Johann Benedict Carpzov II (ur. 24 kwietnia 1639 w Lipsku; zm. 23 marca 1699 tamże) – niemiecki, luterański teolog, etnolog i filolog.
Życiorys Urodził się jako syn Johanna Benedikta Carpzova I. Już jako dziecko otrzymał rzetelne wykształcenie w swoim domu. Później uczęszczał do Thomasschule w Lipsku.
W 1654 roku wstąpił na uniwersytet w Lipsku i w tym samym roku uzyskał tytuł bakalaureata z siedmiu sztuk wyzwolonych. W 1656 roku udał się na uniwersytet w Jenie, gdzie uczęszczał na wykłady Christiana Chemnitza, Johanna Frischmutha (1619–1687) i Johanna Andreasa Bose. Od 1656 roku studiował na uniwersytecie w Strasburgu, słuchał tam wykładów Johanna Conrada Dannhauera, Sebastiana Schmidta i Johanna Heinricha Boeclera. W 1657 roku wrócił do Lipska, a po śmierci ojca udał się ponownie do Strasburga, aby dokończyć studia. W 1658 roku, zwyczajem uczonych ówczesnych czasów, rozpoczął podróż edukacyjną.
Podczas tej podróży zwiedził Tybingę, Ulm, Ratyzbonę, Norymbergę, Altdorf bei Nürnberg i Heidelberg. We Frankfurcie nad Menem przeżył koronację cesarza Leopolda I Habsburga, a następnie powrócił do Strasburga, gdzie wygłosił rozprawę pożegnalną. Następnie udał się do Bazylei i pod koniec roku 1658 wrócił do Lipska, gdzie uzyskał tytuł magistra filozofii. W następnym roku zaczął wykładać język hebrajski, o którym posiadał wielką wiedzę i koncentrował się na studiowaniu teologii u Johanna Hülsemanna, Hieronymusa Kromayera, Martina Geiera i Johanna Adama Schertzera.
W 1662 roku został zatrudniony jako bakałarz teologii do wygłaszania niedzielnych kazań w kościele św. Mikołaja, w 1665 został profesorem etyki, w 1668 licencjatem teologii, jak również profesorem orientalnych języków, w 1674 archidiakonem, w 1678 doktorem teologii, w 1679 pastorem w kościele św. Tomasza w Lipsku. Wielokrotnie zarządzał dziekanatem wydziału teologicznego, a w latach 1679, 1691, 1697 był rektorem uniwersytetu w Lipsku.
Od 1697 roku był eforem uczniów z Królestwa Polskiego i Księstwa Saksonii-Weimar, asesorem w Lipskim konsystorzu, kanonikiem katedry w Miśni, jak również członkiem komisji śledczej.
Zmarł 30 marca 1699 roku na skutek powikłań po grypie.
Działalność Chociaż sympatyzował z poglądami Filipa Jakuba Spenera, to zdecydowanie przeciwstawiał się szerzeniu pietyzmu w Lipsku. On też zapoczątkował cenzurę na wydziale teologii w Lipski. Dotyczyła ona trzech magistrów Augusta Hermanna Francke, Paula Antona, Johanna Kaspara Schade.
Został najbardziej stronniczym i najzacieklejszym przeciwnikiem nowego ruchu, a od 1689 roku był członkiem komisji śledczej. Był autorem wielu mocnych pism skierowanych przeciw pietyzmowi, współautorem wydanego w roku 1691 pisma "Imago pietismi", które w 1692 roku złożył przed saksońskim związkiem krajowym przedstawiając wątpliwości lipskiego fakultetu. W tym samym roku pojawiło się kolejne pismo "Beschreibung des Unfugs der Pietisten in Halberstadt" (Opis swawoli pietystów w Halberstadt).
Przeciw niemu były skierowane teraz nie tylko poważne i umiarkowane riposty Filipa Jakuba Spenera, Veita Ludwiga von Seckendorffa, Augusta Hermanna Francke, lecz także tych, którzy byli wtedy z pietyzmem związani, aczkolwiek zasadniczo całkiem inaczej myślący, jak np. wielki prawnik i przedstawiciel oświecenia Christian Thomasius. Thomasius drwił z Carpzova i całego wydziału teologii. Publicznie mu zarzucał, że jego lectiones publicae (wykłady publiczne) nie są porządne, że podczas kazań opowiada śmieszne i sprośne rzeczy itd. Rezultatem tych sporów był nakaz opuszczenia Saksonii przez Christiana Thomasiusa. Po odejściu Thomasiusa z Lipska spór jeszcze bardziej się zaostrzył.
Podczas tych sporów wynikły pytania na gruncie prawa kościelnego. Wypowiedzi Christiana Thomasiusa zawartej w rozprawie "vom Recht eines Fürsten in Mitteldingen" przeciwstawił swoje pismo pt. "De jure decidendi controversias theol.", w którym w nawiązaniu do swego przodka Benedykta Carpzova bronił tak zwanego systemu episkopalnego przeciw terytorializmowi Thomasiusa.
Jego obowiązki związane z pełnionymi funkcjami nie pozwalały mu na prowadzenie aktywnej działalności pisarskiej. Wynikiem czego jest tylko kilka małych rozpraw.
Dzieła (wybrane) Imagio Pietismi, 1692 Indroductio in Theologiam Judaiam et lectionem Raymundi aliorumque id genus autorum, Leipzig und Frankfurt 1687 Collegium rabbinico–biblicum in libellum Ruth, Leipzig 1709 De jure decidendi controversias, Leipzig 1695 (eine gegen Christian Thomasius gerichtete Verteidigung des episkopalistischen Verständnisses des Landesherrlichen Kirchenregiments Auserlesene Tugendsprüche aus der Heiligen Schrift, Leipzig 1692
Bibliografia Julius August Wagenmann: Carpzov, Joh. Benedict II.. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 4, Duncker & Humblot, Leipzig 1876, S. 21 f.
Linki zewnętrzne Johann Benedict Carpzov – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Lipsku Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem w Jenie Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Strasburgu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Lipsku Kategoria:Niemieccy duchowni protestanccy Kategoria:Niemieccy nauczyciele Kategoria:Niemieccy filolodzy Kategoria:Urodzeni w 1639 Kategoria:Zmarli w 1699