Kościół Świętego Stanisława Biskupa Męczennika w Brześciu Kujawskim – rzymskokatolicki kościół parafialny w Brześciu Kujawskim, w powiecie włocławskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Należy do dekanatu brzeskiego. Mieści się przy Placu Władysława Łokietka.
Historia, architektura i wyposażenie Świątynia została zbudowana około 1332 roku, i powiększona w XV wieku. Kościół pierwotnie miał trzy nawy. W grudniu 1435 roku biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki i biskup warmiński Franciszek Kuhschmalz w otoczeniu negocjatorów polskich i krzyżackich odczytali w kościele uroczyście postanowienia Pokoju brzeskiego z Zakonem Krzyżackim, a następnie odśpiewano "Te Deum laudamus".
Kościół odbudowano po pożarze w 1556. W czasie Potopu szwedzkiego kościół został w 1657 roku podpalony, w wyniku czego zniszczony został dach i sklepienia.
W 1710 roku z inicjatywy Tomasza Niemierzy archidiakona włocławskiego, wnętrze kościoła zostało przykryte stropem wspartym na rzędzie filarów dzielącym nawę na dwie części oraz dodano na dachu nowe szczyty w stylu barokowym. W 1806 roku kościół z powodu złego stanu technicznego został zamknięty. W 1812 roku wykorzystany przez wojska francuskie jako magazyn. Kościół został gruntownie odrestaurowany w latach 1819–1830. W 1867 roku przeprowadzono remont staraniem proboszcza Benedykta Cynka i wikariusza Ignacego Płoszczycy. W 1874 roku zburzono kaplice przylegające do kościoła.
Świątynia została regotyzowana w latach 1907 –1909 według projektu architekta Tomasza Pajzderskiego. W trakcie tych prac przywrócono pierwotne filary międzynawowe, zrekonstruowano sklepienia, szczyty podniesiono do pierwotnej wysokości i nadano im formę neogotycką oraz wybudowano dwie kaplice. W latach 80. XX wieku usunięto z kościelnego dachu historyczną dachówkę ceramiczną i w jej miejsce położono blachę. W latach 90. XX wieku skradziona została metalowa gotycka puszka z XV wieku.
Wewnątrz znajduje się:
w południowej bocznej kaplicy gotycka rzeźba Pokłonu Trzech Króli, będąca fragmentem późnogotyckiego tryptyku z około 1520 roku, wykonanego przez jednego z uczniów Wita Stwosza,
witraże pochodzą z lat 1909–1911 i zostały zaprojektowane przez Konrada Krzyżanowskiego, polichromia została wykonana w latach 1925–1927 przez Juliusza Makarewicza z Krakowa, w tym fresk „Arcybiskup Janisław ogłasza Krzyżakom w tej świątyni surową naganę papieża Jana XXII za napady na Polskę". ołtarz główny z 1917 roku, autorstwa rzeźbiarza Stanisława Pawlaka z Warszawy
Przypisy
Linki zewnętrzne Kościół św. Stanisława Biskupa polska-org.pl
Bibliografia
Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa Męczennika Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo brzeskokujawskie) Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie włocławskim Kościół Kategoria:Architektura gotyku w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Chrześcijaństwo w Brześciu Kujawskim