryzomys stramineusBonvicino & Weksler, 1998ryżaczek słomkowygatunek monotypowyBrazylia (obszary roślinne caatinga i cerrado w Paraíba i Pernambuco, na południe do Goiás i Minas Gerais)DC: 7–11,1 cmDO: 9,5–13,4 cmMC: brak danychOligoryzomys mattogrossae Weksler, Lemos, D’Andrea & Bonvicino, 2017gatunek monotypowyotwarte obszary w północno-wschodniej i południowo-środkowej Brazylii i wschodnim ParagwajuDC: 9–9,5 cmDO: 11,5–13 cmMC: 16,4–18,8 gOligoryzomys rupestrisWeksler & Bonvicino, 2005ryżaczek górskigatunek monotypowyBrazylia (znany tylko z kilku obszarów w Bahia, Goías i Minais Gerais)DC: 7,6–9,9 cmDO: 11,4–13,8 cmMC: 10–20 gcentruj|150pxOligoryzomys nigripes(Olfers, 1818)ryżaczek czarnonogigatunek monotypowywschodnia Brazylia, wschodni Paragwaj, Urugwaj i północno-wschodnia ArgentynaDC: 7,8–11,6 cmDO: 10–14,9 cmMC: 16–37 gOligoryzomys moojeniWeksler & Bonvicino, 2005ryżaczek bahijskigatunek monotypowyBrazylia (obszary roślinne cerrado w Tocantins i Goiás)DC: 8,4–9,6 cmDO: 11,2–13,2 cmMC: 10–25 gOligoryzomys brendaeMassoia, 1998ryżaczek samotnygatunek monotypowyArgentyna (od Jujuy i Salta, na południe do La Rioja); być może południowa Boliwia DC: 7,8–10,1 cmDO: 11,2–13,5 cmMC: 12–34 gOligoryzomys pachecoiHurtado & D’Elía, 2018gatunek monotypowyBoliwia (górskie lasy mgliste (Yungas) wzdłuż wschodnich zboczy Andów)DC: 8–10,8 cmDO: 12–14,2 cmMC: 21–33 gOligoryzomys chacoensis(Myers & Carleton, 1981)ryżaczek czakoańskigatunek monotypowypołudniowo-wschodnia Boliwia, południowo-zachodnia Brazylia, zachodni i środkowy Paragwaj oraz północna ArgentynaDC: około 9,7 cmDO: 10,5–15 cmMC: około 25 gcentruj|150pxOligoryzomys flavescens(Waterhouse, 1837)ryżaczek żółtawy3 podgatunkiwschodnia Brazylia i skrajnie południowo-środkowa Boliwia Tarija, na południe do północnej Argentyny; granice zasięgu niepewneDC: 8,1–9,3 cmDO: 9,7–13 cmMC: 15–21 gcentruj|150pxOligoryzomys longicaudatus(E.T. Bennett, 1832)ryżaczek długoogonowygatunek monotypowyChile oraz zachodnia, południowo-środkowa i południowa ArgentynaDC: 9,3–10,3 cmDO: 10,9–12,7 cmMC: 33–41 gOligoryzomys microtis(J.A. Allen, 1916)ryżaczek małouchygatunek monotypowyNizina Amazonki we wschodnim Peru, Brazylii i północnej BoliwiiDC: 7,8–9,8 cmDO: 7,4–12,5 cmMC: 14–19 gOligoryzomys griBonvicino & Weksler, 20242 podgatunkiBrazylia (Rondônia, Mato Grosso, Pará i Tocantins)DC: 7,3–10,5 cmDO: 8,2–11,9 cmMC: 13–23 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek wymarły, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

Przypisy Nazwy polskie za:

Kategoria:Bawełniaki