thumb|240px|Chrysobothris affinis thumb|240px|Chrysobothris affinis thumb|240px|Chrysobothris affinis thumb|240px|Chrysobothris affinis thumb|240px|Budowa larwy Chrysobothris sp. Zrąbień (Chrysobothris) – rodzaj chrząszczy zaliczany do rodziny bogatkowatych (Buprestidae Leach 1815), podrodziny Buprestinae Lacordaire, 1857 i plemienia Chrysobothrini Gory & Laporte, 1838 dla którego stanowi rodzaj typowy.
Takson Chrysobothris jako samodzielny rodzaj wyodrębniony został z rodzaju Buprestis. Jego gatunkiem typowym jest Chrysobothris chrysostigma (oryginalnie opisany przez Linneusza w 1758 roku jako Buprestis chrysostigma). Wyróżnia się trzy podrodzaje: Chrysobothris Eschscholtz 1829 Abothris Semenov & Richter 1934 Colobothris Théry 1936
Wywodząca się z greki nazwa rodzajowa oznacza „o złotych dołkach” i odnosi się budowy pokryw skrzydeł na których występują zazwyczaj metalicznie ubarwione zagłębienia. Znana jest ona w dwóch wariantach. Pierwotnie opublikowana została wersja w pisowni „Chrysobotris” która jest jednak niepoprawna ortograficznie i może być efektem przypadkowego pominięcia litery „h”. W późniejszych pracach entomologicznych a także na etykietach okazów z kolekcji Eschscholtza występuje powszechnie dziś używana, utrwalona i sugerowana jako prawidłowa wersja w pisowni „Chrysobothris”.
Chrysobothris sp., wraz z Agrilus sp., jest jednym z dwóch kosmopolitycznych rodzajów w obrębie rodziny bogatkowatych. Obejmuje on 708 opisanych do 2010 r. gatunków rozsiedlonych we wszystkich krainach zoogeograficznych. Z całą pewnością istnieje też duża liczba kolejnych, jeszcze nieodkrytych. Część z gatunków różnicuje się ponadto na podgatunki, których opisano około 35. Rozsiedlenie znanych przedstawicieli rodzaju Chrysobothris jest nierównomierne w różnych obszarach geograficznych, np. w USA i Kanadzie występuje około 130 z nich, w Australii natomiast zaledwie 12. W Europie stwierdzono występowanie 9 gatunków z których cztery zaliczają się do fauny Polski:
Chrysobothris affinis (Fabricius, 1794) (syn. Ch. materculae Hołyński, 1975) – zrąbień dębowiec. W Polsce prawdopodobnie występuje na całym obszarze z wyjątkiem wyższych partii gór. Larwy żyją pod korą osłabionych okazów drzew liściastych, w szczególności dębów i buków. Chrysobothris chrysostigma (Linnaeus, 1758) – gatunek borealno-górski, w Polsce znany z nielicznych stanowisk. Larwy żyją w łyku lub pod korą świerków, rzadziej innych drzew iglastych. Chrysobothris igniventris Reitter, 1895 – zrąbień sosnowiec. W kraju gatunek rzadko notowany, dawniej mylony z Ch. solieri. Larwy żerują na sosnach, rzadziej na świerkach. Chrysobothris solieri (Castelnau et Gory, 1837) – w Polsce wykazywany z nielicznych stanowisk, często na podstawie błędnie oznaczonych okazów Ch. igniventris. Jego aktualne występowanie w kraju wymaga potwierdzenia. Larwy rozwijają się na młodych, osłabionych sosnach.
Ponadto do rodzaju Chrysobothris należą następujące gatunki (pominięto wymienione wyżej):
Przypisy
Kategoria:Bogatkowate Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1829 roku