mały|Egzemplarz traktatu w bawarskim muzeum historii Traktat z Maastricht, oficjalnie Traktat o Unii Europejskiej (, ), TUE – umowa międzynarodowa parafowana 11 grudnia 1991, podpisana 7 lutego 1992 w Maastricht w Holandii.
TUE wszedł w życie 1 listopada 1993 roku po przeprowadzonych referendach w 12 krajach członkowskich. Został zmieniony postanowieniami umów z Amsterdamu, Nicei i Lizbony.
Główne cele i postanowienia umocnienie spójności gospodarczej i społecznej (kohezji) utworzenie Unii Gospodarczej i Walutowej wprowadzenie wspólnej waluty euro od 1 stycznia 1999 roku określenie kryteriów konwergencji potwierdzenie tożsamości Unii na arenie międzynarodowej prowadzenie wspólnej polityki zagranicznej prowadzenie wspólnej polityki bezpieczeństwa wzmocnienie ochrony praw człowieka i swobód obywatelskich wzmocnienie ochrony interesów obywateli państw członkowskich ustanowienie obywatelstwa Unii Europejskiej rozwój współpracy w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości rozwój współpracy w dziedzinie spraw wewnętrznych.
Traktat ustanowił Unię Europejską (UE) opartą na 3 filarach: Wspólnota Europejska, Europejska Wspólnota Węgla i Stali i Euratom wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (WPZiB) współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych.
Traktat był rezultatem kompromisu pomiędzy zwolennikami integracji ponadnarodowej i międzynarodowej. Dlatego też status podmiotu w prawie międzynarodowym nie został przyznany II i III filarowi (wspólnoty europejskie posiadały go na mocy postanowień wcześniejszych traktatów). I filar został oparty na działaniach ponadnarodowych (instytucje WE są w stanie ingerować w wewnętrzne porządki prawne państw członków), natomiast filary II i III opierają się na klasycznej współpracy międzyrządowej.
Ponadto traktat zawierał postanowienia dotyczące realizacji Unii Gospodarczej i Walutowej.
Ustalono też nowe ramy instytucjonalne UE: Radę Europejską, Radę Unii Europejskiej (dawniej: Rada Ministrów), Komisję Europejską (dawniej: Komisja Wspólnot Europejskich), Parlament Europejski oraz Trybunał Sprawiedliwości i Europejski Trybunał Obrachunkowy, które pozostały trybunałami wspólnot europejskich. Powołano też nowy organ opiniodawczo-doradczy o nazwie Komitet Regionów, obok istniejącego już Komitetu Ekonomiczno-Społecznego.
Struktura Wersja obowiązująca zawiera preambułę oraz 55 artykułów zgrupowanych w sześciu tytułach.
Tytuł I Postanowienia wspólne (art. 1–8); Tytuł II Postanowienia o zasadach demokratycznych (art. 9–12); Tytuł III Postanowienia o instytucjach (art. 13–19); Tytuł IV Postanowienia o wzmocnionej współpracy (art. 20); Tytuł V Postanowienia ogólne o działaniach zewnętrznych Unii i postanowienia szczególne dotyczące wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa (art. 21–46); Tytuł VI Postanowienia końcowe (art. 47–55).
Daty i formy zatwierdzenia traktatu Lp. Państwo Podmiot zatwierdzający: Data przyjęcia traktatu: 1. referendum 12 czerwca 1994 2. parlament 4 listopada 1992 3. referendum 18 maja 1993 4. referendum 16 października 1995 5. referendum 20 września 1992 6. parlament 31 lipca 1992 7. parlament 25 listopada 1992 8. parlament 12 listopada 19929. parlament 17 czerwca 1992 referendum 4 listopada 1992 10. parlament 2 lipca 1992 11. parlament 2 grudnia 1992 12. parlament 10 grudnia 1992 13. referendum 13 listopada 1994 14. parlament 2 sierpnia 1993 15. parlament 29 października 1992
– Norwegowie w referendum z dnia 28 listopada 1994 odrzucili traktat o przystąpieniu do UE.
Linki zewnętrzne Wersja skonsolidowana Traktatu o Unii Europejskiej (2010, PDF) Wersja pierwotna (1992, w 10 językach) Przekład polski wersji pierwotnej
Kategoria:Akty prawa pierwotnego Unii Europejskiej, które nie weszły w życie bądź straciły moc wiążącą Kategoria:Maastricht Kategoria:1992 w Europie Kategoria:1993 w Europie