Stowarzyszenie Mont Pèlerin (, MPS) – pozarządowa organizacja międzynarodowa złożona z ekonomistów, filozofów, historyków, politologów oraz innych intelektualistów, którym bliska jest ideologia klasycznego liberalizmu w sferze ekonomicznej i politycznej. Tradycję spotkań MPS uznaje się także za jeden z korzeni neoliberalizmu, choć jest to pojęcie używane obecnie bardzo wieloznacznie.
Historia i nazwa Stowarzyszenie powstało w 1947 roku, gdy profesor Friedrich August von Hayek zaprosił 36 naukowców, głównie ekonomistów, do szwajcarskiego kurortu Mont Pèlerin, aby omówić obecną sytuację oraz dalsze losy klasycznego liberalizmu w teorii i praktyceAbout MPS, MPS: https://archive.is/20121220222849/https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsAbout.html.. Miała być to kontynuacja przedwojennej konferencji znanej jako Kolokwium Waltera Lippmanna. Wśród założycieli stowarzyszenia znajdowali się zarówno myśliciele o nastawieniu klasyczno-liberalnym (jak Hayek i Ludwig von Mises), jak i ordoliberalnym (jak Alexander Rüstow) czy socjaldemokratycznym (jak Karl Popper). Według relacji, w czasie jednej z pierwszych dyskusji Mises opuścił pomieszczenie w burzliwym nastroju, krzycząc „jesteście wszyscy bandą socjalistów”.
Założyciele MPS podkreślali, że nie jest jej celem prowadzenie jakiejkolwiek propagandy czy utożsamianie się z jakąkolwiek partią polityczną. Celem MPS miała być wymiana poglądów pomiędzy podobnie myślącymi naukowcami w nadziei, aby wzmocnić idee wolnego społeczeństwa oraz badać prace, wady oraz zalety demokratycznych i prorynkowych systemów ekonomicznych.
Początkowo Hayek, Mises i Wilhelm Röpke pragnęli nazwać stowarzyszenie mianem “Acton-Tocqueville Society”, ale Acton i Tocqueville byli katolickimi arystokratami, co nie spodobało się amerykańskim, protestanckim członkom (pomysł ten oprotestował Frank Knight: „Jeśli nazwiecie to stowarzyszenie po dwóch rzymskokatolickich arystokratach, odejdę”). Ostatecznie uhonorowano miejsce pierwszego spotkania naukowców w Mont Pèlerin Hotel, stojącego nad Jeziorem Genewskim, pod szczytem góry o tej samej nazwie, podobnie nazywając swoją organizacjęStatement of Aims, MPS: https://archive.is/20121228030205/https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsGoals.html..
Na prośbę Henry’ego Hazlitta, w 1946 roku, swoje obawy na temat rozwoju towarzystwa wyraził Ludwig von Mises. Twierdził, że jeśli celem konferencji jest promocja rozwiązań wolnościowych to organizatorzy nie powinni zapraszać do swojego grona interwencjonistów, co miało być w jego opinii, bezproduktywne i destruktywne dla próby realizacji celów spotkań.
W 1961 roku, w kontrze do antykatolickiej tendencji, organizacje opuścił Wilhelm Röpke, Alexander Rüstow oraz Erik von Kuehnelt-Leddihn podkreślając dopełniające dla wolności znaczenie chrześcijaństwa.
Libertarianin Hans-Hermann Hoppe, trzykrotny prelegent i negatywnie rozpatrzony kandydat na członka stowarzyszenia, skrytykował je za oportunistyczne porzucenie pryncypiów, błędną strategię i niewłaściwy, w stosunku do deklarowanego celu, dobór kadr. W 2006 roku założył mające być alternatywą Towarzystwo Własności i Wolności („The Property and Freedom Society”).
Od 1947 roku odbyły się 32 zjazdy generalne oraz 27 zjazdów regionalnych, które miały miejsce głównie w Europie, ale również i w USA, Japonii, Australii czy w Ameryce Południowej. Liczba członków wzrosła z 50 do ponad 500, skupiając kobiety i mężczyzn z prawie 40 krajów. Milton Friedman z rewerencją opisał znaczenie konferencji: Towarzystwo Mont Pelerin jest prawdziwą duchową fontanną młodości, do której wszyscy co roku możemy przyjść, by odnowić naszego ducha i naszą wiarę wśród rosnących wciąż szeregów innych wiernych.
Aby zostać członkiem towarzystwa trzeba uzyskać rekomendacje dwóch członków, uczestniczyć w kilku zjazdach i następnie zostać zaaprobowanym przez zarząd.
Cele Członkowie Stowarzyszenia, w swoim statucie (ang. Statement of Aims) uchwalonym podczas pierwszego zjazdu, wskazali na niebezpieczeństwa, jakie według nich stoją przed ludzką cywilizacją. Naukowcy wymienili między innymi: ograniczanie wolności myśli i wypowiedzi, zmniejszenie roli jednostki na rzecz władzy odgórnej, upadek wartości moralnych, wzrastającą popularność ideologii podważającej celowość idei rządów prawa czy zaprzeczeniu wiary we własność prywatną oraz wolny rynek oraz brak rozproszonej władzy, jako gwaranta społeczeństwa w pełni wolnego (w rozumieniu klasycznym).
Jako główny cel, naukowcy wymienili dalsze badania w takich sferach jak:
Analiza i badanie natury obecnego kryzysu, tak by uzmysłowić innym jego moralne i ekonomiczne pochodzenie. Redefinicja funkcji państwa, aby wyraźniejszą uczynić różnicę pomiędzy systemem totalitarnym a liberalnym. Metody przywrócenia rządów prawa oraz zapewnienia ich rozwoju w taki sposób, by jednostki i grupy nie były w stanie naruszać wolności i praw innych, a prawa osobiste nie mogły stać się podstawą agresywnej działalności władzy. Możliwości wprowadzenia minimalnych standardów środkami, które nie przeszkadzają w funkcjonowaniu rynku. Metody zwalczania nadużyć w historii dla wspomagania wyznań wrogich wolności [w ujęciu klasycznym]. Problem stworzenia międzynarodowego porządku sprzyjającego zachowaniu pokoju i wolności oraz umożliwiającemu tworzenie harmonijnych międzynarodowych stosunków gospodarczych.
Członkowie pierwszej konferencji MPS Czterdzieści osobistości wzięło udział w pierwszej konferencji w Mont-Pèlerin w dniach 1–10 kwietnia 1947 rhttps://rybn.org/thegreatoffshore/THE%20GREAT%20OFFSHORE/1.ENCYCLOPEDIA/MONT%20PELERIN%20SOCIETY,%201947/DOCS/A%20SHORT%20HISTORY%20OF%20THE%20MONT%20PELERIN%20SOCIETY%20By%20Eamonn%20Butler.pdf.: Maurice Allais
Hans Barth
John A. Davenport
Walter Eucken Erick Eyck Milton Friedman
Frank Graham Friedrich Hayek Henry Hazlitt Floyd Harper Trygve Hoff Albert Hunold
Bertrand de Jouvenel Frank Knight Fritz Machlup Salvador de Madariaga
Loren Miller Ludwig von Mises
Michael Polanyi Karl Popper
Leonard Read George Révay Lionel Robbins Wilhelm Röpke George Stigler
Veronica Wedgwood
Prezesi MPS Stowarzyszenie Mont Pelerin miało następujących prezesów: Friedrich Hayek, Wielka Brytania, 1947-61 Wilhelm Röpke, Szwajcaria, 1961-62 , Wielka Brytania, 1962-64 Friedrich Lutz, Niemcy, 1964-67 Bruno Leoni, Włochy, 1967-68 , Niemcy, 1968-70 Milton Friedman, USA, 1970-72 Arthur Shenfield, Wielka Brytania, 1972-74 , Francja, 1974-76 George Stigler, USA, 1976-78 , Gwatemala, 1978-80 , Japonia, 1980-82 Lord Harris of High Cross, Wielka Brytania, 1982-84 James M. Buchanan, USA, 1984-86 , Niemcy, 1986-88 Antonio Martino, Włochy, 1988-90 Gary Becker, USA, 1990-92 Max Hartwell, Wielka Brytania, 1992-94 , France, 1994-96 , USA, 1996-98 , Urugwaj, 1998-00 , Niemcy, 2000-02 Leonard P. Liggio, USA, 2002-04 Victoria Curzon-Price, Szwajcaria, 2004-06 Pedro Schwartz, Hiszpania, 2014-16 Peter J. Boettke, USA, 2016-18 , USA, 2018-2020 Linda Whetstone, Wielka Brytania, 2020-2021 Gabriel Calzada, Hiszpania, 2021-
Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii Ośmiu ekonomistów, którzy należeli do MPS, zostało uhonorowanych Nagrodami Nobla w dziedzinie ekonomiiNotable Members, MPS: https://archive.is/20121221003511/https://www.montpelerin.org/montpelerin/mpsMembers.html.:
Friedrich August von Hayek – 1974 Milton Friedman – 1976 George Stigler – 1982 James M. Buchanan – 1986 Maurice Allais – 1988 Ronald Coase – 1991 Gary Becker – 1992 Vernon Smith – 2002
Inni ważni członkowie MPS Armen Alchian
Danny Julian Boggs Rhodes Boyson
William F. Buckley Jr.
Harold Demsetz
David D. Friedman
Otto von Habsburg
George Hilton Israel Kirzner Charles G. Koch Henri Lepage Leon Louw Henry Maksoud Henry Manne Paul McCracken
Maurice Newman John O’Sullivan
Richard Posner Enoch PowellChurchill Archives Centre. The papers of Enoch Powell. File POLL 1/1/20.
Alan Reynolds
Beryl W. Sprinkel Gordon Tullock Mario Vargas Llosa
Ludwig Erhard Vaclav Claus Luigi Einaudi
Polscy członkowie MPS Błażej Moder Paweł Lisiewicz Jan Michał Małek Jan Winiecki Andrzej Brzeski Eugeniusz Zaleski Janusz Lewandowski Leszek Balcerowicz Jarosław Romańczuk
Przypisy
Linki zewnętrzne Charles Baird: Stowarzyszenie Mont Pelerin
Kategoria:Stowarzyszenia związane z ekonomią Kategoria:Międzynarodowe organizacje gospodarcze Kategoria:Organizacje w Szwajcarii