Kazimierz Stojałowski (ur. 1 października 1903 w Toruniu, zm. 21 grudnia 1995 w Szczecinie) – polski profesor nauk medycznych w zakresie patomorfologii, nauczyciel akademicki, doktor honoris causa PAM w Szczecinie (1974).
Życiorys Dzieciństwo i młodość Urodził się w rodzinie Ludwika Stojałowskiego (1868–1912), mistrza rzeźnickiego i właściciela zakładu w Toruniu-Mokrem i Weroniki z domu Gembarskiej (1879–1931)Joanna Kośmider. Kazimierz Stojałowski w „Encyklopedii Pomorza Zachodniego” pomeranica.pl (dostęp 21.01.2026). Gimnazjum ukończył w rodzinnym mieście; w tym czasie uczył też języka polskiego dzieci z rodzin robotniczych. W latach 1918–1920 należał do Towarzystwa Tomasza Zana – młodzieżowej organizacji patriotycznej – oraz uczestniczył w organizacji drużyny harcerskiej im. Zawiszy Czarnego, jednej z najstarszych drużyn w Polsce (zob. 16 Warszawska Drużyna Harcerzy). W wojnie polsko-bolszewickiej uczestniczył jako ochotnik, przydzielony do 18 pułku Ułanów Pomorskich (nie brał udziału w walkach)Drzewka Pamięci na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie. Kazimierz Stojałowski (dostęp 17.06.2-24)Stanisław T. Sroka. Polski Słownik Biograficzny. T. XLII (2003–2004): Stojałowski Kazimierz (1903–1995). PAN Kraków 2002, s. 311–314..
Po maturze zdanej w 1922 studiował medycynę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego. Jako student był członkiem korporacji akademickiej „Baltia” (zob. też hymn korporacji)Kazimierz Stojałowski. W: „Historia Korporacji Baltia. Od powstania do II wojny światowej” (dostęp 18.06.2024). W korporacji pełnił funkcje sekretarza (sem. let. 1925/1926) i wiceprezesa (sem. zim. 1926/1927), a po studiach – członka komitetu redakcyjnego „Rocznika Korporacyjnego” (1939); był też sekretarzem (1931/1932) i wiceprezesem (1936–1939) Koła Filistrów. W korporacji „Masovia” wygłaszał wykłady na temat polskości Prus Wschodnich (1939). „Masovia” przyznała mu tytuł filistra honorowegoKazimierz Stojałowski. W: „Konwent Masovia. Korporacja Studentów Uczelni Poznańskich” (dostęp 18.06.2024).
Dwudziestolecie międzywojenne Po studiach zakończonych w 1928 otrzymaniem dyplomu doktora wszech nauk lekarskichTrylogia 60-lecia Pomorskiej Akademii Medycznej. Oni tworzyli Uczelnię. Poczet profesury i kierowników akademickich pod red. Ireneusza Kojdera”. Tom 1 (Ł-Ż) Wyd. PAM Szczecin 2008, s. 234-235. ISBN 978-83-61517-01-6, pracował w: 1928–1929 – sanatorium chorób płuc w Kowanówku pod Obornikami Wielkopolskimi jako ftyzjatra 1930–1939 – Zakładzie Anatomii Patologicznej Uniwersytetu Poznańskiego, kierowanym przez Ludwika Skubiszewskiego (od 1932 jako adiunkt) równocześnie w latach 1933–1938 – w poznańskim Szpitalu Elżbietanek (jako wolontariusz) W 1935 uzyskał specjalizację II stopnia w dziedzinie patomorfologii, a w 1937 – w dziedzinie chorób wewnętrznych. Wyniki badań publikował w „Nowinach Lekarskich” i był członkiem zespołu redakcyjnego tego czasopisma. W 1938 specjalizował się w zakresie anatomopatologii w Institut du Cancer w Villejuif i paryskim Instytucie Pasteura. Odwiedził także ośrodki anatomii patologicznej w Bordeaux, Stuttgarcie, Tybindze, Tuluzie, Berlinie, Dreźnie, Lipsku, Frankfurcie nad Menem.
II wojna światowa Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej, był naczelnym lekarzem odcinka Warszawa-Zachód (Wola) w czasie obrony stolicyEncyklopedia Szczecina. T.II. Red. T. Białecki. Uniwersytet Szczeciński Szczecin 2000, s. 412. ISBN 83-7241-089-5.. Po kapitulacji wrócił do Poznania, skąd został wysiedlony. Zamieszkał i pracował w Gorlicach jako kierownik Powiatowego Ośrodka Zdrowia, lekarz Ubezpieczalni Społecznej oraz kierownik założonego przez siebie powiatowego oddziału Polskiego Komitetu Opiekuńczego.
Okres powojenny w Poznaniu Po zakończeniu wojny był lekarzem Ubezpieczalni Społecznej w Toruniu, wkrótce jednak przeniósł się do Poznania. Wrócił do pracy w Zakładzie Anatomii Patologicznej Uniwersytetu Poznańskiego; kierował ponadto Oddziałem Stomatologii Wydziału LekarskiegoStojałowski Kazimierz na stronie Polskiego Towarzystwa Patologicznego (dostęp 17.06.2024). W kwietniu 1945 rozpoczął zajęcia dydaktyczne, a w lipcu uzyskał habilitację na podstawie rozprawy Morfologiczne badania porównawcze nad rolą układu mezenchymalnego, w szczególności sercowo-naczyniowego w zapaleniu hiperergicznym i gośćcowym (praca nagrodzona w 1947 przez PAU). W latach 1947–1948 pracował w Zakładzie Medycyny Sądowej Uniwersytetu Poznańskiego. W 1948 otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego.
Praca w Szczecinie We wrześniu 1948 podjął pracę na stanowisku profesora nadzwyczajnego w nowo powstałej Akademii Lekarskiej w Szczecinie (później Pomorska Akademia Medyczna); był kierownikiem Katedry Anatomii Patologicznej, a dodatkowo Zakładu Medycyny Sądowej PAM (1948–1951). Zorganizował Zakład Anatomii Patologicznej, jednostkę naukowo-dydaktyczną pełniącą również funkcje usługowe. W Zakładzie prowadził kompleksowe badania w zakresie patomorfologii i patogenezy w stawach i układzie sercowo-naczyniowym przy chorobie reumatycznej i reumatoidalnej. Stworzył w zakładzie znaną w świecie szkołę naukową, do której należeli m.in. prof. Stanisław Woyke, prof. Aleksandra Krygier-Stojałowska, prof. Władysław Parafiniuk, prof. K. DominiczakTadeusz Brzeziński: Kazimierz Stojałowski; Sławny patomorfolog. W: „Szczecinianie stulecia”. Wyd. Piątek Trzynastego, Łódź 2000, s. 116. ISBN 83-87735-63-9. W 1957 otrzymał tytuł profesora zwyczajnegoDziesięciolecie Pomorskiej Akademii Medycznej 1948-1958. PZWL Warszawa 1958, s.73 (dostęp 25.01.2026).
Profesor Kazimierz Stojałowski wypromował 14 doktorów i był opiekunem 4 doktorów habilitowanych. Pełnił funkcję prorektora PAM do spraw klinicznych (1964–1966) i do spraw naukowych (1966–1972). Opublikował ponad 150 prac naukowych.
W 1974 profesor Kazimierz Stojałowski otrzymał tytuł doktora honoris causa w macierzystej Uczelni.
Po przejściu na emeryturę w 1974 pracował jako profesor kontraktowy w Zakładzie Anatomii Patologicznej (nast. Zakładzie Patomorfologii Klinicznej).
Kazimierz Stojałowski został pochowany w grobie rodzinnym w RyczywoleKazimierz Stojałowski w bazie „M.J. Minakowska, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego” (dostęp 23.01.2026).
Wybrane publikacje O uchyłkach nabytych pęcherza moczowego. Polski Przegląd Chirurgiczny 1931 Recherches cliniques et experimentales sur l'action des rayons X sur les amygdales palatines, Rev. Otorhinolaryng 1939 (wsp. A. Radzymiński) Morfologiczne badania porównawcze nad rolą układu mezenchymalnego, a w szczególności sercowo-naczyniowego w zapaleniu hyperergicznym i gośćcowym. Prace Komisji Lekarskiej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1947 Anatomia patologiczna w zarysie. wyd. I 1962, wyd. II 1971 Reactions of Dermal Connective Tissue in Rheumatoid Arthritis. I Congr. Europ. Soc. Pathol. Warszawa 1966
Członkostwo w stowarzyszeniach i radach naukowych W latach 1933–1937 oraz w 1947 był sekretarzem Wydziału IV Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a w latach 1945–1948 – sekretarzem Poznańskiego Towarzystwa Lekarskiego. W 1947 został członkiem Komisji Antropologicznej Polskiej Akademii Umiejętności.
W Szczecinie w 1948 założył – wspólnie z Jakubem Węgierką – Towarzystwo Lekarsko-Naukowe (później – Oddział Szczeciński Polskiego Towarzystwa Lekarskiego). Był współzałożycielem Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, Szczecińsko-Koszalińskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego i założycielem Szczecińsko-Koszalińskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Anatomopatologów; przez wiele lat kierował tymi stowarzyszeniami. Uczestniczył w organizacji Polskiego Towarzystwa Histochemików i Cytochemików (1956); w latach 1965–1968 był przewodniczącym Komisji Rewizyjnej Zarządu Głównego. Należał do Rady Naukowej Instytutu Reumatologicznego w Warszawie (1966–1972 – członek, od 1966 – przewodniczący), Rady Naukowej przy Ministrze Zdrowia i Opieki Społecznej (1968–1970) i Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN. Należał do zespołu redakcyjnego czasopisma Nowiny Lekarskie (1938–1939 i 1947–1950), do redakcji czasopisma Patologia Polska (od jego powstania w 1950) oraz zespołów redakcyjnych Przeglądu Lekarskiego (1952–1954) i Roczników Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie (1956–1957). Od 1959 wchodził w skład redakcji czasopisma Reumatologia Polska (później – Reumatologia), a od 1963 – redakcji Folia Histochemica et CytochemicaEncyklopedia Szczecina. Wydanie jubileuszowe z okazji 70-lecia polskiego Szczecina. Red. T. Białecki. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, Szczecin 2015, s. 990-991. ISBN 978-83-942725-0-0..
Odznaczenia, nagrody i wyróżnieniaCecylia Judek. Profesor dr hab. n. med. dr h.c. Kazimierz Stojałowski (1903–1995). Wspomnienie w 20. rocznicę śmierci. „Biuletyn Informacyjny” 2016, 2 (92), s. 46-51 (dostęp 4.10.2024) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Medal X-lecia Polski Ludowej (1956)Lista osób odznaczonych "Medalem 10-Lecia Polski Ludowej". Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 1956. Monitor Polski 1956.29.391 (dostęp 17.06.2024) złota odznaka „Gryfa Pomorskiego” (1957) Nagroda PAU, Kraków (1948) Dyplom Uznania na Zjeździe Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego, Kraków (1955) Nagroda miasta Szczecina (1957) Nagrody resortowe I stopnia (1964, 1966) I Nagroda Polskiego Towarzystwa Anatomicznego (1964) Medal pamiątkowy z okazji 25-lecia nauki szczecińskiej (1971) Nagroda zespołowa ZG Polskiego Towarzystwa Anatomopatologów (1972) Medal Amicus Scientiae et Veritatis Medal „Zasłużony dla Ziemi Szczecińskiej” (1973) Medal „Wielkiej Zasłudze – Ziemia Szczecińska” (1973) Odznaka Zasłużony Nauczyciel PRL (1974) Medal 30-lecia „Gryfa Pomorskiego” (1975) Nagroda Wojewody Szczecińskiego (1977) wpisany do „Księgi zasłużonych województwa szczecińskiego” tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Patologicznego (1973)Członkowie honorowi Polskiego Towarzystwa Patologicznego (dostęp 17.06.2024) tytuł doktora honoris causa PAM (1974) tytuł członka honorowego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego (1976) tytuł członka honorowego Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego (1982) Odznaka Zasłużony Lekarz PRL (1984)
Życie prywatne Był trzykrotnie żonaty. Pierwsze małżeństwo z Jadwigą Szczur zostało unieważnione wkrótce po ślubie w 1928. Z drugą żoną, Katarzyną Załęską, poślubioną w 1944, rozwiódł się w latach 50. W 1965 zawarł związek małżeński ze swoją współpracownicą, Aleksandrą Krygier (później – profesor patologii). Mieli syna, Stefana (ur. 1968; prof. nauk rolniczych w zakresie genetyki i hodowli roślin).
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Toruniu Kategoria:Członkowie Towarzystwa Tomasza Zana Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Polscy anatomowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Lekarz PRL” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego Kategoria:Prorektorzy Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie Kategoria:Ludzie związani ze Szczecinem Kategoria:Ludzie nauki związani ze Szczecinem Kategoria:Zmarli w 1995