Zygmunt Wacław Michał Lubicz-Zaleski, ps. R. de Bron, R. Debron (ur. 29 września 1882 w Kłonowcu-Koraczu, zm. 15 grudnia 1967 w Paryżu) − polski historyk literatury, krytyk, tłumacz, poeta i publicysta.
Życiorys Urodził się w rodzinie Piotra i Zofii z Arkuszewskich. Studia rozpoczął na Politechnice Warszawskiej, gdzie został członkiem Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Brał udział w konspiracji niepodległościowej, został uwięziony przez władze carskie. Po uwolnieniu studiował filozofię na uniwersytetach w Monachium i Paryżu. W latach 1914–1916 był wykładowcą języka polskiego w École des Hautes Études Sociales w Paryżu, 1916–1922 w École des Langues Orientales, a następnie w L’Institut d’Études Slaves na Sorbonie. W latach 1918–1919 redagował czasopismo Armii Polskiej we Francji „Polak”. W roku 1929 habilitował się na Uniwersytecie Warszawskim.
Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Francji pieszo przez Czechy, Węgry i Włochy razem z najstarszym synem Andrzejem (okulał od wypadku konnego, którego doznał jako czteroletnie dziecko). Działał w Towarzystwie Opieki nad Polakami we Francji w Grenoble, uczestniczył we francuskim ruchu oporu. Był delegatem na Francję ministerstwa oświaty emigracyjnego rządu na uchodźstwie i opiekunem stypendystów rządowych. Był założycielem i pierwszym dyrektorem Liceum polskiego im. Cypriana Norwida w Villard-de-Lans, placówki edukacyjnej zorganizowanej we Francji w październiku 1940 jako kontynuacja liceum polskiego w Paryżu założonego rok wcześniej. W 1943 został aresztowany przez Niemców i zesłany do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Po uwolnieniu powrócił do Francji, po wojnie pozostał tamże na emigracji.
Lubicz-Zaleski był żonaty z Marią ze Zdziarskich, lekarką i działaczką polskiego ruchu oporu. Jego bratem był Stefan Zaleski, ekonomista i demograf, a synami Kazimierz Piotr Zaleski, fizyk, oraz Romain Zaleski, finansista; obaj kontynuowali jego działalność emigracyjną.
Uniwersytety w Montpellier i Lille nadały mu godność doktora honoris causa.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 8 listopada 2007) „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (30 kwietnia 1925)M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 435 „za zasługi na polu pracy kulturalno-oświatowej”. Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938) „za wybitną twórczość literacką”. Oficer Orderu Legii Honorowej (Francja) Order Palm Akademickich (Francja)
Dzieła Zygmunt Krasiński. O dziełach i życiu poety w setną rocznicę urodzin (1912). Dzieło i twórca. Studia i wrażenia literackie (1913). Na wąskiej miedzy snu i burzy (1914) – wiersze. O rzeczach błahych i wiecznych (Paryż, 1929). Attitudes et destinées. Profile pisarzy polskich (Paryż, 1932). Geniusz z urojenia (1932) – dramat. Akordy kamienne (Hanower, 1946) – proza poetycka. Wiersze zebrane 1924−1967 (Aix en Provence, 1969) – wydane pośmiertnie. Dziennik nieciągły (1904−1925) (Łódź, 1998). Pamiętnik od Grotowic do Buchenwaldu (1939–1945) (Łódź, 1998). Relikwiarz buchenwaldzki (Warszawa, 2016).
Przypisy
Bibliografia Biografia
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej „Zet” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pochowani na cmentarzu w Montmorency Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Palm Akademickich Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Francji Kategoria:Polscy historycy emigracyjni Kategoria:Polscy historycy literatury Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Tłumacze literatury polskiej Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Więźniowie KL Buchenwald Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni we Francji Kategoria:Zmarli w 1967