Klasztor Franciszkanów w Iwieńcu – barokowy, rzymskokatolicki klasztor i kościół w Iwieńcu na Białorusi, ufundowany na pocz. XVIII w. Reaktywowany w 1994, obiekt pełni obecnie funkcję kościoła parafii św. Michała ArchaniołaCatholic.by (Iwieniec) - witryna Kościoła katolickiego na Białorusi; opis parafii i kościoła pw. św. Michała. (diec. mińsko-mohylewska).
Fundacja i dalsze losy Klasztor franciszkański w Iwieńcu ufundował w 1702 stolnik miński Teodor Antoni Wańkowicz, osadzając zakonników franciszkańskich przy istniejącym od 1606 parafialnym kościele. W 1740, gdy urząd przełożonego sprawował o. Anzelm Czechowicz, rozpoczęto budowę murowanej świątyni ze środków, zebranych przez miejscową wspólnotę. Wspomniana świątynia, w stylu późnego baroku wileńskiego, została dedykowana św. Antoniemu Padewskiemu. Przypuszczalnie projektantem kościoła był włoski architekt Guido Antonio LonghiMariusz Karpowicz, Wileńska odmiana architektury XVIII wieku, Wydawnictwo: Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, . Pagórek, na którym stanął obiekt, wzmocniono kostką brukową.
Po upadku powstania listopadowego klasztor franciszkański został zamknięty, a w budynku umieszczono więzienie dla duchownych, skazanych przez władze carskie. W latach 1856–1860 obiekt odrestaurowano. W następstwie represji po powstaniu styczniowym klasztor został skasowany. Jednocześnie rozpoczęto przebudowę świątyni na prawosławną cerkiew.
Obiekt powrócił do Kościół katolickiego w ramach akcji rewindykacyjnej po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. Inicjatorem procesu odzyskania kompleksu klasztorno-świątynnego był ordynariusz miński bp Zygmunt Łoziński. Franciszkanie wrócili do Iwieńca, obejmując opieką duszpasterską kilkutysięczną miejscową parafię.
W 1935 r. oficerowie i żołnierze Korpus Ochrony Pogranicza z Batalionu KOP „Iwieniec” ufundowali dla świątyni dzwon wykonany w Odlewni dzwonów Braci Kruszewskich. Dzwon o wadze 1260 kg otrzymał imię "Marszałek", poświęcony został pamięci zmarłego marszałka Józefa Piłsudskiego i opatrzono napisem: "W miejsce zrabowanych przez rząd zaborczy w czasie wielkiej wojny w roku 1917, dzwon ten został ulany w Niepodległej Polsce i poświęcony pamięci Wodza Narodu i Wskrzesiciela Ojczyzny, Pierwszego Marszałka Polski, Józefa Piłsudskiego"Franciszkanie w Iwieńcu - Kościół pw. św. Michała i klasztor franciszkanów - informacje historyczne..
Podczas II wojny światowej na terenie kościoła ukrywano sprzęt medyczny. 19 czerwca 1943 dzwon "Marszałek" dał w południe sygnał do wybuchu zbrojnego powstania w Iwieńcu. Następnego dnia wycofujący się do Puszczy Nalibockiej partyzanci zabrali sprzęt medyczny ze sobą. Dzwon "Marszałek" został natomiast zakopany w pobliżu kościoła, co uchroniło go przed zniszczeniem.
Franciszkański kościół przetrwał II wojnę światową i funkcjonował aż do 1948. Wówczas to władze radzieckie zamknęły go i umieściły w nim filię zakładu przemysłowego z siedzibą w Mińsku. Taki stan rzeczy trwał aż do upadku ZSRR. W następstwie wielokrotnie ponawianych próśb i petycji, obiekt został przywrócony do celów religijnych w 1992.
Dwa lata później franciszkanie odzyskali budynki klasztorne, zaś w 2003 rozpoczęła się kompleksowa restauracja całego zespołu. Dzwon "Marszałek" wydobyto w 2006 i na powrót umieszczono w wieży (wschodniej). W maju 2012 na placu przykościelnym odsłonięto pomnik Jana Pawła II.
Przy iwienieckim kościele i klasztorze od wielu lat organizowane są warsztaty muzyczne dla młodzieży z całej Białorusi. Ponadto 23 maja 2020 świątynia była miejscem święceń kapłańskich franciszkanina, pochodzącego z terenu miejscowej parafii.
Architektura budowli Kościół jest trójnawową bazyliką z transeptem o silnie rozczłonkowanej szerokiej elewacji frontowej z dwiema pięciokondygnacyjnymi wieżami i usytuowanym między nimi dwukondygnacyjnym barokowym szczytem. Analogiczne konstrukcje dekorują również prezbiterium i dwa ramiona transeptu. Podobnymi w formie świątyniami z terenu dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego jest dawny kościół bernardynek w Mińsku i dawny sobór unicki w Połocku.
We wnętrzu zdewastowanego (a obecnie już odnowionego) kościoła przetrwały oryginalne sklepienia - kolebkowe nad nawą główną i krzyżowe w nawach bocznych. Zachowały się także trzy stiukowe ołtarze w stylu barokowym. Obok kościoła znajduje się kompleks budynków mieszkalnych dla zakonników, skromnie dekorowany z zewnątrz, wzniesiony na planie litery L. Całość otoczona jest murem z ośmioboczną wieżyczką w jednym z naroży i z ozdobną bramą wjazdową.
Przypisy
Bibliografia Zdzisław Gogola, Dzieje franciszkańskiej Prowincji św. Antoniego i bł. Jakuba Strzemię 1918 – 1939. Wydawnictwo UNUM, Kraków 2011, Katalog franciszkańskiej prowincji MB Niepokalanej w Polsce. Wydawnictwo Michalineum, Marki 2000 Arturo Giuseppe Saliba OFMConv, I Francescani Conventuali in Russia e Lituania. Documentazione storica (sec. XIII-XX). Convento san Francesco, Rabat – Malta 2002, Iwieniec.eu - witryna z informacjami o Iwieńcu, jego historii i współczesności, o franciszkanach i kościele św. Michała
Iwieniec Kategoria:Religia w Iwieńcu Iwieniec Iwieniec Kategoria:Kościoły archidiecezji mińsko-mohylewskiej Kategoria:Zabytkowe kościoły na Białorusi