Festiwal Łódź Czterech Kultur, (FŁ4K) – doroczny festiwal kulturalny, odbywający się w Łodzi od 2010 i będący kontynuacją organizowanego w latach 2002–2009 Festiwalu Dialogu Czterech Kultur.
Organizatorem FŁ4K od 2016 jest Centrum Dialogu im. Marka Edelmana (wcześniej instytucja odpowiadała za organizację wydarzenia w latach 2011–2012). W latach 2013–2016 festiwal organizowany był przez Muzeum Miasta Łodzi.
Idea Nazwa festiwalu odnosi się do czterech kultur, które wywarły wpływ na historię Łodzi przemysłowej: niemieckiej, żydowskiej, polskiej i rosyjskiej, jednak jego najnowsze edycje uwzględniają także wydarzenia promujące kulturę ukraińską, białoruską i inne, których przedstawiciele współtworzą dzisiejszą społeczność miasta. Obecnie w programie imprezy są wydarzenia artystyczne z dziedziny teatru, muzyki i sztuk wizualnych, edukacyjne – warsztaty i lekcje dla szkół – oraz integrujące społeczność – spotkania, spacery, pikniki czy potańcówkihttps://www.4kultury.pl/, https://2021.4kultury.pl/, https://2020.4kultury.pl/program, https://2019.4kultury.pl/program, https://2018.4kultury.pl/program, http://2017.4kultury.pl/program..
Każdej edycji festiwalu towarzyszy hasło przewodnie, wokół którego skoncentrowana jest koncepcja programowa. W kolejnych latach były to „Powroty” (2010), „Mistrzowie” (2011), „Generacje” (2012), „Wstęp wolny” (2013), „Dźwięki Łodzi” (2014), „Podwórka kontra pałace” (2015), „Obcy nadchodzą” (2016), „Alfabet dialogu” (2017), „Kultura buntu” (2018), „Współistnienie” (2019), „Przyszłość bez powrotu” (2020), „Przyszłość teraz!” (2021) i „Bliscy” (2022).
W latach 2010–2016 za koncepcję programową wydarzenia odpowiadał dyrektor artystyczny; w latach 2017–2021 program tworzony był przez zespół kuratorski, w 2022 zastąpiony szerszym zespołem programowym.
Historia 1. edycja, 14–18 września 2010, „Powroty” Organizator: Miasto Łódźhttp://pl.2010.4kultury.pl/..
Dyrektor Artystyczny: Bogdan Toszahttps://e-teatr.pl/Lodz-zaczyna-sie-festiwal-Lodz-czterech-kultur-a99690 (dostęp 2023-02-21)..
Festiwal odbył się pod hasłem „Powroty”, nawiązującym do prezentowanych podczas wydarzenia filmów dokumentalnych o diasporze żydowskiej: „Dwa Rembrandty” w ogrodzie (pierwszy pokaz w Łodzi), scenariusz i reżyseria: Jerzy Śladkowski, produkcja: Niemcy, Polska 2009, czas: 79 minut „Ostatni z Krasuckich”, scenariusz i reżyseria: Y.A. Krasucky, produkcja: Izrael 2009, czas: 54 minuty „Pizza w Auschwitz”, scenariusz i reżyseria: Moshe Zimerman, produkcja: Izrael 2008, czas: 52 minuty „Kredens”, scenariusz i reżyseria: Jacob Dammas, produkcja: Polska, Dania 2007, czas: 28 minut „Przystanek Dłużek”, scenariusz i reżyseria: Irit Shamgar, produkcja: Polska, Izrael 2008, czas: 59 minut
Poza przeglądem filmów dokumentalnych w ciągu pięciu festiwalowych dni odbyło się łącznie 30 wydarzeń, w tym spektakle „Czas terroru” na motywach „Róży” Stefana Żeromskiego w reżyserii Lecha Raczaka, „Przypadek Iwana Iljicza” na motywach „Śmierci Iwana Iljicza” Lwa Tołstoja w reżyserii Jacka Orłowskiego, „Dybuk” Szymona An-skiego w reżyserii Mariusza Grzegorzka, przedpremierowy pokaz przedstawienia Teatru Telewizji „Powidoki” w reż. Macieja Wojtyszko, spektakl Sanktpetersburskiego Teatru Baletu Borisa Ejfmana „Don Kichot, czyli Fantazja szaleńca”, wystawy „Wrogościnność. Podejmowanie obcych”, „A–Z (gabloty edukacyjne)” i „Ludzie Czechowa”, warsztaty kultury żydowskiej i pisania ikon dla młodzieży, spotkania literackie, koncerty, a także przegląd filmów Grigorija Aleksandrowahttp://pl.2010.4kultury.pl/program.
2. edycja, 10–12 września 2011, „Mistrzowie” Organizator: Centrum Dialogu im. Marka Edelmanahttps://nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/dialog/aktualnosci/lodz-czterech-kultur-2011 (dostęp 2023-01-21)..
Dyrektor Artystyczny: Bogdan Toszahttps://lodz.naszemiasto.pl/lodz-czterech-kultur-2011-program-wydarzenia-koncerty-teatr/ar/c13-2834790 (dostęp 2023-01-21)..
Festiwal odbył się pod hasłem „Mistrzowie”.
W trakcie ośmiu festiwalowych dni odbyło się 55 wydarzeń, w tym koncert otwarcia z udziałem Vitaly’a Podolsky’ego i Agite Drive Ensemble oraz Czesław Śpiewa, liczne projekcje i spotkania w ramach filmowego cyklu „Born to Kvetch”, spektakle – monodram „Tam, gdzie rosną porzeczki” Leo Kantora, dramaty Hanocha Levina: „Mord” w reż. Norberta Rakowskiego, „Sprzedawcy gumek” w reż. Artura Tyszkiewicza oraz „Kaskada” w reż. Agnieszki Olstein, warsztaty izraelskich tańców ludowych i tworzenia wycinanek oraz gra miejska. Goście festiwalu mogli zobaczyć także wystawy: Jacka Sempolińskiego „Rękę Farbiarza”, fotograficzną „Architekturę Przymusu” (autorzy: Herman van den Boom, Artur Chrzanowski, Marek Domański, Tomasz Ferenc, Konrad Grajner, Weronika Duda-Łozińska) oraz wystawę fotografii wykonanych podczas warsztatów tańca.
thumb|Koncert Urszuli Dudziak i Miki Urbaniak na rozpoczęcie trzeciej edycji festiwalu, 14 września 2012 thumb|Próba przed koncertem kwartetu smyczkowego, 19 września 2012 Festiwal zakończył się spektaklem teatru tańca „L’Après-midi – un solo pour Emmanuel Eggermont” według koncepcji Raimunda Hoghe w wykonaniu Emmanuela Eggermontahttp://pl.2011.4kultury.pl/program.
3. edycja, 14–22 września 2012, „Generacje” Organizator: Centrum Dialogu im. Marka Edelmana.
Dyrektor: Zbigniew Brzoza.
Festiwal pod hasłem „Generacje” miał w założeniu łączyć różne generacje twórców i odbiorców. Festiwal był interdyscyplinarny, łącząc pięć dziedzin: literaturę, teatr, film, sztuki audiowizualne i muzykę. Wstęp na zdecydowaną większość wydarzeń (wystaw, projekcji filmowych, przedstawień, warsztatów) był bezpłatny.
Festiwal rozpoczął się w Manufakturze koncertem Urszuli Dudziak i jej córki Miki Urbaniak. Widzowie dwukrotnie mieli okazję wziąć udział w koncercie Kwartetu Czterech Kultur – raz w podziemnych zbiornikach na wodę pitną na osiedlu Stoki, drugi raz w dawnym Domu Towarzystwa Kredytowego Miejskiego. Kwartet stworzyli: Maciej Łabecki – I skrzypce (Polska), Max Simon – II skrzypce (Niemcy), Yuval Gotlibovich – altówka (Izrael) oraz Konstantin Manajew – wiolonczela (Rosja). Muzycy wykonali cztery utwory czterech kompozytorów: V Kwartet smyczkowy Aleksandra Tansmana, I Kwartet smyczkowy Erwina Schulhoffa, III Kwartet smyczkowy Grażyny Bacewicz oraz II Kwartet smyczkowy Mieczysława Weinberga.
W programie znalazły się także spektakle „Merylin Mongoł” Nikołaja Kolady w reż. Bogusława Lindy, „Hotel Savoy” na podstawie powieści Josepha Rotha w reż. Michała Zadary i „Kokolobolo” Roberta Urbańskiego w reż. Jacka Głomba, warsztaty z improwizacji etno-jazzowej i plastyczne dla dzieci, wystawa „Ekspres Wschód. Powrót do awangardy”, projekcje, spotkania i zwiedzania. Na zakończenie festiwalu zagrała kapela Minimal Compact.
4. edycja, 10–12 maja oraz 10–19 września 2013, „Wstęp wolny” Organizator: Muzeum Miasta Łodzi.
Dyrektor artystyczny: Zbigniew Brzozahttps://lodz.naszemiasto.pl/zbigniew-brzoza-nowym-dyrektorem-festiwalu-lodz-czterech/ar/c13-1549321 (dostęp 2023-02-21)..
Festiwalowe hasło „Wstęp wolny” nawiązywało do faktu, że udział we wszystkich festiwalowych wydarzeniach, odbywających się głównie w plenerze, był bezpłatny. Wydarzenie zainaugurował występ Plasticiens Volants na rynku Manufaktury. Podwórka łódzkich kamienic posłużyły jako sceneria dla przedstawień teatralnych zrealizowanych na zamówienie Festiwalu: Teatr Ósmego Dnia wykorzystał wspomnienia mieszkańców kamienicy przy ul. Zgierskiej 38a, a Krzysztof Garbaczewski zaanektował pustostan przy Piotrkowskiej 37. Izabela Chlewińska zaprezentowała multimedialny spektakl „Tralfamadoria” to multimedialny spektakl solowy poruszający temat śmierci. Z koncertem „Muzyka Żydów z Odessy” wystąpili Boris Malkovsky i Raphael Rogiński, a koncert „Shaza plays Polański” wykonali Paweł Szamburski i Patryk Zakrocki.
Przed oficjalną inauguracją festiwalu Joanna Rajkowska rozpoczęła projekt „Diamenty Łodzi”, polegający na przetwarzaniu przez artystów fasad zrujnowanych kamienic w dzieła sztuki. Działania Rajkowskiej podjęte w kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 3 zakończyły się w 2014. Wśród artystów, którzy przyjechali do Łodzi, znaleźli się także: The Tiger Lillies, Sara Tenenberg-Bialas i Karsten Troyke, Steven Bernstein i Marcina Masecki oraz Mikołaj Trzaska.
5. edycja, 6–15 czerwca 2014, „Dźwięki Łodzi” Organizator: Muzeum Miasta Łodzihttp://2014.4kultury.pl/pl/ (dostęp 2023-02-21)..
Dyrektor artystyczny: Zbigniew Brzozahttps://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/zbigniew-brzoza-dyrektorem-festiwalu-lodz-czterech-kultur (dostęp: 2023-01-21)..
Festiwal odbył się pod hasłem „Dźwięki Łodzi”. W części teatralnej wydarzenia uczestnicy zobaczyli plenerowy monodram „Dziadek” Adama Walnego, przedstawienie Janusza Opryńskiego „Obywatele Wschodniej 50”, gościnne przedstawienie „Jeżyce” Teatru Nowego z Poznania w reż. Marcina Wierzchowskiego, spektakl Podwórko Rewolucji 29 – „Lament Łódzki” oraz „Mit 200 Sachen ins Meer” – spektakl niebieckiego teatru RambaZamba, w którym profesjonalni artyści pracują z osobami z niepełnosprawnością intelektualnąhttps://pap-mediaroom.pl/inne/drugi-weekend-festiwalu-lodz-czterech-kultur-pod-znakiem-teatru (dostęp 2023-01-21)..
Jednym z centralnych wydarzeń był Cyrk Czterech Kultur – cyrkowa rewia z udziałem dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami, zrealizowana pod artystyczną opieką Teatru Pinokio z udziałem rosyjskiego zespołu teatralno-cyrkowego Licedei; w towarzyszących wydarzeniu ulicznych występach wzięły udział m.in. Teatr Klinika Lalek, niemiecka grupa clownów Pas Par Tout oraz berliński teatr uliczny Grotest Maruhttps://culture.pl/pl/wydarzenie/spotkanie-czterech-kultur-w-lodzi (dostęp 2023-01-21)..
Na część muzyczną złożyły się koncerty: męskiego chóru KAIROS, Leny Piękniewskiej „Kołysanki Na Wieczny Sen”, Karbido i Jurija Andruchowycza „Samogon/Cynamon/Absynt” oraz Big Bandu i Kwartetu Marca Bernsteina. Uczestnicy wysłuchali także koncertu najpiękniejszych piosenek z 20-lecia międzywojennego w aranżacjach studentów łódzkiej Szkoły Filmowej pod wspólnym tytułem „Paryż w dzień, Berlin nocą, Łódź nad ranem”; koncertu muzyki dawnej w wykonaniu zespołu Scandicus oraz tytułowego koncertu „Dźwięki Łodzi” w wykonaniu Matthew Herberta i zespołu L.Stadt.
W sekcji sztuk wizualnych powstała wystawa „Galeria Jeansów” – projekt łódzkich środowisk artystycznych, którego głównym celem było pokazanie dzieciom z okolic ulicy Wschodniej w Łodzi prawdziwej wartości sztukihttps://lodz.naszemiasto.pl/festiwal-czterech-kultur-2014-szklane-podworko-na/ar/c13-2715992 (dostęp 2023-01-21)..
Wydarzenia festiwalowe uzupełniono o cykl debat prowadzonych przez Jacka Żakowskiego z udziałem Kazimiery Szczuki, prof. Zbigniewa Izdebskiego, prof. Jana Hartmana, Piotra Pacewicza, prof. Juliusza Gardawskiego, Jacka Santorskiego, prof. Janusza Czapińskiego i prof. Stanisławy Golinowskiejhttp://2014.4kultury.pl/pl/program-2/ (dostęp 2023-01-21)..
Jako epilog Festiwalu w październiku 2014 swój wernisaż miał projekt Joanny Rajkowskiej – „Pasaż Róży” w podwórku kamienicy przy ul. Piotrkowskiej 3https://dzienniklodzki.pl/aneks-do-festiwalu-lodz-czterech-kultur-pasaz-rozy-juz-otwarty-zdjecia/ar/3614017 (dostęp 2023-01-21)..
6. edycja, 18–21 czerwca 2015, „Podwórka kontra pałace Organizator: Muzeum Miasta Łodzi”http://2015.4kultury.pl/ (dostęp 2023-01-21)..
Dyrektor artystyczny: Zbigniew Brzozahttps://dzienniklodzki.pl/zbigniew-brzoza-nadal-dyrektorem-festiwalu-lodz-czterech-kultur/ar/9106948 (dostęp 2023-01-21)..
Myślą przewodnią festiwalu, przebiegającego pod hasłem „Podwórka kontra pałace”, była zmiana opinii o Łodzi jako o „mieście bez historii” i przywrócenie pamięci o jednym z ważniejszych dla tożsamości współczesnych Polaków wydarzeń – Rewolucji 1905 roku i Powstaniu łódzkimhttp://2015.4kultury.pl/informacje/na-konferencji-o-programie/ (dostęp 2023-01-21).. W programie znalazły się koncerty, spektakle, projekcje filmowe oraz inicjatywy street-artowehttp://2015.4kultury.pl/program/ (dostęp 2023-01-21)..