thumb|300px|Plan obozu rzymskiego według opisu zawartego w traktacie De munitionibus castrorum (łac. O wytyczaniu obozów wojskowych) – anonimowy traktat rzymski przypisywany Pseudo-Hyginusowi.
Datowany rozbieżnie, od I wieku n.e. aż do przełomu III/IV wieku n.e.Ireneusz Łuć i Krzysztof Królczyk: Wstęp, s. 10. Wcześniej przypisywany autorstwu Hyginusa Gromaticusa, współcześnie określanemu jako Pseudo-Hyginusa.
Cel dzieła Autor swoje dzieło dedykuje Drogiemu Bratu. Określa w nim reguły, jakimi powinni kierować się żołnierze rzymscy podczas organizowania i tworzenia letniego obozu wojskowego (castra aestivalia). Wskazał, jak wytyczać i wymierzać pola namiotowe, obwarowania obozu, wielkość terenu, umiejscowienie i omówienie poszczególnych części obozu. Autor nie kryje, że korzystał z innych autorów, ale ich nazwisk nie podajeO wytyczaniu obozów wojskowych, rozdz. 45.. Wiadomości, jakie zawarł, sprawdził i stosował także w praktyce, gdyż był mierniczym (metator)Pat Southern: The Roman Army. A Social and Institutional History, Santa Barbara 2006, s. 29.. Sugestie Pseudo-Hyginusa odbiegają od schematu obozów, jakie poznano w wyniku wykopalisk, stąd przypuszcza się, że niniejsze dzieło dotyczy specyficznej sytuacji, gdy „w jednym obozie skoncentrowano kilka legionów, jednostek pomocniczych i innych oddziałów exercitus Romanus”Ireneusz Łuć i Krzysztof Królczyk, Wstęp, s. 9.. We wskazaniach autora znajdują się m.in. wytyczne co do lecznicy weterynaryjnej dla zwierząt (veterinarium) czy ustawienia ołtarza (auguratorium)O wytyczaniu obozów wojskowych, rozdz. 4, 35, 11..
Wydania Traktat zachował się w kodeksie Arceriańskim (codex Arcerianus – Guelferbytanus) z IV wieku n.e., który przechowywany jest w Bibliotheca Augustana Guelferbytana w dolnosaksońskim Wolfenbüttel w Niemczech. Z tego kodeksu dokonywano późniejsze, szesnastowieczne odpisy. Hygini Gromatici Liber de munitionibus castrorum. (Alfred von Domaszewski, Leipzig 1887. (reprint: 1972) Pseudo-Hygin des fortifications du camp, ed. M. Lenoir, Paris 1997. Pseudo-Hyginus, O wytyczaniu obozów wojskowych, UAM, Poznań 2010 (tekst polski i łaciński). Pierwsze pełne tłumaczenie na język polski.
Zobacz też
Poliajnos Witruwiusz Gerulata Carnuntum
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Ireneusz Łuć, Krzysztof Królczyk: Wstęp w: Pseudo-Hyginus: O wytyczaniu obozów wojskowych. Poznań: Uniwersytet Adama Mickiewicza, 2010, s. 7–11
Kategoria:Literatura rzymska Kategoria:Armia starożytnego Rzymu