Gołuchów – gmina wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie pleszewskim, z siedzibą w Gołuchowie; od południa graniczy z Kaliszem, od północy z Pleszewem. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie kaliskim.
Według danych z 1 stycznia 2025 gminę zamieszkiwało 11 023 osób.
Położenie Według danych z 1 stycznia 2025 powierzchnia gminy Gołuchów wynosiła 135,88 km².
Gmina położona jest południowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego, w paśmie makroregionu Niziny Południowowielkopolskiej, mezoregionu Wysoczyzna Kaliska.
Środowisko naturalne
Lasy W 2024 powierzchnia lasów na terenie gminy wynosiła 1302,90 ha, co stanowi lesistość na poziomie 9,6%.
Wody Gmina położona jest w obrębie zlewni rzeki Prosna, która stanowi lewy dopływ Warty. Wody powierzchniowe:
fragment bezpośredniej zlewni Prosny od Wyderki do ujścia (36,2 % powierzchni gminy) Ciemna (36,1% powierzchni gminy) Giszka (15,9% powierzchni gminy) dopływ spod wsi Bielawy (9,9% powierzchni gminy) Pokrzywnica (ok. 0,9% powierzchni gminy) Ner (0,7% powierzchni gminy) Kanał Bernardyński (0,3% powierzchni gminy)
Obszary chronione
Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki Ciemnej (od 1990) 31 pomników przyrody 2 użytki ekologiczne (starorzecze Prosny; siedlisko przyrodnicze i stanowisko rzadkich lub chronionych gatunków ptaków)
Demografia Ludność Liczba mieszkańców gminy Gołuchów wg danych GUSRokLiczba ludnościPrzyrostGęst. zaludnienia [os./km²]Powierzchnia [km²]201910 777•79135,88202111 11734082202311 0209781
Wskaźnik maskulinizacji Wskaźnik maskulinizacji (stan na 31 grudnia 2024)Opis OgółemKobietyMężczyźnipopulacja 11 021 100% 50,3% 49,7%
Piramida wieku 600x400px
Zabytki thumb|Zespół zamkowy w Gołuchowie 18x18px|Zabytek Zespół zamkowy w Gołuchowie – zamek zbudowano ok. 1560 w formie dworu renesansowego przez wojewodę brzeskokujawskiego Rafała Leszczyńskiego herbu Wieniawa. Na początku XVII w. zamek rozbudował kasztelan kaliski Wacław Leszczyński, przez dodanie południowego skrzydła z dziedzińcem krużgankowym. Zamek po częściowym zrujnowaniu odbudowano w latach 1872–1885 z inicjatywy Izabelli Działyńskiej z Czartoryskich († 1899) na wzór renesansowych zamków francuskich. Do 1939 znajdowało się tu jedno z największych prywatnych muzeów w Europie. Podczas wojny zamek został ograbiony przez hitlerowców. Od 1962 mieści się tu oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu. Obiekt jest częścią zespołu zamkowego, w skład którego wchodzi także: pałac Czartoryskich (dawna oficyna) z 1884, park krajobrazowy - arboretum w dolinie rzeki Ciemna, budynek administracyjny „kasa”, wybudowany po 1870 oraz Mauzoleum Izabelli Działyńskiej z 1892.thumb|Zespół pałacowy w Czechlu 18x18px|Zabytek Zespół pałacowy w Czechlu (nr rej.: 507 z 9.09.1988) – datowany na ok. 1900; pałacyk (dawna szkoła), park. thumb|Kościół św. Floriana w Jedlcu18x18px|Zabytek Kościół św. Floriana w Jedlcu (nr rej.: A.K.I.11a/209 z 6.03.1933) – szachulcowo-drewniany wybudowany w połowie XVIII w. thumb|Kościół św. Wawrzyńca w Kościelnej Wsi18x18px|Zabytek Kościół św. Wawrzyńca w Kościelnej Wsi (nr rej.: 64 z 23.09.1930) – pobenedyktyński z 2 poł. XII w., rozbudowany i przebudowany w XVIII–XX w. Obecne wyposażenie rokokowe z 1760.thumb|Kościół Świętej Trójcy w Kucharkach18x18px|Zabytek Kościół Świętej Trójcy w Kucharkach (nr rej.: kl.IV-73/57/54 z 19.05.1954) – drewniany z 1754; dzwonnica drewniana z XVIII w.thumb|Kościół św. Bartłomieja w Kucharach18x18px|Zabytek Kościół św. Bartłomieja w Kucharach (nr rej.: kl.IV-73/58/54 z 19.05.1954) – modrzewiowy, kryty gontem z 1686. Wewnątrz trzy ołtarze z ok. 1630. W prezbiterium znajduje się relikwiarz z popiersiem św. Mikołaja, wykonany w XVI w. z jednego kawałka drewna.thumb|Zespół pałacowy w Szkudle18x18px|Zabytek Zespół pałacowy w Szkudle – datowany na ok. 1880 wraz z parkiem.
Wsie sołeckie
Bielawy Bogusławice Borczysko Cieśle Czechel Czerminek Gołuchów Jedlec Kajew Karsy Kościelna Wieś (I, II, III) Krzywosądów Kucharki Kuchary Macew Pleszówka Popówek Szkudła Tursko Wszołów
Sąsiednie gminy Blizanów, Kalisz, Nowe Skalmierzyce, Ostrów Wielkopolski, Pleszew
Przypisy