thumb|Łysak wspaniały thumb|Łysak drobnołuskowy Gymnopilus P. Karst. (łysak) – rodzaj grzybów należący do rodziny Galerinaceae.
Charakterystyka Małe lub średniej wielkości grzyby kapeluszowe. Owocniki przeważnie wyrastają kępkami. Kapelusz o barwie od rdzawożółtej do czerwonobrązowej, o hymenoforze blaszkowym. Blaszki początkowo jaskrawożółte lub kremowożółte, później ciemniejsze. Na trzonie zazwyczaj występują białe resztki osłony, które czasami tworzą słabo widoczną strefę pierścieniową. Tylko jeden gatunek (łysak wspaniały) posiada błoniasty pierścień. Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki z ornamentacją brodawkowatą do pomarszczonej, bez pory kiełkowej o ścianie przeważnie dekstrynoidalnej. Cheilocystydy w dolnej części mniej lub bardziej brzuchate z wierzchołkiem mniej lub bardziej główkowatym. Wszystkie strzępki ze sprzążkami. Smak przeważnie gorzki.
Zazwyczaj są to grzyby saprotroficzne rozwijające się na martwym drewnie, na ziemi bogatej w próchnicę, na torfie, zwęglonym drewnie i na spaleniskach. Jeden gatunek kolonizuje trawy. Rzadko rosną wśród torfowców lub pasożytniczo żerują na korzeniach lub podstawach drzew.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Galerinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Takson utworzył Petter Adolf Karsten w 1879 r. Gatunkiem typowym jest Gymnopilus liquiritiae (Pers.) P. Karst. Synonim naukowy Fulvidula Romagn. Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1987 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako bedłka, opieńka, skórzak, łuszczak, łuskwiak, ogniówka.
Gatunki występujące w Polsce: Gymnopilus bellulus (Peck) Murrill 1917 – łysak piękny Gymnopilus decipiens (Sacc.) P.D. Orton 1960 – łysak wypaleniskowy Gymnopilus flavus (Bres.) Singer 1951 – łysak kupkówkowy Gymnopilus fulgens (J. Favre & Maire) Singer 1951 – łysak torfowiskowy Gymnopilus hybridus (Gillet) Maire 1933 – łysak włóknistopierścieniowy Gymnopilus josserandii Antonín 2000 – łysak murszowy Gymnopilus junonius (Fr.) P.D. Orton 1960 – łysak wspaniały Gymnopilus liquiritiae (Pers.) P. Karst. 1879 – łysak szerokoblaszkowy Gymnopilus microsporus (Singer) Singer 1951 – łysak drobnozarodnikowy Gymnopilus neerlandicus (Huijsman) Contu 2008Podany jako Hebelomina neerlandica Huijsman. – łysak blady Gymnopilus odini (Fr.) Bon & P. Roux 2002 – łysak ognistokapeluszowy Gymnopilus penetrans (Fr.) Murrill 1912 – łysak plamistoblaszkowy Gymnopilus purpuratus (Cooke & Massee) Singer 1955 – łysak purpurowy Gymnopilus picreus (Pers.) P. Karst. 1879 – łysak ciemnotrzonowy Gymnopilus sapineus (Fr.) Murrill 1912 – łysak drobnołuskowy Gymnopilus stabilis (Weinm.) Kühner & Romagn. 1985 – łysak czerwonopomarańczowy Gymnopilus subsphaerosporus (Joss.) Kühner & Romagn. 1953 – łysak kulistawozarodnikowy Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych.
Przypisy Według Index Fungorum takson niepewny.
Kategoria:Galerinaceae