Słoweński Związek Górski (słoweń. Planinska zveza Slovenije – PZS) – ochotniczy związek towarzystw, który zapewnia warunki dla turystyki górskiej w Słowenii i na arenie międzynarodowej. Jest między najliczniejszymi organizacjami pozarządowymi w Słowenii i najliczniejszą organizacją sportową. PZS 19 lipca 2011 jako jedna z pierwszych wpisała się do rejestru organizacji ochotniczych zgodnie z przyjętym w lutym 2011 prawem o wolontariacie. Do PZS pod koniec 2011 należało 269 stowarzyszeń, które miały razem 58 389 członków w różnym wieku. Zajmuje się 1 664 szlakami górskimi o łącznej długości ponad 9 000 km, z czego 78 szlaków jest pętlami.

Jest spadkobiercą Słoweńskiego Towarzystwa Górskiego (Slovensko planinsko društvo), które zostało założone 27 lutego 1893 w Lublanie.

PZS wypełnia swoje obowiązki pod przewodnictwem prezesa i trzech wiceprezesów, zaś wyspecjalizowane zadania także z pomocą kilku komisji: gospodarczej, ds. alpinizmu, ds. wypraw w góry zagraniczne, ds. szlaków górskich, ds. wspinaczki sportowej, ds. zawodów skitourowych, ds. kolarstwa górskiego, ds. szkolenia i profilaktyki, ds. ochrony górskiej przyrody, komisji przewodnickiej i młodzieżowej oraz kilku zarządów itp.

PZS jest autorem i wykonawcą 25 programów specjalistycznego szkolenia. Programy są przeznaczone dla: mentorów grup górskich, instruktorów orienteeringu, opiekunów górskiej przyrody, przewodników PZS, prowadzących w warunkach śnieżnych, przewodników kolarskich, alpinistów, znakarzy, trenerów wspinaczki sportowej i instruktorów wszystkich rodzajów.

PZS zajmuje się też działalnością alpinistyczną i zawodami sportowymi (wspinaczka sportowa, wspinaczka lodowa, narciarstwo tourowe i górskie biegi na orientację), ma też słoweńską młodzieżową reprezentację alpinistyczną (SMAR).

W ramach Wydawnictwa Górskiego wydaje mapy górskie i przewodniki, literaturę specjalistyczną i beletrystyczną oraz miesięcznik Planinski vestnik, który jest kulturalnym, specjalistycznym i popularnonaukowym organem PZS i jest najstarszym słoweńskim magazynem (po raz pierwszy został wydany już w 1895).

Status organizacji humanitarnej Dzięki swojemu programowi pracy na polu prewencji, zapewniania bezpieczeństwa w górach i pomocy i pomocy osobom ze specjalnymi potrzebami oraz współpracy ze stowarzyszeniami kardiologów i onkologów PZS otrzymał w 2008 status organizacji humanitarnej, który przyznało Ministerstwo Zdrowia.

Status stowarzyszenia pożytku publicznego Jako część społeczeństwa obywatelskiego PZS ma status stowarzyszenie, które działa w interesie publicznym na polu: sportu (2007), ochrony przyrody (2007), działalności humanitarnej (2008), zabezpieczenia przed klęskami naturalnymi i innymi (2010).

Członkostwo w organizacjach Słoweński Związek Górski jest członkiem: Słoweńskiego Komitetu Olimpijskiego – Zrzeszenia Związków Sportowych (OKS), Zrzeszenia Organizacji Stowarzyszeniowych Słowenii (ZDOS), Międzynarodowej Federacji Związków Alpinistycznych (UIAA), Zrzeszenie Związków Górskich Łuku Alpejskiego (CAA), Międzynarodowego Związku Narciarstwa Tourowego (ISMF), Międzynarodowej Federacji Wspinaczki Sportowej (IFSC), Międzynarodowego zrzeszenia dla wzajemności, które gwarantuje członkom związków górskich jednakową zniżkę przy nocowaniu w schroniskach górskich, jaką gwarantują swoim członkom. Europejskiego Stowarzyszenia Turystyki Wędrownej (EWV/ERA), Międzynarodowego Komitetu Ratownictwa Alpejskiego (IKAR-CISA) i stowarzyszonym członkiem Zrzeszenia Bałkańskich Związków Górskich (BMU).

Statut Słoweńskiego Związku Górskiego Statut PZS był przyjęty na podstawie: wypełniania zadań, jakie dało Stowarzyszenie Górskie Triglavski prijatelji (Triglavscy Przyjaciele) w 1876 w Bohinju dla założenia towarzystwa z celem „zaciekawienie górskimi wycieczkami budzić i je ułatwiać”, założenia Słoweńskiego Towarzystwa Górskiego w 1893 w Lublanie, „by zachować słoweńskie oblicze słoweńskich gór”, prawo o stowarzyszeniach.

Ostatni ważny statut był przyjęty 15 kwietnia 2012 i jest wpisany w rejestr stowarzyszeń w Lublanie pod nr 1041.

Komisje i zarządy Sąd honorowy przy PZS Komisja gospodarcza Komisja ds. alpinizmu Komisja ds. wypraw w góry zagraniczne Komisja ds. szlaków górskich Komisja ds. wspinaczki sportowej Komisja ds. zawodów skitourowych Komisja ds. szlaków górskich Komisja ds. szkolenia i prewencji Komisja ds. ochrony górskiej przyrody Komisja młodzieżowa Rada nadzorcza przy PZS Ogłoszenia PZS Rada „Góry i bezpieczeństwo” Rada ds. członkostwa Magazyn „Planinski vestnik” Prawna komisja Strony internetowe PZS Komisja przewodnicka Rada wydawnicza

Historia Niektóre ważniejsze wydarzenia z historii organizacji górskich: 1689 Janez Vajkard Valvasor wydaje „Čast in slava vojvodine Kranjske” („Cześć i Sława Kraińskiego Województwa”), gdzie po raz pierwszy opisuje i zapisuje pierwsze znane drogi na niżej położone słoweńskie góry, wzmiankuje też wyższe górskie obszary i szczyty. 26 sierpnia 1778 „czterech serdecznych mężczyzn” Luka Korošec, Matevž Kos, Štefan Rožič i Lovrenc Willomitzer jako pierwsi wstępują na szczyt Triglava 1870 próba założenia pierwszego słoweńskiego stowarzyszenia górskiego Triglavski prijatelji („Triglavscy Przyjaciele”) w Bohinju. 1874 wydany pierwszy regulamin przewodników górskich w Krainie. 23 lipca 1892 wycieczka na Stol, podczas której uczestnicy postanawiają założyć Słoweńskie Towarzystwo Górskie. 10 stycznia 1893 zatwierdzenie regulaminu Słoweńskiego Towarzystwa Górskiego (SPD). 27 stycznia 1893 w Lublanie w gospodzie Malič odbywa się założycielskie zebranie SPD. Pierwszym prezesem zostaje Fran Orožen. 1895 SPD zaczyna wydawać Planinski vestnik. 6 czerwca 1948 założono w Lublanie nowy związek stowarzyszeń górskich, Słoweński Związek Górski (PZS), Fedor Košir zostaje jego pierwszym prezesem. 1951 założono Wydawnictwo Górskie. 18 maja 1958 pożar niszczy siedzibię PZS na Likozarjevej ulicy 9 w Lublanie. Zniszczona jest wielka część archiwum PZS. 1976 Komisja ds. edukacji i oświaty przy PZS zaczyna edukację przewodników górskich. 1984 otwarto w Mojstranie stałą Triglavską Kolekcję Muzealną. 26 czerwca 1991 Republika Słowenii ogłasza niepodległość, 2 lipca 1991 zaś PZS urywa wszystkie związki z Jugosłowiańskim Związkiem Górskim (PZJ). Wrzesień 1991 PZS jako samodzielny członek zostaje przyjęta do UIAA. 1991 PZS przyjmuje regulamin o jednolitej kategoryzacji przewodników PZS. 2002 PZS zostaje członkiem Słoweńskiego Komitetu Olimpijskiego – Zrzeszenia Związków Sportowych 7 sierpnia 2010 prezydent Danilo Türk uroczyście otwiera Słoweńskie Muzeum Górskie w Mojstranie.

Odznaczenia Złoty Order Wolności Republiki Słowenii (1993)

Przypisy

Bibliografia Słoweński Związek Górski

Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa PZS

Kategoria:Organizacje turystyczne Kategoria:Organizacje odznaczone Orderem Wolności Republiki Słowenii Kategoria:Turystyka w Słowenii