Powłoka – warstwa materiału wytworzona w sposób naturalny lub sztuczny albo nałożona sztucznie na powierzchnię przedmiotu wykonanego z innego materiału, w celu uzyskania określonych właściwości technicznych lub dekoracyjnych.
Ogólne informacje Powłoki ze względu na występowanie budowy warstwowej można podzielić na: powłoka jednowarstwowa (monowarstwa) - powłoka nałożona na podłoże w jednym procesie lub operacji technologicznej; składająca się tylko z jednej warstwy. Dodatkowo wyróżnia się: powłoka jednoskładnikowa - zbudowana tylko z jednego materiału powłoka wieloskładnikowa - zbudowana z wielu różnych materiałów. powłoka wielowarstwowa (multiwarstwowa) - powłoka składająca się z dwóch lub większej ilości materiałów. Dodatkowo wyróżnia się: powłoka wielokrotna - składa się z dwóch lub większej ilości warstw tego samego materiału w ośrodkach technologicznych o nieznacznie różniących się własnościach fizykochemicznych powłoka przekładana - składa się z kilku warstw różnych materiałów, ale jeden z nich występuje dwukrotnie i nie bezpośrednio po sobie.
Klasyfikacja powłok Podział ze względu na użyty rodzaj materiału Materiał powłokowy Rodzaje PrzykładyMetalczyste metale powłokowenikiel, chrom, glin, miedź, srebro, złoto itd.stopy i kompozyty powłokowemosiądz, brąz itd.Niemetalzwiązki metali podłożatlenki, fosforany, szczawiany itd.farbyolejne, emulsyjne, lakierowe, wapienne itd.lakieryolejne, żywiczne, nitrocelulozowe itd.żywicenaturalne, sztuczneemalie lakierniczeolejne, celulozowe itd.emalie szklisteartystyczne, techniczne, podstawowe, kryjąceolejeroślinne, mineralne, zwierzęcesmarystałe, ochronnewoskinaturalne, syntetycznecementyorganiczne, bitumiczne, smołowe, glejtowo-glicerynowe itd.asfaltynaturalne, pirogenicznemateriały ceramicznetlenki, węgliki, azotki i ich mieszaninycermetaletworzywa sztucznepolietylen, polistyren, poli(chlorek winylu) itd.kauczukinaturalne, syntetycznegumymiękkie, twarde
Podział ze względu na sposób wytworzenia Powłoki galwaniczneelektrolitycznekąpielowetamponowechemicznewymianakontaktredukcjakonwersyjnechemiczneelektrochemicznePowłoki zanurzenioweogniowemalarskiezwykłeforezowePowłoki natryskowecieplnepłomienioweindukcyjneoporowełukoweplazmowedetonacyjnemalarskierozsmarowaniowepolewaniowenatryskiwane pneumatycznienatryskiwane hydrodynamicznienatryskiwane elektrostatyczniePowłoki platerowedociskowemechanicznewybuchowenatopieniowenapawanelutospawaneelektroiskrowePowłoki krystalizacyjnenaparowanenapylane jonowo
Podział ze względu na zastosowanie Powłoki ochronne
Powłoki ochronne - powłoki zaprojektowane jedynie do ochrony powierzchni materiału przed szkodliwym wpływem otaczającego go środowiska i przed oddziaływaniem mechanicznym. Wyróżnia się: powłoki do ochrony czasowej - zabezpieczają materiał przed korozją podczas transportu, magazynowania lub w okresach między poszczególnymi operacjami technologicznymi powłoki do ochrony trwałej - zabezpieczają materiał przed korozją w warunkach eksploatacji. W przypadku gdy zarówno powłoka jak i chronione podłoże są metalem, można dodatkowo wyróżnić: powłoki katodowe - powłoki wykonane z metalu, którego potencjał elektrodowy w warunkach danego środowiska korozyjnego jest bardziej elektrododatni, niż potencjał materiału podłoża. Chronią podłoże tylko jeżeli są szczelne. powłoki anodowe - powłoki wykonane z metalu, który w danym środowisku korozyjnym wykazuje potencjał niższy, niż podłoże. Chronią podłoże nawet jak ulegną zniszczeniu. Powłoki dekoracyjne Powłoki dekoracyjne - powłoki mające na celu nadać przedmiotowi estetyczny wygląd zewnętrzny, o którym decydują przede wszystkim odpowiednia barwa, połysk, odporność na pokrywanie się nalotem i faktura powierzchni. Powłoki ochronno-dekoracyjne Powłoki ochronno-dekoracyjne - powłoki służące do zabezpieczenia materiału przed korozją, nieznacznymi uszkodzeniami mechanicznymi, jak i nadanie atrakcyjnego wyglądu powierzchni. Powłoki techniczne Powłoki techniczne - powłoki służące do nadania materiałowi określonych własności fizycznych (mechanicznych, elektrycznych, termicznych itd.). Dzieli się je na: poprawiające własności tribologiczne - powłoki najczęściej poprawiające twardość i odporność na ścieranie poprawiające własności elektryczne - powłoki poprawiające przewodność elektryczną styków poprawiające własności termofizyczne - powłoki zmieniające odporność na działanie wysokich temperatur, własności emisyjnych i przewodność cieplną materiałów. powłoki technologiczne - powłoki służące do poprawy właściwości półwyrobów w trakcie realizacji procesu technologicznego wytwarzania lub chroniące przed dyfuzją niepożądanych składników. poprawiające zdolność lutowania zabezpieczające przed dyfuzją powłoki regeneracyjne - powłoki służące do odtworzenia pierwotnego wymiaru, kształtu częściowo zużytego elementu. powłoki katalityczne - powłoki zmieniające szybkość zachodzenia reakcji w materiałach z otaczającym go gazem lub powodujące zmianę temperatur zachodzenia danych reakcji. powłoki optyczne - powłoki zmieniające własności optyczne materiałów, takie jak połysk powierzchni, pochłanianie/odbijanie danych zakresów promieniowania elektromagnetycznego.
Właściwości powłok ParametryRodzajgeometrycznegrubośćstruktura stereometrycznanierówności powierzchniwady struktury stereometrycznejgeometryczno-fizykochemiczneenergetycznepromiennekatalitycznetermofizycznefizykochemicznestrukturanaprężenia własneprzyczepnośćtwardośćplastyczność i elastycznośćwłasności elektryczne i magnetyczneeksploatacyjneodporność korozyjnaporowatośćpęcznienieprzepuszczalnośćdekoracyjnewygląd zewnętrznybarwapołyskzdolność krycia
Zobacz też dyfuzja adhezja elektroliza galwanizacja platerowanie falistość powierzchni chropowatość powierzchni warstwa wierzchnia inżynieria powierzchni
Przypisy
Kategoria:Inżynieria powierzchni