Maruthur Gopalan Ramachandran, ps. MGR (tamil. மருதூர் கோபாலன் இராமச்சந்திரன், malajalam മരുതൂര്‍ ഗോപാലന്‍ രാമചന്ദ്രന്‍; ur. 17 stycznia 1917 w Nawalapitiya na Cejlonie, zm. 24 grudnia 1987 w Ćennaj) – indyjski aktor i polityk, producent filmowy, filantrop i reżyser, scenarzysta oraz wydawca. Premier rządu stanowego Tamilnadu. Założyciel oraz wydawca tygodnika Thai oraz dziennika Anna. Jedna z największych gwiazd komercyjnego kina w języku tamilskim. Otaczany bezprecedensowym kultem, często równoznacznym z deifikacją, do dziś stanowi istotny punkt odniesienia w życiu politycznym, a także w kulturze południowych Indii.

Dzieciństwo i młodość Maruthur Gopalan Ramachandran urodził się 17 stycznia 1917 w Nawalapitiya nieopodal Kandy na Cejlonie. Jego rodzina pochodziła z Vadavannur z Kerali, wyemigrowała z Indii z inicjatywy dziadka MGR. Według informacji podawanych przez biografów był piątym dzieckiem robotnika na plantacji herbaty, Marudhara Gopalana Menona i Satyabhamy. Miał dwóch braci i dwie siostry (w tym M.G. Chakrapaniego, również związanego z kinematografią). Jego ojciec zmarł, gdy Ramachandran miał trzy lata. Rodzina opuściła następnie Cejlon i osiedliła się początkowo w Kerali, później zaś na terenie obecnego stanu Tamilnadu. Matka MGR pracowała jako pomoc domowa. Ze względu na złą sytuację materialną nie była w stanie sfinansować edukacji syna, który musiał przerwać naukę po kilku klasach (uczęszczał do Aanaiyadi School). W latach 20. M.G. Ramachandran dołączył w celach zarobkowych do wędrownej trupy teatralnej Madurai Original Boys (należeli do niej również przyszli znani aktorzy tamilscy, np. M.R. Radha czy P.U. Chinnappa). Uczył się w niej między innymi tańca i szermierki. Występował także poza granicami Indii, np. w Birmie. Doświadczenia zdobyte podczas pracy w teatrze otworzyły mu drogę do pracy w przemyśle filmowym.

Działalność polityczna Do 1977 Początkowo był związany z Indyjskim Kongresem Narodowym (INC). Zafascynowany działalnością drawidyjskiego polityka Naickera (znanego jako Periyar), w 1953 wstąpił do Drawidyjskiej Federacji Postępu (DMK) (według innych źródeł w 1952). Pełnił funkcję partyjnego szefa wydziału propagandy. Był protegowanym C.N. Annaduraia, który doceniał jego zasługi w działalności agitacyjnej, a także bliskim współpracownikiem M. Karunanidhiego. Grywał we współtworzonych przez Karunanidhiego filmach, wykorzystując kino do propagowania partyjnej ideologii. W Nam Naadu (1969) zagrał na przykład oddanego swojej pracy, uczciwego urzędnika walczącego z korupcją, który postanawia zaangażować się w politykę. Pojawia się on na ekranie odziany w strój w barwach DMK, a plakaty jego kampanii wyborczej zawierają logo zbliżone do loga tej partii. Dzięki podobnym, konsekwentnie stosowanym zabiegom, Ramachandran został na stałe utożsamiony ze swoim ekranowym wizerunkiem. Zapewniło mu to ogromną popularność, zwłaszcza wśród biedoty, i wywarło znaczący wpływ na jego karierę polityczną. W latach 1962–1964 (według innych źródeł 1963–1965) zasiadał w izbie wyższej parlamentu stanu Madras. W 1967 został wybrany do Zgromadzenia Ustawodawczego Tamil Nadu, a w 1971 uzyskał reelekcję. Po śmierci Annaduraia (luty 1969) wsparł Karunanidhiego w sporze o sukcesję w DMK, w związku z czym jeszcze w 1969 przejął od niego funkcję skarbnika DMK. Aktywnie uczestniczył w kampanii przed wyborami stanowymi w 1971. Był jednym autorów sukcesu DMK w tej elekcji. Ugrupowanie to zdobyło przeszło 180 miejsc w liczącym 234 mandaty Zgromadzeniu Ustawodawczym. 10 października 1972 został wykluczony z partii za dążenie do upublicznienia informacji o jej finansach.

17 października 1972 założył nową formację polityczną, ADMK (od 1976 All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam, Ogólnoindyjski Drawidyjski Ruch Postępowy Anny, AIADMK). Niespełna dwa miesiące po powstaniu liczyła ok. miliona członków Początkowo przyłączyło się do niej stosunkowo niewielu polityków DMK (10 posłów do Zgromadzenia Ustawodawczego oraz 3 deputowanych do Lok Sabhy). Stopniowo jednak, dzięki zręcznej polityce i wspieraniu rządu związkowego, zyskiwała coraz większe znaczenie. Po zwycięstwie w wyborach stanowych w 1977, nastąpił gwałtowny przyrost liczby jej członków, głównie kosztem DMK. Pełnił funkcję sekretarza generalnego AIADMK.

Premier 30 czerwca 1977 jako pierwszy aktor w historii kraju stanął na czele rządu stanowego, stanowisko utrzymał również po wyborach z 1980 i 1984, wygranych przez jego ugrupowanie (z przerwą między lutym a lipcem 1980). W czasie jego urzędowania miały miejsce obchody 100. urodzin Periyara, w Maduraj odbyła się piąta światowa konferencja Tamilów (1981), AIADMK zaś jako pierwsza drawidyjska partia wprowadziła swoich reprezentantów do rządu związkowego (1979). Ramachandran znany jest również ze zmiany przepisów dotyczących prohibicji (1980) oraz zainicjowania programu zapewniającego dostęp do darmowych posiłków przeszło ośmiu milionom osób (1982). Jego rząd wdrożył również projekty zakładające dostęp do darmowej energii elektrycznej dla rolników czy dofinansowanie ceremonii pogrzebowych dalitów. Wspierał rozwój kultury, nie tylko kina, ale również muzyki czy sztuki cyrkowej. Wiąże się go także z rozwojem szkolnictwa wyższego na terenie stanu. Zainicjował powstanie Tamil University (1981), The Tamil Nadu Dr. MGR Medical University oraz Mother Teresa Women’s University (1984). Planował uczynić Trichy drugim miastem stołecznym Tamil Nadu. Aż do dzisiaj jednak, status stanowej stolicy posiada wyłącznie Ćennaj.

Patronował karierze politycznej Jayaram Jayalalithy, która ostatecznie w 1989 zwyciężyła w sporze o władzę w AIADMK, jaki wybuchł po śmierci Ramachandrana.

Krytycy MGR wskazują, że jego rządy charakteryzowały się dążeniami centralizacyjnymi, co z kolei w znacznej mierze sprzyjało korupcji i wpływało na niską wydolność stanowych instytucji. Ogromne wydatki na cele socjalne przyczyniły się natomiast do spowolnienia gospodarczego. Zarzuca mu się również doprowadzenie do nadmiernego wzrostu roli policji, pojawiały się też oskarżenia o korupcję (od 1980). Niekiedy określa się go mianem populisty.

Utrzymywał przyjazne, choć naznaczone pewnym dystansem stosunki z Velupillai Prabhakaranem, przywódcą Tygrysów Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu (LTTE). Pozwalał na funkcjonowanie na terenie Tamil Nadu obozów treningowych tej organizacji, mimo nacisków ze strony Indiry Gandhi, która domagała się ich likwidacji. Wielokrotnie spotykał się z liderem Tamilskich Tygrysów (między innymi w 1984 i w lutym 1985), przekazywał mu również znaczne sumy pieniędzy (ok. 4 milionów dolarów). Uznawał jego organizację za siłę przeciwstawiającą się uciskowi; gdy prezydent Sri Lanki Junius Richard Jayewardene nazwał Tygrysy prywatną armią Ramachandrana ten stwierdził, że gratuluje im sukcesów i zapewnił o swoim dalszym poparciu.

Swoją pozycję polityczną w znacznym stopniu budował samodzielnie, wielokrotnie dystansując się od formacji, do której w danym momencie należał. Jego wyborcy często nie popierali żadnego ugrupowania, a swoją decyzję wyborczą wiązali ze swoiście pojętą lojalnością wobec popularnego aktora. Ze względu na spektakularne rozmiary swego politycznego sukcesu bywa uznawany przez analityków za fenomen. Zestawia się go czasem z N.T. Rama Rao, czołowym aktorem Tollywood, który również zdyskontował swoją kinową popularność w życiu politycznym. Działania i osobowość MGR wciąż stanowią istotny punkt odniesienia w tamilskim dyskursie publicznym. Część komentatorów twierdzi nawet, że każde skuteczne i przynoszące korzyści polityczne działanie w Tamil Nadu musi w jakiś sposób nawiązywać do Ramachandrana.

Badania przeprowadzane wśród mieszkańców Tamil Nadu, wykazują, że okres rządów Ramachandrana jest przez nich postrzegany jako wyjątkowo pomyślny. Niektórzy określają go nawet jako złoty okres. W przywoływanych w źródłach opiniach często pojawiają się wzmianki o niezmiernej hojności i miłości uosabianej przez MGR. Głosy tego typu pochodzą w szczególności od respondentów o niskim statusie materialnym. Wskazuje się również, iż jednym z elementów składowych popularności MGR jest utrzymujące się w społeczeństwie przekonanie o jego zainteresowaniu codziennymi sprawami każdego Tamila. Podawane są przykłady dwunastoletnich dzieci uważających Ramachandrana za ojca bądź całych rodzin traktujących go jak starszego, troskliwego brata.

Działalność artystyczna Zadebiutował w filmie Sati Leelavathi (1936, według innych źródeł 1935) w reżyserii Ellisa R. Dungana. W ciągu następnej dekady grywał role drugoplanowe. Status gwiazdy przyniosła mu rola w Raja Kumari (1947), obrazie uznawanym za jeden z najbardziej udanych w historii indyjskiego kina. Wystąpił także w pierwszym tamilskim filmie kolorowym, Alibabavum Narpatha Thirudargalum (1956). Z dużym powodzeniem działał również jako reżyser i producent. Nadodi Mannan (1958), zawierający często bezpośrednie odwołania do polityki, odniósł ogromny sukces. Bywa określany jako rewolucyjny dla kina tamilskiego. Wskazuje się, że wyznaczył nowe standardy jeśli chodzi o sposób narracji czy rozwiązania techniczne. Cieszył się powodzeniem w Birmie, na Sri Lance, w Malezji czy krajach Dalekiego Wschodu. Ulagam Sutrum Valiban (1973) również został dobrze przyjęty poza Indiami, wyświetlany był w kinach w Malezji, Singapurze, Hongkongu, Tajlandii oraz Japonii. MGR zdobył szczególną popularność kreując się na obrońcę interesów ludzi ubogich. Grywał najczęściej bohaterów będących uosobieniem wszelkich cnót, niepijących, niepalących, a także oddanych cierpiącej rodzinie. Często, zwłaszcza w produkcjach podejmujących problematykę społeczną, jawił się jako młody gniewny prowadzący zwycięską walkę z przeciwnościami losu. Bywał również przedstawiany jako niezwykle sprawny fizycznie, dysponujący nadludzką siłą i umiejętnościami. Zakończenie zdecydowanej większości filmów z jego udziałem miało wyraźnie moralizatorski wydźwięk, a fabuła – z reguły również pozytywne zakończenie. W jednym z wywiadów stwierdził, że jego zadaniem jako aktora jest pokazywanie jak ludzie powinni żyć i w co wierzyć. W innym natomiast dał wyraz swemu głębokiemu przekonaniu o nierozłączności czy też niemal identyczności sztuki i polityki. Stwierdził, iż sztuka i polityka to dwie strony tej samej monety.

Wielokrotnie partnerował Jayaram Jayalalicie – wystąpił z nią w przeszło 25 filmach. Uważa się, że była ona miłością jego życia, niektóre źródła nazywają ją kochanką MGR, inne zaś podają, że przez część Tamilów była uznawana za jego żonę. Często występował także z Saroją Devi oraz z Lathą. Te trzy aktorki bywają określane, przez fanów MGR, jako szwagierki. Współpracował również z N. S. Krishnanem, znanym, oprócz ról komediowych, także z szeroko zakrojonej działalności dobroczynnej oraz zaangażowania w życie polityczne. Po przedwczesnej śmierci NSK (1957) otoczył opieką jego rodzinę, natomiast już jako premier podkreślał zasługi Krishnana dla społeczeństwa.

Wokalistą, który podkładał głos do wielu piosenek filmowych z jego udziałem był T.M. Soundararajan. Współpracował w tym względzie również z S.P. Balasubrahmanyamem czy K.J. Yesudasem. Twórcami tekstów utworów z jego filmów byli między innymi Vaali, Pulamaipithan i Kannadasan. Ten ostatni po objęciu przez MGR urzędu premiera otrzymał tytuł poeta laureatus. Piosenki filmowe odegrały istotną rolę w kształtowaniu wizerunku Ramachandrana, zarówno artystycznego, jak i politycznego. Po ogromnym sukcesie Yethanai kaalamthan yematruvar z Malaikallan (1954) zdecydował, że zawsze mają mieć podobny przekaz, korespondujący, między innymi, ze zdobytą przezeń reputacją wielkiego filantropa.