Doruchów – wieś w Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie ostrzeszowskim, w gminie Doruchów, przy drodze wojewódzkiej nr 450 między Grabowem nad Prosną a Wieruszowem.
Siedziba gminy Doruchów. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Doruchów.
Położona jest w Kotlinie Grabowskiej, ok. 11 km na wschód od Ostrzeszowa i ok. 35 km na południe od Ostrowa Wielkopolskiego. Druga pod względem liczby mieszkańców miejscowość powiatu ostrzeszowskiego. Nie posiada praw miejskich
Integralne części wsi +Integralne części wsi Doruchów SIMC Nazwa0196641 Dąbrówka0196658 Emilianów0196664 Huby
Nazwa W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis miejscowość wymieniona jest jako villa DoruchowoLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
Miejscowość historycznie należy do ziemi wieluńskiej. Ma metrykę średniowieczną i istniała od przełomu XIII I XIV wieku. Wymieniona została w 1305 w dokumencie zapisanym w języku łacińskim jako Doruchowo.
Historia Pierwsza wzmianka o Doruchowie pochodzi z 1213. Była wsią szlachecką. W 1415 odnotowana jako własność Mikołaja z Kępna. W XV i XIV wieku istniały tutaj huty żelaza, do których dostarczano rudę żelaza wydobywaną m.in. w okolicznym Wyszanowie. Do XIX wieku znajdował się tu ośrodek hutnictwa żelaza na lokalną skalę, a do 1852 we wsi czynna była kopalnia wapienia.
Podczas Powstania wielkopolskiego we wsi przebywał sztab Frontu Południowego, w ramach którego walczył 11 Pułk Strzelców Wielkopolskich, dowodzony przez Stanisława Thiela.
W Doruchowie urodził się Teofil Wolicki, arcybiskup poznańsko-gnieźnieński, a w sąsiednim Tokarzewie jeden z najznamienitszych polskich geografów, profesor Zbyszko Chojnicki.
Proces czarownic W odległości ok. 1 km od miejscowości znajduje się wzgórze zwane „Wzgórzem Czarownic”. Według anonimowej Relacyi naocznego świadka, podpisanej X.A.R., a opublikowanej w roku 1835, na tym wzgórzu w roku 1775, miano spalić na stosie 11 kobiet, a 3 dalsze miały wcześniej zginąć w trakcie tortur. Kobiety te zostały oskarżone o rzucanie czarów na dziedziczkę i utrzymywanie kontaktów z diabłami.
Janusz Tazbir uważał, że opis procesu i kaźni był niedokładny i przesadzony:
W Archiwum Akt Dawnych w Ostrzeszowie Tazbir znalazł jednak dokument z roku 1783, według którego wójt i ławnicy z Grabowa nad Prosną (wspomnieni w Relacyi naocznego świadka) zostali usunięci z urzędów za to, że wezwani przez dziedzica z Doruchowa skazali na spalenie na stosie 6 kobiet uznanych za czarownice.
Ewa Danowska zbadała w Bibliotece Naukowej PAU i PAN w Krakowie materiały po Kazimierzu Dobrowolskim a także ekstrakt (wypis) z ksiąg miejskich ostrzeszowskich, który pierwotnie znajdował się w krakowskim Archiwum Akt Dawnych w zbiorze rodziny Skórzewskich. Opisuje on sam proces domniemanych czarownic przeprowadzony w 1762 w Ostrzeszowie, w którym oskarżono cztery kobiety: Mariannę Przybyłową, Łucję Malchrową, Elżbietę Bartkową i Agnieszkę Pierdolinę, oskarżone o szkodzienie na zdrowiu miejscowym dziedzicom, właścicielom wsi Doruchów: Wiktorii z Wiesiołowskich i Eustachego Skórzewskiego. Przesłuchanie podejrzanych kobiet i wydanie na nie wyroku nastąpiło 24 marca 1762 a trzy z nich spalono na stosie ustawionym na granicy dóbr Doruchowa.
W roku 1776 Sejm znosząc karę śmierci za uprawianie czarówKonwikcje w sprawach kryminalnych, Volumina Legum t. VIII, s. 546, f. 882. nie wspomniał w uchwale o tym rzekomo głośnym wydarzeniu, brak też o nim wzmianki w ówczesnej prasie czy pamiętnikachJanusz Tazbir, "Proces czarownic w Doruchowie", w: tegoż "Cudzym Piórem... Falsyfikaty historyczno-literackie", Poznań 2002; Janusz Tazbir, "Opowieści prawdziwe i zmyślone" Warszawa 1994, s. 143. Jerzy Michalski, Jeszcze o konstytucji sejmu 1776 roku "Konwikcje w sprawach kryminalnych" s. 93n..
Zabytki thumb|left|250px|Kościół św. Stanisława Kostki kościół parafialny z monstrancją z XVIII wieku, która miała być ufundowana przez doruchowskiego dziedzica – pośredniego sprawcę procesu czarownic z 1775 grobowiec rodu Thiel, w którym pochowany jest m.in. Stanisław Thiel Młyn z początków XIX wieku, początkowo młyn wodny, a od 1959 (po elektryfikacji) elektryczny, obecnie w posiadaniu rodziny Bogaczyńskich. Dwór w Doruchowie rodziny Thielów mieszczący się w parku (obecnie biblioteka publiczna)
Ludzie związani z Doruchowem W latach 1914-18 administrował majątkiem Doruchów Leon Prebisz – polski historyk sztuki, prawnikPrzedmowa André Preibisha do książki: Leon Preibisz "Rydzyński kościół Świętego Stanisława 1410-1945" Wyd. CPT SIMP w Rydzynie 1991.
Zobacz też Ostatni w Polsce proces o czary Droga wojewódzka nr 450
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Bibliografia
Linki zewnętrzne Doruchów w Słowniku historyczno-geograficznym ziem polskich w średniowieczu