Kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce – zabytkowy kościół katolicki w Orawce, w województwie małopolskim. Jest kościołem parafialnym należącym do dekanatu Jabłonka archidiecezji krakowskiej.

Świątynia znajduje się na Szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego. W roku 2003 została uznana za pomnik historii.

Historia Zbudowany z inicjatywy ks. Jana Sczechowicza. Przygotowania do postawienia kościoła rozpoczęły się w roku 1650 roku, kiedy to za 20 talarów cesarskich zakupiono na ten cel jedną trzecią tzw. Roli Madoniowej. W roku 1651 budowa była już zaawansowana, wtedy to poświęcony został ołtarz przenośny (portatyl), co umożliwiło sprawowanie nabożeństw. W 1656 roku wizytator kościelny ks. Jana Ratułowski opisuje kościół w Orawce podając, że jego ściany wybudowane już były do wysokości 2 sążni (ok. 3,45 m). W tym czasie gotowa już była dzwonnica, w niej umieszczone były tymczasowo zakupione do kościoła trzy ołtarze i konfesjonał. Kościół ukończono przed 1659 rokiem, a konsekrowano w 1715 roku przez biskupa belgradzkiego Łukasza Natali.

W 1728 roku ukończono budowę murowanej kaplicy Matki Bożej Bolesnej przy wschodniej ścianie prezbiterium. W latach 1926-1927 kaplicę nakryto ośmiopołaciową kopułą z latarnią, w 1935 przywrócony został stan pierwotny - wspólny dach nad nawą i kaplicą. W 1901 roku przebudowano dzwonnicę. Nowa wieża została częściowo wbudowana w nawę. Zmieniono również barokowy hełm wieńczący wieżę na neogotycki wysoki dach. Obecne zwieńczenie wieży pochodzi z 1935 roku.

Kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce jest uważany za najstarszy drewniany kościół . Wpisany został do rejestru zabytków decyzją z dnia 22 stycznia 1970 roku pod numerem 167. W roku 2003 uznany został za pomnik historii.

Architektura Kościół jest orientowany, wybudowany z drewna na kamiennej podmurówce. Postawiony w konstrukcji zrębowej, wieża w konstrukcji słupowej. Ściany kościoła i wieży są pokryte gontem. Kościół jest jednonawowy z wydłużonym, węższym od nawy prezbiterium, zamkniętym wielobocznie. Do prezbiterium od północy przylega zakrystia, a od wschodu murowana kaplica Matki Bożej Bolesnej. Po południowej stronie nawy mieści się drewniana kruchta. Od zachodu do nawy przylega wieża o pochyłych ścianach, zwieńczona izbicą i ostrosłupowym hełmem z czterema narożnymi wieżyczkami. Dach dwuspadowy, wspólny dla nawy, prezbiterium i murowanej kaplicy, pokryty gontem. W dachu umieszczona jest sygnaturka.

Nawa i prezbiterium nakryte są płaskimi drewnianymi stropami, w nawie z zaskrzynieniami na słupach. Kaplica przykryta sklepieniem kolebkowym z lunetami. Tęcza posiada wykrój odcinka koła. W zachodniej części nawy umieszczony jest chór muzyczny.

Wystrój i wyposażenie Ołtarz główny św. Jana Chrzciciela z pietą oraz dwa boczne (Niepokalanego Poczęcia i Męki Pańskiej są późnobarokowe z końca XVII lub początku XVIII w. Ambona w stylu barokowym. Ławki i stalle są polichromowane: na stallach namalowano wizerunki biskupów i opatów węgierskich, ławki ozdobione są malowaną dekoracją roślinną. Na belce tęczowej umieszczona jest barokowa, rzeźbiona Grupa Ukrzyżowania.

W kaplicy znajduje się ołtarz z 1728 roku, a także Stacje Drogi Krzyżowej z 1857 autorstwa Szczepana Sitarskiego i XIX-wieczne konfesjonały.

Na emporze przy zachodniej ścianie nawy znajdują się jedne z najstarszych w Polsce, zbudowane w 3. ćwierci XVII wieku, grywalne organy piszczałkowe.

Dekoracje malarskie wnętrza Całe wnętrze kościoła i część wyposażenia pokryto figuralno-ornamentalną polichromią. Na dekorację malarską składają się cykle o zróżnicowanej treści:

sceny z życia św. Jana Chrzciciela, galeria świętych i błogosławionych, sceny ilustrujące dziesięć przykazań namalowane na parapecie chóru.

Sceny z życia św. Jana Chrzciciela Cykl powstały według koncepcji ówczesnego proboszcza, ks. Sczechowicza między 1656 a 1659 rokiem. Składa się z 14 obrazów. Cztery największe znajdują się na stropie nawy i prezbiterium, są to: Zwiastowanie Zachariaszowi, Nawiedzenie św. Elżbiety, Narodziny św. Jana Chrzciciela i św. Jan na Puszczy. Kolejne sceny, malowane na ścianach nawy i prezbiterium to: Kazanie św. Jana Chrzciciela, Głos wołającego na puszczy, Ukazanie Jezusa, Chrzest Chrystusa, św. Jan napomina Heroda, św. Jan Chrzciciel w więzieniu, Uczta Heroda, Ścięcie św. Jana Chrzciciela, Podanie głowy św. Jana przez Salome matce swej Herodiadzie oraz Pogrzeb św. Jana.

Galeria świętych i błogosławionych Cykl ukończony w 1711 roku. Są to przedstawienia 53 świętych i błogosławionych związanych z hagiografią węgierską umieszczone w dolnych partiach ścian prezbiterium, na zapleckach stalli oraz na ścianach i zaskrzynieniach w nawie. Są to m.in. św. Stefan, św. Emeryk, św. Władysław, św. Salomon, św. Kazimierz, św. Dawid, św. Ludwik, św. Gunter, św. Wojciech, bł. Sebastian, św. Gerard, św. Beztertus, św. Bonifacius, św. Piligrin, św. Buldus, św. Gaudenty i inni. Galerię uzupełniają herby osób związanych z historią Orawy: cesarza Ferdynanda III Habsburga, arcybiskupa Jerzego Lippaya de Zombor. Wśród uzupełniających cykl przedstawień są św. Krzysztof niosący Dzieciątko Jezus, św. Anna nauczająca Marię oraz sceny przedstawiające diabły i piekło, a także wizerunki apostołów i muzykujących aniołów.

Dekalog Cykl namalowany na parapecie chóru muzycznego w XVIII lub 1 ćw. XIX wieku. Poszczególne przykazania ilustrują dynamiczne scenki rodzajowe.

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne Dziedzictwo kulturowe kościoła św. Jana Chrzciciela w Orawce - wirtualna wystawa Kościół Orawka Parafia w Orawce. Kościół św. Jana Chrzciciela w Orawce

Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Jabłonka Kategoria:Drewniane kościoły w województwie małopolskim Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie nowotarskim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela Kościół Kategoria:Kościoły w archidiecezji krakowskiej