mały|Wielki Kaukaz z powietrza mały|Góra Dżan-Tugan Wielki Kaukaz (azer.: Böyük Qafqaz; gruz.: კავკასიონის ქედი, trl.: Kavkasionis K'edi, trb.: Kawkasionis Kedi; ros.: Большой Кавказ, Bolszoj Kawkaz) – część łańcucha górskiego Kaukazu w Eurazji, rozciągający się na długości ok. 1200 km między morzami: Czarnym i Azowskim na zachodzie a Kaspijskim na wschodzie, na terytorium Rosji, Gruzji i Azerbejdżanu. Najwyższym szczytem jest Elbrus, który wznosi się na wysokość 5642 m n.p.m. Znajduje się tu Park Narodowy „Przyelbrusie”, Kabardyjsko-Bałkarski Rezerwat Wysokogórski, Park Narodowy „Alania”, a także Rezerwat Północnoosetyjski. We wschodniej części Wielkiego Kaukazu znajduje się Park Narodowy „Samurskij” i Rezerwat przyrody „Erzi”, a w zachodniej Teberdyński Park Narodowy.
Geologia Wielki Kaukaz jest wąskim antyklinorium. Jego środkowa część zbudowana jest z silnie sfałdowanych prekambryjskich gnejsów, łupków krystalicznych, amfibolitów, kwarcytów i marmurów, a także sylurskich ofiolitów (reliktów płyty oceanicznej). W dewonie zostały one pocięte dajkami diorytów, porfirów i sjenitów. Na północy do tych skał przylega pas wychodni skał okruchowych i węglanowych, sfałdowanych w orogenezie waryscyjskiej i zmetamorfizowanych, z przewarstwieniami wulkanitów kambryjsko-dolnokarbońskich. Na skałach tych leży górnokarbońska molasa z pokładami węgla kamiennego oraz pstre piaskowce i iłowce dolnego permu. W południowej części antyklinorium znajdują się skały okruchowe z paleogenu, przewarstwione wulkanitami. Znajdują się tutaj wulkany Kazbek i Elbrus. Główne fałdowania Wielkiego Kaukazu odbyły się w fazie rodańskiej orogenezy alpejskiej. Na obszarze Wielkiego Kaukazu znajduje się osiem szczytów o wysokości przekraczającej 5000 metrów. Są to kolejno (według wysokości): Elbrus (Rosja), Dychtau (Rosja), Szchara (Rosja oraz Gruzja), Kosztantau (Rosja), Kazbek (Rosja oraz Gruzja), Dżangitau (Rosja oraz Gruzja), Miżyrgi (Rosja) oraz Pik Puszkina (Rosja oraz Gruzja)Wojciech Scelina, Elbrus. Przewodnik, Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2022, s. 53, .
Wybrane szczyty Elbrus, 5642 m, Dychtau, 5205 m, Szchara, 5201 m, , najwyższy szczyt Gruzji Kosztantau, 5151 m, Kazbek, 5054 m, Dżangitau, 5051 m, Miżyrgi, 5047 m, Pik Puszkina, 5033 m, Katyntau, 4979 m, Szota Rustawelis Mcwerwali/pik Szota Rustaweli, 4859 m, , 4858 m, Uszba, 4710 m, , 4525 m, Tebulos Mta/Tebułosmta, 4493 m, Bazardüzü, 4466 m, Diklos Mta/Dikłosmta, 4285 m, , 3629 m,
Przypisy
Bibliografia
Włodzimierz Mizerski, Geologia regionalna kontynentów, Warszawa 2004, Wojciech Scelina, Elbrus. Przewodnik, Łódź 2022,
Kategoria:Geologia Azji Kategoria:Geologia regionalna Europy Kategoria:Wielki Kaukaz Kategoria:Góry Azerbejdżanu Kategoria:Góry Gruzji Kategoria:Azjatyckie góry Rosji Kategoria:Europejskie góry Rosji