Chris Austin Hadfield OC (ur. 29 sierpnia 1959 w Sarnii) – kanadyjski astronauta, który jako pierwszy Kanadyjczyk odbył spacer w przestrzeni kosmicznej. Emerytowany pilot wojskowy, pułkownik Królewskich Kanadyjskich Sił Lotniczych.
Wykształcenie, służba wojskowa i kariera astronauty W kanadyjskich siłach zbrojnych od ukończenia liceum w 1978 roku. W 1982 roku ukończył Królewskie Kolegium Wojskowe Kanady z licencjatem z inżynierii mechanicznej. W 1983 roku ukończył z najlepszym wynikiem podstawowe szkolenie na odrzutowcach i rozpoczął szkolenie na pilota myśliwca w Kanadyjskich Królewskich Sił Powietrznych.
W maju 1992 roku ukończył z tytułem magistra.
W czerwcu tego samego roku został wybrany do grupy nowych czterech kanadyjskich kosmonautów. Hadfield uczestniczył w dwóch lotach z udziałem wahadłowców: STS-74 w 1995 r. i STS-100 w 2001 r. oraz pełnił funkcję komunikatora.
Biorąc udział w misji STS-74 na stację kosmiczną Mir został jedynym Kanadyjczykiem w historii na pokładzie rosyjskiej stacji kosmicznej i pierwszym Kanadyjczykiem operującym Canadarm na orbicie. W trakcie misji STS-100 na MSK wykonał dwa wyjścia w otwartą przestrzeń kosmiczną, zostając pierwszym Kanadyjczykiem na spacerze kosmicznym.
W 2003 roku po 25 latach służby wojskowej przeszedł na emeryturę w siłach powietrznych, zostając kosmonautą cywilnym. 10-23 maja 2010 dowodził 14. misją podwodną (NASA Extreme Environment Mission Operations) realizowanej przez NASA i NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration), gdzie brał udział m.in. jego przyszły partner w kosmosie Thomas Marshburn.
19 grudnia 2012 Sojuz TMA-07M wyniósł go na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) jako członka Ekspedycji 34. i 35. Przybył na stację 21 grudnia, zgodnie z planemZałoga Ekspedycji 34 powitana na stacji. Jest pierwszym Kanadyjczykiem, który pełnił funkcję dowódcy Stacji. 14 maja 2013 nad ranem czasu polskiego powrócił na Ziemię w kapsule statku Sojuz wraz z dwoma innymi członkami załogi ISS.
Miesiąc po powrocie ogłosił odejście z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej na emeryturę 3 lipca 2013.
Media społeczne i działalność popularyzatorska Podczas pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Hadfield wykonał kilka teledysków publikowanych w serwisie YouTube, w tym cover utworu Davida Bowie, Space Oddity.
Prowadzi twittowy magazyn pt. „Jak żyją astronauci w kosmosie”, w którym odsłania tajniki życia w stacji orbitalnej.
W 2013 roku opublikował wspomnienia, An Astronaut's Guide to Life on Earth.
W 2016 roku Wydawnictwo JAK wydało książkę Kosmiczny poradnik życia na Ziemi
Wykaz lotów Loty kosmiczne, w których uczestniczył Chris Austin Hadfield № Cel Data startu Statek kosmiczny Data lądowania Statek kosmiczny Funkcja Czas trwania 1 Stacja Mir 12 listopada 1995 STS-74Atlantis F-15 20 listopada 1995 STS-74Atlantis F-15 Specjalista misji 1 (MS-1) 8 dni 4 godziny 30 minut i 44 sekundy 2 Międzynarodowa Stacja Kosmiczna 19 kwietnia 2001 STS-100EndeavourF-16 1 maja 2001 STS-100EndeavourF-16 Specjalista misji 1 (MS-1) 11 dni 21 godzin 30 minut 3 Międzynarodowa Stacja Kosmiczna 19 grudnia 2012 12:12:36 UTC Sojuz TMA-07M 14 maja 2013 02:31 UTC Sojuz TMA-07M Inżynier pokładowy 4, Dowódca wyprawy 145 dni 14 godzin 19 minut Łączny czas spędzony w kosmosie — 165 dni 16 godzin 21 minut.
Odznaczenia Officer Orderu Kanady – nadanie 2014, wręczenie (inwestytura) 2015 Meritorious Service Cross (odmiana wojskowa) – 2001 Meritorious Service Cross (odmiana cywilna) – 2013 Order Ontario – 1996 Medal Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2002 Medal Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II (odmiana kanadyjska) – 2012 Canadian Forces Decoration Odznaka Pilota RCAF Odznaka Astronauty RCAF NASA Exceptional Service Medal – Stany Zjednoczone Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 337) – Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych ()
Zobacz też alfabetyczna lista astronautów grupy i oddziały astronautów
Przypisy
Linki zewnętrzne Biografia na stronie CSA Biografia na stronie NASA Biogram na stronie Spacefacts
Kategoria:Dowódcy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Kategoria:Kanadyjscy astronauci Kategoria:Kanadyjscy wojskowi Kategoria:Kanadyjscy piloci Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Kanadzie Kategoria:Odznaczeni Orderem Kanady Kategoria:Odznaczeni Medalem Złotego Jubileuszu Królowej Elżbiety II Kategoria:Odznaczeni Medalem Diamentowego Jubileuszu Królowej Elżbiety II Kategoria:Odznaczeni Canadian Forces Decoration Kategoria:Urodzeni w 1959 Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Mensa