thumb|Kwiat malwy różowej z widocznym pyłkiem thumb|Malwa blada Malwa, topolówka (Alcea L.) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Podawanych jest z niego ok. 60, 70, 80 gatunków. Pochodzą one głównie ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego (tylko w Turcji rośnie 18 gatunków). Poza tym rosną w południowej i wschodniej Europie oraz południowo-zachodniej i centralnej Azji. W Polsce jako przejściowo dziczejącą (efemerofit) stwierdzono tylko malwę pomarszczoną A. rugosa. W naturze przedstawiciele tego rodzaju rosną na suchych, często skalistych siedliskach.
Niektóre gatunki nie są znane z natury. Tak jest z najbardziej popularnymi w uprawie ze względów ozdobnych malwami różowymi (A. rosea) i figolistnymi (A. ficifolia). Suche pędy używane są jako materiał opałowy, a korzenie mają zastosowanie lecznicze.
Morfologia Pokrój Zielne rośliny wieloletnie, rzadko jednoroczne, osiągające zwykle do 3 m wysokości, czasem nawet do 7 m. Pędy wyprostowane, zwykle nierozgałęzione, rzadko rozgałęzione. Okryte są włoskami gwiazdkowatymi, często szorstkie, rzadko są nagie (zwłaszcza w czasie owocowania), czasem też z długimi włoskami pojedynczymi. Liście Duże, skrętoległe, długoogonkowe. U nasady znajdują się trwałe lub szybko odpadające przylistki jajowate lub podzielone na dwie lub 4 łatki. Blaszka liściowa jajowata do okrągłej, słabo wcinana lub głęboko, dłoniasto klapowana. Brzeg blaszki karbowany lub ząbkowany, wierzchołek tępy lub zaostrzony. Użyłkowanie wyraźne. Liście jesienne częściowo zimotrwałe. Kwiaty Okazałe wyrastają pojedynczo lub w pęczkach u nasady liści lub przysadek tworząc szczytowe kłosokształtne grono. Pod kielichem obecny jest kieliszek tworzony przez 6, rzadziej 7–9 listków zrośniętych u nasady. Działki kielicha w liczbie 5, połączone są u nasady. W czasie owocowania powiększają się, ale nie są rozdęte. Działki lancetowate, zaostrzone lub tępe, szorstko owłosione gwiazdkowatymi włoskami. Płatki, także w liczbie 5, zwykle na szczycie są mniej lub bardziej wycięte. Są różnobarwne – różowe, purpurowe, żółte lub białe, u nasady ciemniejsze lub jaśniejsze i zwykle białoowłosione. Zwykle o średnicy przekraczającej 3 cm. Pręciki liczne, zrośnięte w nagą, pięciokątną kolumnę otaczającą słupkowie. Zakończone są żółtymi pylnikami. Jednokomorowych zalążni jest 20 do 40 i tyle samo jest rozgałęzionych szyjek słupków, zakończonych zbiegającymi, nitkowatymi znamionami. Owoce Rozpadający się, złożony z 15–40 dwukomorowych rozłupek. Komora dolna (proksymalna) zawiera pojedyncze nasiono, a górna (dystalna) jest płonna. Nasiona nerkowate, brązowe, nagie lub drobno owłosione.
Systematyka Kwestionowano zasadność wyodrębniania przynajmniej części gatunków (w tym popularnych w uprawie) do tego rodzaju, uznając że reprezentują rodzaj prawoślaz (Althaea). Badania taksonomiczne potwierdziły jednak istotność różnic morfologicznych (żółte pylniki, a nie purpurowe, rozłupki dwu-, a nie jednokomorowe) i podtrzymana została koncepcja Karola Linneusza traktowania tych rodzajów odrębnie.
Gatunki z tego rodzaju tworzą mieszańce międzyrodzajowe z prawoślazem Althaea – ×Alcathaea Hinsley. Pozycja systematyczna Rodzaj z plemienia Malveae, podrodziny Malvoideae, rodziny ślazowatych Malvaceae z rzędu ślazowców.
Wykaz gatunków
Zastosowanie Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Szczególnie rozpowszechniona na całym świecie jest malwa różowa (A. rosea), poza tym uprawiana jest malwa figolistna (A. ficifolia), malwa pomarszczona (A. rugosa) i malwa blada (A. pallida). Suche pędy używane są jako materiał opałowy, a korzenie mają zastosowanie lecznicze. W pochówkach człowieka neandertalskiego stwierdzono obecność wianków na głowę wykonanych z tych roślin i przęśli.
Przypisy
Kategoria:Ślazowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza