Wachlarzówki (Rhipiduridae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes).
Występowanie Rodzina obejmuje gatunki występujące w orientalnej Azji, Australazji i Oceanii.
Morfologia Długość ciała 13–21 cm; masa ciała 4,5–25 g.
Systematyka Rodzaj Rhipidura zdefiniowali w 1827 roku irlandzki zoolog Nicholas Aylward Vigors i amerykańsko-brytyjski przyrodnik Thomas Horsfield w artykule poświęconym australijskim ptakom z kolekcji Towarzystwa Linneuszowskiego, opublikowanym na łamach „Transactions of the Linnean Society of London”. Autorzy wymienili kilka gatunków – Muscicapa flabellifera J.F. Gmelin, 1789 (= Rhipidura fuliginosa Sparrman, 1787), Rhipidura motacilloides Vigors & Horsfield, 1827 (= Turdus leucophrys Latham, 1801) i Muscicapa rufifrons Latham, 1801 – nie wyznaczając gatunku typowego; typ nomenklatoryczny – Muscicapa flabellifera J.F. Gmelin, 1789 (= Rhipidura fuliginosa Sparrman, 1787) (wachlarzówka posępna) – wyznaczył w 1855 roku w ramach późniejszego oznaczenia angielski ornitolog George Robert Gray.
Etymologia Rhipidura (Ripidura, Rhiphadura, Rhipadura): rhipis, ῥιπιδος rhipidos ‘wachlarz’; ουρα oura ‘ogon’. Rupicula: lub rupico ‘wiejski’. Ripidicala (Rhipidicala, Rhipidicidura): gr. ῥιπις rhipis, ῥιπιδος rhipidos ‘wachlarz’; καλος kalos ‘piękno’. Gatunek typowy: Boie wymienił kilka gatunków, z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Muscicapa flabellifera J.F. Gmelin, 1789 (= Muscicapa fuliginosa Sparrman, 1787). Muscylva (Muscyla): zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Muscicapa Brisson, 1760 (muchołówka) i Sylvia Scopoli, 1769 (kapturka). Typ nomenklatoryczny (późniejsze oznaczenie): Muscylva albogularisPodgatunek R. albicollis. Lesson, 1832. Leucocirca (Leucocerca, Leucocircus): gr. λευκος leukos ‘biały’; κερκος kerkos ‘ogon’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Leucocirca laticauda Swainson, 1838 (= Turdus leucophrys Latham, 1801). Sauloprocta: gr. σαυλοπρωκτος sauloprōktos ‘z kołyszącymi tylnymi częściami’, od σαυλοπρωκτιαω sauloprōktiaō ‘puszyć się’, od σαυλος saulos ‘buńczuczny’; πρωκτος prōktos ‘odbyt’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhipidura motacilloides Vigors & Horsfield, 1827 (= Turdus leucophrys Latham, 1801). Neomyias: gr. νεος neos ‘nowy’; nowołac. myias ‘muchołówka’, od gr. μυια muia, μυιας muias ‘mucha’; πιαζω piazō ‘chwytać’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Rhipidura euryura S. Müller, 1843. Cyanonympha: gr. κυανος kuanos ‘ciemnoniebieski’; νυμφη numphē ‘nimfa’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Hypothymis superciliaris Sharpe, 1877. Howeavis: Frank Ernest Howe (1878–1955), australijski krawiec, owolog, ornitolog; łac. avis ‘ptak’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Muscicapa rufifrons Latham, 1801. Setosura: częściowe odwrócenie epitetu gatunkowego Rhipidura setosa. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Rhipidura setosa melvillensis Mathews, 1912 (= Rhipidura isura Gould, 1841).
Podział systematyczny Analizy molekularne wskazują, że Chelidorhynx hypoxanthus, dawniej zaliczana do wachlarzówek jako Rhipidura hypoxantha, jest w rzeczywistości bliżej spokrewniona z owadówkami (Stenostiridae), a jej podobieństwo do wachlarzówek to wynik konwergencji. W takim ujęciu do rodziny należy jeden rodzaj Rhipidura z następującymi gatunkami:
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Taksony opisane przez Carla Jakoba Sundevalla