Adam Dobrodzicki, ps. „Gad” (ur. 18 kwietnia 1883 w Wadowicach, zm. 10 października 1944 w Błaszkowie) – polski działacz niepodległościowy i społeczny, malarz, litograf, scenograf i reżyser teatralny, projektant rzeźb nagrobnych, publicysta, major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Syn Ignacego – urzędnika, i Izabeli z Franzów, urodzony 18 kwietnia 1883 w WadowicachTu podano, że urodził się 8 kwietnia 1883. . Był bratem Jerzego Kazimierza (1884–1934), generała brygady Wojska Polskiego.

W okresie gimnazjalnym prowadził tajną organizację „Promień” w Wadowicach. Po ukończeniu gimnazjum męskiego i złożeniu egzaminu dojrzałości w 1902, przeniósł się do Krakowa. Studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim i historię sztuki w Akademii Sztuk Pięknych, był aktywnie zaangażowany w działalność Bratniej Pomocy. 27 czerwca 1907 wziął fikcyjny ślub z zaangażowaną politycznie socjalistką Wandą Krahelską. W ten sposób uczestniczka zamachu na Gieorgija Skałona stała się obywatelką austriacką, co chroniło ją przed represjami władz carskich. W 1908 rozwiódł się, ponieważ Krahelska 18 lutego 1908 została sądownie uniewinniona.

Adam Dobrodzicki kontynuował naukę, zainicjował powstanie w Akademii Sztuk Pięknych kół samokształceniowych, działał społecznie m.in. na rzecz budowy pomnika Jana Matejki w Krakowie. Zaangażował się w wypełnienie testamentu Jana Stanisławskiego, który pragnął aby wybudowano nowoczesny dom studencki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Po ukończeniu studiów Krakowie kontynuował naukę w Paryżu, wyjeżdżał też na plenery malarskie do Bretanii. Po powrocie do Krakowa otrzymał zamówienie na ilustrację powieści Tadeusza Micińskiego, w 1912 wygrał konkurs na projekt polichromii w katedrze Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamieńcu Podolskim. W tym samym roku wstąpił do Związku Strzeleckiego, w którym ukończył kurs oficerski.

W czasie I wojny światowej służył początkowo w II baonie 1 pułku piechoty Legionów Polskich, a następnie w 2 kompanii II baonu 5 pułku piechoty i w 7 pułku piechoty. 2 stycznia 1915 awansował do stopnia podporucznika. W 1916 został kontuzjowany w bitwie pod Kostiuchnówką. W 1917 wstąpił w szeregi sztabu I Brygady Legionów Polskich. W tym też roku, po tzw. kryzysie przysięgowym był internowany w forcie w Beniaminowie. Następnie był oficerem Komendy Głównej Polskiej Organizacji Wojskowej w Krakowie. Za postawę wykazaną w czasie walk toczonych przez Legiony Polskie, a także „prowadzenie najryzykowniejszej roboty” w POW, 17 maja 1922 został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy.

W 1918 w stopniu majora został adiutantem Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego. Po uzyskaniu przez Polskę niepodległości otrzymał stanowisko redaktora miesięcznika „Rzeczy piękne”. Jego stanowisko umożliwiło upowszechnienie twórczości artystów, którzy walczyli w szeregach Legionów, a to pozwoliło im powrócić do sił twórczych. Równocześnie wykładał w Oficerskiej Szkole Piechoty jako historyk dziejów Legionów Polskich.

W 1920 przeniósł się zawodowo do Warszawy, zamieszkał w Milanówku w domu rodziny Rufina Morozowicza. Został zweryfikowany w stopniu majora piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwy 72 pułku piechoty. Później został powołany do służby czynnej. We wrześniu 1927 został przeniesiony z 72 pp do kadry oficerów piechoty z równoczesnym oddaniem do dyspozycji szefa Departamentu Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych. W roku szkolnym 1927/28 i 1928/29 był wykładowcą geografii w Szkole Podchorążych Piechoty. Z dniem 31 maja 1929, na własną prośbę, został zwolniony z czynnej służby. W 1934 jako oficer pospolitego ruszenia pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Nowy Targ. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był wówczas „reklamowany na 12 miesięcy”.

Od 1921 współpracował z Juliuszem Osterwą, wystawione 23 lutego 1922 w Teatrze Reduta przedstawienie Ulica Dziwna wg K.A. Czyżowskiego, które Adam Dobrodzicki reżyserował i do którego stworzył scenografię stało się sensacją. W warszawskiej prasie i opinii publicznej powszechnie krytykowano złamanie panujących wówczas kanonów sztuki. W 1926 związał się artystycznie ze Spółdzielnią Artystów ŁAD, dla której projektował kilimy (współpraca z Heleną Bukowską-Szlekys). W 1929 otrzymał stanowisko dyrektora Państwowej Szkoły Przemysłu Drzewnego w Zakopanem i zajmował je do 1936, kiedy został mianowany naczelnikiem wydziału wychowania w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego udzielał się społecznie m.in. w Związku Strzeleckim, a także w Związku Legionistów Polskich, gdzie piastował funkcję prezesa w Zakopanem. Tam też aktywnie uczestniczył w działalności Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem.

W czasie II wojny światowej, przeżył powstanie warszawskie. Przebywał w obozie przejściowym Dulag 121.

Zmarł 10 października 1944 w Błaszkowie. Pochowany na cmentarzu w Odrowążu.

30 lutego 1926 ożenił się z Wandą Czarnocką, działaczką niepodległościową, odznaczoną Medalem Niepodległości (23 grudnia 1933), poz. 139, jako Czarnocka Dobrodzicka Wanda..

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6675 – 17 maja 1922 Krzyż Niepodległości – 13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2 maja 1922) Krzyż Walecznych trzykrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 28 czerwca 1939 „za zasługi na polu pracy społecznej”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Za wierną służbę”

Przypisy

Bibliografia

Słownik biograficzny teatru polskiego 1765–1965, praca zbiorowa na podstawie materiałów Stanisława Dąbrowskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, s. 133.

Linki zewnętrzne

Marek Sołtysik, Bomby w damskich rękach, Palestra 9–10/2009. Maria Morozowicz-Szczepkowska, Na stałe w Milanówku, Towarzystwo Miłośników Milanówka 14 maja 2010. .

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów) Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Członkowie Bratniej Pomocy Kategoria:Członkowie Komendy Głównej POW Kategoria:Członkowie terytorialnych władz organizacyjnych Związku Legionistów Polskich Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939) Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Wadowicach Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy malarze modernizmu Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy litografowie Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polscy plastycy Kategoria:Polscy scenografowie teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy architekci wnętrz Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy projektanci Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Kostiuchnówką 1916 Kategoria:Urzędnicy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Kategoria:Więźniowie Dulagu 121 Pruszków Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1944